اعتدال در انفاق و مصرف
	نويسنده : نیکبخت
	«وَالذینَ اذا اَنفَقوا لَم یُسرفوُا و لَم یَفتروُاوَكانَ‏بینَ ذلكَ قواما»ً آنان كسانى هستند كه هرگاه انفاق كنند، نه ‏اسراف كنند و نه سختگیرى، بلكه در میان این دو، اعتدال‏ مى‏ورزند. این آیه، بیانگر یكى از مهمترین مسایل زندگى است كه رعایت آن ‏موجب آسایش و آرامش فرد و جامعه شده و باعث گشودن گره‏هاى مشكلات ‏و برطرف شدن بسیارى از نابسامانى‏هاى اجتماعى و اقتصادى ‏مى‏گردد. و مى‏توان ازآن به عنوان معجزه زندگى یاد كرد، و آن مساله اعتدال در انفاق و مصرف است . اعتدال،یعنى میانه‏روى و حد فاصل بین افراط و تفریط، كه چنین‏كارى از نظر اسلام در همه چیز، محبوب و مطلوب است، قرآن ‏مسلمانان را به خاطر پیروى از اسلام، به عنوان «امت وسط‏» یعنى ‏امت معتدل خوانده ومى ‏فرماید : «وَكذلكَ جَعلناکُم اَمةٌ وَسَطاً» این‏گونه شما را امت میانه قرار دادیم . امیرمؤمنان على(ع) آنان را كه از راه اعتدال به سوى افراط یا تفریط كشانده مى‏شوند، جاهل خوانده و مى‏فرماید: « لا تَرَی الجاهِلُ الّامفرطا او مفرطا » همیشه جاهل را نمى‏نگرى جز این كه یا زیاده‏روى مى‏كند، و یا كم مى‏آورد . در آیه مورد بحث،كه بیانگریکی ازنشانه های بندگان ممتاز خداست، از یكى از شاخه‏هاى مهم اعتدالى، كه مربوط به امور اقتصادى‏ و زندگى اجتماعى است سخن به میان آورده،كه نقش مهمى در اصلاح ‏زندگى و سامان یافتن شؤون اجتماعى و خانوادگى دارد؛ و آن رعایت‏اعتدال در مصرف است، یعنى انسان مسلمان، در انفاق و مصرف، نه‏اسراف مى‏كند و نه سختگیری، بلكه راه میانه ی بین این دو را برمى‏گزیند .   لينک هاي مرتبط : http://www.aviny.com/Occasion/Melli/EslaheOlg
	| +| نوشته شده در سه شنبه 20 بهمن 1388  |  نظرات (0)

	نكوهش اسراف در اسلام
	نويسنده : نیکبخت
	اسراف، به معنى هرگونه زیاده ‏ روى و تجاوز از حد اعتدال در هرچیزى است كه انسان آن را به جا مى ‏ آورد . اسراف مصادیق مختلف دارد .یكى از شاخه‏هاى آن،كه در آیه موردبحث از آن نهى شده، اسراف در مصرف است؛ مانند: اسراف در خوردن وآشامیدن، اسراف در دور ریختن غذاهاى اضافى، اسراف در صرف ‏هزینه‏هاى   گزاف در امور تجملى، تزیینى، تشریفات بى ‏محتوا و ... حتى اگر در عبادت زیاده‏روى شود، مثلا در وضو یا غسل، آب بیش ازحدِّ عقلى و طبیعى مصرف گردد، اسراف است . بر همین اساس،‏پیامبر(ص) فرمود: « فى الوضوء اسراف، و فى كل شى‏ء اسراف‏ » در وضو و در هر چیزى مى‏تواند اسراف راه یابد . شخصى به نام عباسى به محضر امام رضا(ع) مشرف شد و پیرامون ‏شیوه صحیح مصرف در خانه نسبت‏ به هزینه زندگى، همسر و فرزند و سایر شوون سؤال كرد، حضرت رضا(ع) در پاسخ فرمود: « باید مصرف تو، به گونه‏اى باشد كه بین دو كار ناپسند(اسراف و سختگیری) قرارگیرد». عباسى پرسید: منظورتان از این سخن چیست ؟ امام فرمود: آیا سخن خدا در قرآن را نشنیده‏اى كه اسراف و سختگیری را ناپسند مى‏شمرد و مى‏فرماید « والذین اذا انفقوا .. .»؛ بندگان خداى رحمان كسانى هستند كه هرگاه انفاق كنند، نه اسراف‏كنند و نه سختگیری، بلكه میان این دو(حد اعتدال)را مى‏گیرند » بنابراین در مورد معاش و هزینه زندگى اعضاى خانواده، در خرید و مصارف، میانه ‏رو باش . مطابق روایت دیگر، یك روز امام صادق(ع) در نزد شاگردان، همین‏آیه (67 فرقان) را تلاوت فرمود، آنگاه مشتى سنگریزه از زمین ‏برداشت، محكم در دست گرفت و فرمود: این همان بخل و سختگیرى ‏است (كه در آیه از آن نهى شده است) سپس مشت دیگرى برداشت و چنان ‏دست ‏خود را گشود كه همه آن بر روى زمین ریخت و فرمود: این همان ‏اسراف است، بار سوم مشت دیگرى برداشت و كمى دست‏ خود را گشود، به گونه‏اى كه مقدارى فرو ریخت، و مقدارى در دستش باقى ماند وفرمود: «این همان اعتدال بینسختگیری و اسراف است . » در قرآن،در آیات متعدد از اسراف در مصرف و انفاق نهى شده است‏. به عنوان نمونه نظر شما را به چند آیه جلب مى‏كنیم : الف) «کُلوُا وَ اشرَبوا وَ لا تُسرفُوا» . بخورید و بیاشامید ولى‏اسراف نكنید.( اعراف/31) ب) «وَ آتوا حَقَهُ یوم حَصادِه و لا تُسرفوا» ) انعام/ 141) هنگام درو، حق‏ زكات (غلات و...) را بپردازید، ولى(در انفاق) اسراف نكنید . ج) روایت‏شده، فقیرى به محضر پیامبر(ص) آمد و تقاضا كرد كه آن ‏حضرت پیراهنش را به او ببخشد. پیامبر(ص) پیراهن را از تن خود بیرون آورد و به او داد، و چون پوشش دیگر نداشت، در خانه به ‏طور عریان نشست و حتى براى نماز بیرون نرفت، كافران درغیاب، آن حضرت را سرزنش كردند و به او چنین تهمت زدند كه خواب ‏و لهو، آن حضرت را از نماز بازداشته است. در این هنگام این آیه‏ نازل شد: «ولاتجعل یدك مغلوله الى عنقك و لا تبسطها كلى البسط فتقعد ملوما محسورا» (اسراء 29) هرگز دستت را برگردنت زنجیر نكن (بخل‏نورز) و بیش از حد(اعتدال نیز) دست‏خود را مگشاى تا مورد سرزنش‏قرار گیرى و از كار فرو مانى . براساس همین آیات و دستورهاى الهى، پیامبر(ص) فرمود : «ما مِن نَفَقَةٍ احبُّ الی الله مِن نفقة قصد و یبغض الاسراف» هیچ انفاقى درپیشگاه خدا محبوب ‏تر از انفاق معتدلانه نیست. و خداوند اسراف درانفاق را دشمن دارد . نیز بر همین اساس پیامبر(ص) و امیرمومنان على(ع) و سایر امامان علیهم السلامبسیار ساده مى‏زیستند، و از هر گونه تجمل ‏گرایى وتشریفات پرهیز جدى مى ‏نمودند . امیرمومنان على(ع) براى كارگزاران خود چنین نامه مى‏نوشت : «آدِقوُااَقلامَکُم، وَ قارِبوُابَینَسُطوُرِکُم، وَ احذِفوُاعَن فُضوُلِکُم ، واقصدوُالمَعانی، و ایّاکُم والاكثار، فانَّ اموالُالمُسلمینلا تَحتَمِلُ الضَّرر» سر قلم‏ها را نازك‏ تر كنید، بین سطرها را نزدیك‏ نمایید، از استفاده واژه‏هاى زاید بپرهیزید، معانى را هدف ‏قرار دهید و از پرچانگى و زیاده ‏روى دورى نمایید، زیرا نباید به ثروت مسلمانان آسیب برسد . نیز فرمود : «آگاه باشید ؛بخشیدن مال در جاى ناروا، بریز وبپاش و بیهوده نمودن آن است، این گونه بخشش، بخشنده را در دنیا بالا مى‏برد، ولى در روز رستاخیز به پایین مى‏كشاند، و در پیش‏مردم او را محترم مى‏كند، ولى در پیش خدا خوار مى‏گرداند . هركس ‏مال خود را در جاى نادرست و نزد ناشایستگان گذاشت، خداوند شكرآن مال را به او حرام مى‏نماید . » در ادامه فرمود : «مَن اَنفَقَ شیئاً فىغَیرِطاعَةِ اللهفَهُوَ مُبذِرٌ» كسى كه چیزى ازمال خود را در راه غیر خدا مصرف كند، چنین كسى اسراف كار است . یاسر خادم مى‏گوید: روزى غلامان امام رضا(ع) میوه مى‏خوردند، ولى‏ هنوز آن را به طور كامل نخورده، به گوشه‏اى مى‏انداختند، آن حضرت‏ این عمل اسراف كارانه آنها را دید و خشمگین شد . به آنها فرمود : «سبحان الله! اگر شما به این میوه‏ها نیاز ندارید، انسان‏هایى‏هستند كه نیاز دارند، چرا دور مى‏ریزید؟ آنها را نگه دارید و به ‏نیازمندان بدهید». و امام صادق(ع) در ضمن نهى از دور افكندن هسته خرما، و نكوهش ‏اسراف كاران فرمود: «حتى ته مانده آب ظرفى را به دور نریزید كه اسراف است . »   لينک هاي مرتبط : http://www.aviny.com/Occasion/Melli/EslaheOlg
	| +| نوشته شده در سه شنبه 20 بهمن 1388  |  نظرات (2)

	پرهیز شدید امام خمینى از اسراف در مصرف
	نويسنده : نیکبخت
	حضرت امام خمینى قدس سره، كه در عمل به دستورات اسلام، بسیارجدى و نمونه بودند، در مورد اسراف در همه ابعادش و به ویژه در مصرف، حساسیت مخصوصى داشتند، به عنوان نمونه نظر شما را به سه ‏ مورد زیر جلبمی کنیم : الف) یكى ازمسؤولین دفتر امام خمینى قدس سره مى‏نویسد: یك بارمسؤول امور مالى، پشت ‏یك پاكت چیزى نوشت و به امام داد . امام‏ در یك كاغذ كوچك جواب آن را داد و در زیر آن چنین نوشت: شما در این قطعه كوچك نیز مى‏توانستید بنویسید». از این رو آن برادر خورده‏ كاغذها را جمع و جور مى‏كرد و دركیسه‏اى مى‏گذاشت، و هنگامى كه مى‏خواست، براى امام چیزى بنویسد،روى آن كاغذ پاره‏ها مى‏نوشت، امام هم زیرش جواب مى‏نوشتند . ب) خانم زهرا مصطفوى(دختر امام)از خاطرات دوران كودكى‏خود، چنین مى‏گوید : درس امام در ساعت ‏یازده و نیم تمام مى‏شد . ایشان در این هنگام ‏بیست دقیقه با ما (كه كودك بودیم) بازى مى‏كرد، سپس ده دقیقه به ‏ظهر، براى انجام مقدمات نماز حاضر مى‏شد . امام با خرید اسباب‏بازى خیلى مخالف بودند و مى‏گفتند: این پول باطلى است . با وسایلى مانندگِل، تیله درست مى‏كردیم، بعد مى‏چیدیم و مى‏گفتیم هركس به این تیله‏ها بزند برنده است، بازى بیست دقیقه ما این گونه‏ساده بود ... ج) یكى از اعضای دفتر امام خمینى(ره) نقلمی کند: یك روز برطبق وظیفه‏اى كه هر ماه بر عهده داشتیم، در پایان ماه صورت ‏مخارج ماهیانه را (در جماران) به خدمت امام فرستادیم، و در ضمن‏آن مخارج خانه امام از مهمانى‏ها، رفت و آمدهاى امام، پول برق‏ خانه و ...را نوشته بودیم . هنگامى كه صورت مخارج را نزد امام‏ ‏فرستادیم، پس از نیم ساعت‏ حاج احمدآقا (فرزند امام) تلفن زد وگفت: از وقتى كه صورت حسابرا داده‏اید، امام مرتب لب باغچه قدم ‏مى‏زند و سخت ناراحت است، زیرا مخارج خانه امام در این ماه از ده هزار تومان(آن عصر) تجاوز كرده است لذا امام مى‏فرماید : اگر خرج خانه من از ده هزار تومان تجاوز كند، من اصلا ازاین جا مى‏روم . حاج احمد آقا به من گفت: شما ببینید كه خرج اضافى در این ماه‏ چه بوده است، تا به آقا بگوییم و خیال امام راحت‏شود . ما پس از جستجو در دفاتر، سه قلم خرج اضافه آن ماه را یافتیم كه ابداً مربوط به خانه امام نبود، است، مثلا : گازوئیلى كه از خانه امام زیاد آمده بود ما گفتیم كه آن‏را در انبار حسینیه جماران بریزند. ماشینى كه خانواده حضرت امام را مى‏برد، و بر اثر بى‏توجهى راننده خسارتى به آن وارد شده بود، و هزینه‏اى پیدا نموده بود . برزنتى براى خانه حضرت امام تهیه شده بود تا داخل‏ منزل ایشان از بالاى پشت‏بام دیده نشود، زیرا پاسداران در آنجا پاس مى‏دادند . صورت این چند قلم اضافه خرج را خدمت امام فرستادیم، درنتیجه ایشان احساس آرامش كرده و آسوده خاطر شدند. از همین یك ‏نمونه مى‏توان شدت پرهیز امام از اسراف و زیاده ‏روى در مخارج‏ خانه را به دست آورد .         لينک هاي مرتبط : http://www.aviny.com/Occasion/Melli/EslaheOlg
	| +| نوشته شده در سه شنبه 20 بهمن 1388  |  نظرات (0)

	دورى از تقتیر و سختگیرى
	نويسنده : نیکبخت
	اعتدال در مصرف یكى از ویژگى‏هاى بندگان ممتاز الهى است، كه در میانه دو چهره قرارگرفته است، نخست جنبه افراطى آن است‏كه از آن به اسراف و تبذیر یاد مى‏شود كه بیان گردید، دوم جنبه‏ تفریطى آن كه چهره تفریط، اعتدال در مصرف است كه از آن به‏ تقتیر یا سختگیرى و زندگى رنج‏آور تعبیر مى‏گردد . اسلام دین سمحه‏ و سهله است، هرگز حاضر نیست كه مسلمانان در سختى و رنج اقتصادى‏زندگى كنند . باید با كار و كوشش و سرپنجه تدبیر، شكل زندگى رابه شیوه‏اى تبدیل كرد كه موجب وسعت در زندگى و آسایش گردد . پیامبر اكرم(ص) همان گونه كه از اسراف جلوگیرى مى‏كرد، به ‏موازات آن از اقتار وسختگیری در زندگى، نهى مى‏نمود .   رسول ‏اكرم(ص)فرمود : «اِنَّ مِن سَعادَةِ المَرءِ المُسلِمِ اَن یشبهَهُ وَلَدَه .... »؛ از سعادت و خوشبختى انسان مسلمان، آن است كه داراى فرزندى باشدكه ‏در نیكى، شبیه به خود او بوده و نیز داراى همسر زیبا و دیندار، و مركب راهوار و خانه وسیع باشد . در ماجراى ابولبابه( گفتن یك راز نظامى حكومت اسلامى به یهودیان ) به گناه خود پى برد و توبه حقیقى كرد و پس ازمدتى آیه 102 سوره توبه در پذیرش توبه او از جانب خداوند نازل‏شد، پیامبر(ص) با تلاوت آن آیه، به او بشارت داد. ابولبابه به‏پیامبر(ص) عرض كرد: اجازه بده به شكرانه قبول شدن توبه‏ام، نصف ‏اموالم را انفاق كنم . پیامبر(ص) اجازه نداد. او عرض كرد: اجازه ‏بده یك سوم آن را انفاق كنم، پیامبر(ص) اجازه داد . این كه پیامبر(ص) اجازه انفاق نصف اموال او را نداد، براین اساس‏ بود كه وی و خانواده‏اش،گرفتار سختى و تنگنا در معیشت نگردند .   این بحث را با ذکر روایتی به پایان می بریم: یكى از مسلمانان مدینه که داراى چند كودك ‏بود، و شش غلام داشت، در بستر مرگ قرار گرفت. قبل از مرگ خود به‏خاطر جلب پاداش‏ الهى، شش غلامش را آزاد نمود. پس از آن كه ازدنیا رفت، مسلمانان پس از غسل و تكفین، او را به خاك سپردند. سپس ماجراى او را در مورد آزادسازى غلامان، و فقر فرزندانش به‏آن حضرت خبر دادند. پیامبر(ص) فرمود :  «اگر من اطلاع مى‏یافتم نمى‏گذاشتم‏ جنازه او را در قبرستان مسلمانان دفن كنید، زیرا او كودكان خودرا از ثروتش بى‏نصیب نمود، و آنان را فقیر و بى‏پناه گذاشت، تا دست گدایى به سوى مردم دراز كنند . » این ماجرا در عین آن كه بیانگر نكوهش اسراف در انفاق است، نیز حاكى از آن است كه نباید موجب سختى و فشار در زندگى اعضاء خانواده شود . بلكه باید اعتدال در مصرف را با توجه به همه‏جوانب رعایت نمود .   لينک هاي مرتبط : http://www.aviny.com/Occasion/Melli/EslaheOlg
	| +| نوشته شده در سه شنبه 20 بهمن 1388  |  نظرات (0)