استقرار عدالت اقتصادی مهمترین اقدام پیامبر(ص) در ساختار حكومتی است
نويسنده:
علي سعادت پناه
حجتالاسلام محمدجواد محقق، عضو گروه اقتصاد موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) به تشریح نگاه كلان پیامبر (ص) به بحث اقتصاد و معیشت مردم و تبیین نظام اقتصادی حاكم در دوران صدر اسلام پرداخت و بیشترین عملكرد اقتصادی ایشان را منحصر به 10 ساله حضور حضرت در مدینه دانست و گفت:
حجتالاسلام محقق استقرار عدالت اقتصادی در جامعه را از اقدامات اصلی پیامبر (ص) در ساختار حكومتی خود دانست و با ابراز تاسف از وجود فاصله طبقاتی در نظام اقتصادی جامعه تلاش تخصصی و بر مبنای اسلام ناب را كلید حل مشكلات عنوان كرد.
نويسنده:
علي سعادت پناه د . اسراف امام علي(ع) ميفرمايد: نشانة اسرافكننده سه چيز است: به مقداري كه حق ندارد بخورد،ميخورد؛ به مقداري كه حق ندارد بپوشد، ميپوشد؛ و به مقداري كهحق ندارد بخرد، ميخرد. اصل «اندازهداري» و مصرف متعادل و به اندازه، از مهمترين تعاليم علوياست. آن حضرت در اين باره فرموده است: لن يهلك من اقتصد. آن كه به حدّ ميانه بسنده كند، هرگز هلاك نگردد. من لم يحسن الاقتصاد اهلكه الاسراف. آن كه حدّ ميانه را به خوبي رعايت نكند، زيادهروي تباهش ميسازد.
نويسنده:
علي سعادت پناه موانع تحقق عدالت تحقق آرمان والاي عدالت اجتماعي، به شناخت شيوههاي عدل گريزي وتعادل ستيزي و توازن شكني بستگي دارد؛ شيوههايي كه سودپرستان پيميافكنند و از اين رهگذر گردش ثروت را به سود خود در ميآورند.شناخت شگردها و شيوههاي اين ستمپيشگان، نخستين گام در مسير تحققعدالت اجتماعي است. در نظر امام علي(ع) بخشي از اين شگردها عبارتاست از: الف . آزادي اقتصادي و اقتصاد آزاد در منطق امام(ع) ليبراليسم اقتصادي خاستگاه اصلي بيعدالتي، توازنشكني، فاصلههاي وحشتناك طبقاتي، و سرمايهداريهاي ويرانگر شمردهميشود و محكوم است. آن حضرت به كارگزارانش، دربارة سرمايهداران،چنين سفارش ميكند:
نويسنده:
علي سعادت پناه ج . مديريت كارآمد و برنامهريزي درست برنامهريزي و مديريت آگاه و ماهر، شرط لازم توازن و تعادل اقتصادياست و بدون آن، عدالت اجتماعي تحقق نمييابد. امام علي(ع) گاه اين عنصررا «حسن التدبير» و گاه «تقدير في المعيشة» (اندازهداري و حسابگري درمسائل معيشتي و برآورد هزينهها و درآمدها در امور اقتصادي) ميخواند. برنامهريزي و مديريت و حسابگري دو ركن اقتصاد جامعه و فرد است.زمامداران شايسته و آگاه به اين برنامهريزي توجه ويژه دارند و اگر لازم باشد،با بهرهگيري از مديران آگاه و لايق داخلي، در اين راه سرمايهگذاري ميكنند. قوام زندگي به اندازهداري (و حسابگري) بستگي دارد و ملاك و معيارزندگي به برنامهريزي درست (و مديريت ماهر) مربوط است. امام علي(ع) از چيرگي مسؤولان بيتدبير و تهي از دانش و حسابگري برجامعه بيمناك است و غارت بيتالمال و بردگي ملتها را رهاورد آنميشمارد:
نويسنده:
علي سعادت پناه زمينههاي اقتصادي در اجراي عدالت اجتماعي، امام(ع) تنها به زمينههاي فرهنگي ومعيارهاي تربيتي بسنده نميكند و با وجود زيربنايي بودن اموري چون فكر وفرهنگ و اخلاق و ارزشگرايي، در همة بخشهاي زندگي به بسترسازياقتصادي ميپردازد؛ با تعاليمي اصولي در اين زمينه، جامعه را به سوي توازناقتصادي سوق ميدهد و راه دشوار عدالت اجتماعي را هموار ميسازد.پارهاي از اين معيارها به اختصار عبارت است از: الف . عمران و آبادي زمين ايجاد توازن اقتصادي، رفع نيازهاي همگاني و دستيابي به توسعة پايدار،در پرتو بهرهبرداريِ درست از اراضي صورت ميگيرد. امام علي(ع) درعهدنامة اشتري ميفرمايد: ... بايد توجّه تو به آباد كردنِ زمين بيش از توجّه به گرفتن خراج باشد؛چه خراج جز در نتيجة آبادي فراهم نميآيد. هر كسي بدون آباد كردنزمين خواستار خراج شود، كشور را خراب و مردم را هلاك كرده استو كار او جز اندكي راست نخواهد شد.
نويسنده:
علي سعادت پناه اعتدال و میانه روی در قرآن و حدیث
نويسنده:
علي سعادت پناه چكيده عناوين «عدالت و امنيّت»، آرماني انساني بوده و سابقه اي به قدمت عمر بشر دارند. از سپيده دم آفرينش، بشر آنها را به عنوان گرايش هاي باطني شناخته، به آنها روي آورده و آنها را مبناي قوانين، قضاوت و آسايش حقيقي قرار داده است. هيچ چيز به اندازه سلب امنيّت فردي، اجتماعي و اقتصادي و پايمال شدن حقّ ضعيف و مظلوم براي فطرت بشر، زجرآور و نفرت انگيز نيست؛ چرا كه كينه و دشمني را در قلب ها پديد مي آورند. علّت بسياري از انقلاب ها، فقدان امنيت و عدالت اقتصادي و اجتماعي در جامعه بوده است و به همين دليل، تمام مصلحان بشري و انسان هاي آزاده تاريخ با انديشه عدالت و امنيّت در همه وجوه، حركت هاي اصلاحي خود را آغاز نموده اند. اما با اين همه تلاش ها و جدّيت هاي مصلحان واقعي انساني، اين دو مقوله در راه تحقّق و پايداري با موانع و مشكلاتي مواجه بوده اند.
نويسنده:
علي سعادت پناه اجراى عدالت اقتصادى با خويشاوندان ابن دأب از اُمّ هانى "خواهر على عليه السلام" نقل مى كند كه: نزد برادرش آمده و حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام بيست درهم به او داد،كنيز عَجَم اُمّ هانى نيز نزد امام على عليه السلام رفته و پول گرفته بود. وقتى اُمّ هانى از كنيز خود پرسيد كه چقدر از حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام گرفته است، گفت كه:
موانع تحققعدالت اقتصادي (2)
موانع تحققعدالت اقتصادي (1)
زمينهها و راههاي تحققعدالت اقتصادي (2)
زمينهها و راههاي تحققعدالت اقتصادي (1)
اقتصاد سالم در پرتو میانه روی در مصرف
قرآن مجید، درباره یکی از ویژگی های ممتاز بندگان خالص خداوند بزرگ چنین می فرماید:
وَ الَّذینَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَ لَمْ یَقْتُرُوا وَ کانَ بَیْنَ ذلِکَ قَوامًا. (فرقان: 67)
آنان کسانی هستند که هر گاه انفاق کنند نه اسراف کنند و نه سخت گیری، بلکه در میان این دو، اعتدال می ورزند.
این آیه، بیانگر یکی از مهم ترین مسائل زندگی است که رعایت آن، سبب آسایش و آرامش فرد و جامعه می گردد. همچنین، بسیاری از گره ها و مشکلات اجتماعی و اقتصادی را برطرف می کند. این مسئله، اعتدال است.
موانع اقتصادي عدالت و امنيت از منظر امام علي(ع)
اجراى عدالت اقتصادى با خويشاوندان
