یكی از موضوعات مهم در بیانات رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی سال 89، تاكید بر نظارت و بازخوردگیری مسوولان در فعالیتها و تلاشها برای عمران و آبادانی و پیشرفت كشور و تقدیر از آن است: «بر همه ناظران منصف فرض است كه از این تلاشها، از این زحمات و كار و كوششى كه براى عمران و آبادانى و پیشرفت كشور در عرصههاى مختلف انجام گرفت، قدردانى كنند.» تمامی مدیران موظفند با نگاه سیستماتیك به سازمان خود، از خروجیهای سازمان، فیدبك گرفته و در جهت اثربخشی فعالیتها، ضمن تشویق كاركنان كارا، نقاط ضعف احتمالی را شناسایی كرده و اقدامات مضاعف برای رفع كاستیها را در نظر بگیرند. تشویق و قدردانی از منابع انسانی متعهد، یكی از رموز موفقیت تمامی مدیران در راستای اثربخشی مضاعف فعالیتهای سازمانی است و از روزمرگیها در اثر حجم بالای كارها و به فراموشی سپردن یا بیتوجهی به كار مضاعف زیرمجموعه، جلوگیری خواهد كرد و موجب برانگیختگی كاركنان و به حداقل رساندن خستگی آنان خواهد شد.
نامگذاری سال 89 با دقت و ظرافت خاصی صورتگرفته و محدود به یك بعد از ابعاد توسعه نیست و حضرت آیتالله خامنهای تمامی آحاد مردم و مسوولان را در هر پست و رده سازمانی، مورد خطاب قرار داده و همه را موظف به حركت برای رسیدن به بهترین روزها، بهترین حالات و بهترین وضعیتها كردهاند. بیشك جامعه بزرگ فرهنگیان، یكی از تاثیرگذارترین اقشار در هر كشور محسوب میشود كه جایگاه ویژه آنان از هزارههای گذشته تاكنون مورد تاكید فلاسفه و اندیشمندان مشهور بوده و هست و به نوعی آموزش و پرورش و معلمان را زیربنای اصلی توسعه و سرمایهگذاری مطمئن برای آینده هر كشوری، معرفی كردهاند. توسعه اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، نظامی و... در هر مملكتی در گرو بهرهگیری از منابع انسانی متعهد و كارا است و این منابع انسانی كارا (دانشآموزان) ابتدا باید در نظام آموزشی حاكم، در فرآیند تربیت و آموزش شركت داده شوند و با همراهی خانوادهها، جریان جامعهپذیری آنان تداوم یابد تا در سایه تربیت و آموزش نیروهای متعهد، فعال و با همت مضاعف، شاهد سرمایهگذاری مطمئن برای آینده باشیم. موفقیت نظام آموزشی كشور در گرو تقویت مضاعف علم و ایمان دانشآموزان بهعنوان والدین و جمعیت مولد و فعال آینده است و این میسر نیست مگر با همت و كار مضاعف معلمان و كاركنان مدارس بهعنوان فعالان خطمقدم تعلیم و تربیت و این هم مقدور نخواهد بود جز با توجه و پشتیبانی كافی مسوولان نظام آموزشی برای شناسایی و معرفی فرهنگیان، معلمان و مدیران فعال با همت و كار مضاعف و تقویت انگیزه فعالیت بیشازپیش آنان.
از نقطهنظر اجتماعی، كار بیش از آنكه از جهت افزایش ثروت آنانی كه به انجام دادن آن فرمان میدهند، مطمحنظر قرار گیرد، از دیدگاه ارتباطش با انسان كه بداندست میزند، مورد توجه است. شرایط اجتماعی كار به نظام اقتصادی، میزان توسعه نیروهای مولد، میزان تشكل و سازمانیافتگی كارگران و قوانین و مقررات وابسته است. باید توجه داشت كه در تمدن صنعتی و فنی، جدایی بین كار یدی و فكری (عقلانی) كاهش مییابد، چه، بسیاری از كارهای واسط بین این دو موجودند، ازجمله كنترل وسایل و شیوههای مبتنیبر خودكاری، وجود كاركنان ماهر، ناظران در كارهای اداری، كاركنان مشاغل علمی و...
توجه به تعریف «كار اجتماعی (Social Action)
كه از آن، بهعنوان كار یك عده از مردم كه بهصورت گروهی انجام میشود یا كوشش منظم برای تغییر نهادها، آداب و رسوم یا روابط گروهی»، یادشده، میتواند مكمل تعریف كار باشد. بنابر تعاریف فوق، مجددا متذكر میشود كه استفاده از كلمه كار در این نوشته صرفا به معنای كار درآمدزا نیست و گاهی از آن بهعنوان كاركرد و حتی تكلیف نقش هم استفاده میشود.
از سوی دیگر، برای اینكه نظام آموزشی در انجام وظایف محوله خود بیشازپیش موفق باشد، نیازمند توجه و همت مضاعف مسوولان در دولت و سایر قوا برای یاری رساندن خود است و مهمتر از همه اینكه حذف نگاه «مصرفی بودن نظام آموزشی» نیازمند كار مضاعف است و زمانی كه به نظام آموزشی بهعنوان یك «نظام سرمایهگذاری مطمئن» نگریسته شود، میتوان به آینده كشور، صد چندان امیدوار بود.
اینكه چه بخشها و زیرمجموعههای آن، بیش از سایر بخشها به كار مضاعف نیاز دارند، موضوع مهم دیگری است. طبیعی است كه در اثر فشار كاری مدیران، حجم زیاد امور، روزمرگیها، توطئههای بیگانگان، كمبود منابع، توجه ویژه به برخی موضوعات روز و...، ناخودآگاه ممكن است اشكالات موجود در یك بخش، موقتا از توجهات، پنهان شود یا اقدامات جدی برای رفع آن صورت نگیرد در این حال لازم است ضمن مطالعه دقیق كاستیها توسط كارشناسان خبره داخل و خارج سیستم، ابتدا نقاط ضعف شناسایی شوند و سپس برای بر طرف كردن نقاط ضعف، راهكارهایی ارائه شود و این میسر نخواهد بود مگر اینكه تمامی مسوولان و مدیران در بخشهای مختلف «نقدپذیری» خود را تقویت كرده و میزان پذیرش انتقادهای سازنده از خود یا سازمان خود را افزایش دهند و ضمن عدم كتمان حقایق و كاستیهای موجود، خود و زیرمجموعه را برای كار مضاعف آماده كنند و از همه مهمتر اینكه شناسایی نقاط ضعف سازمان خود را صرفا منسوب به شخص مدیر نكنند، بلكه با احساس مسوولیت نسبت به اهداف سازمانی، این دسته از مطالعات و تلاشها را در جهت اثربخشی سازمان، مفید و لازم تلقی كنند.
* كارشناسارشد مدیریت
محوریت : همت مضاعف و كار مضاعف در
علم و تحقيق ، دانشگاهها و مراكز تحقيقاتى در همهى زمينهها، علوم تجربى، علوم
انسانى
