اعتدال در انفاق
	نويسنده : نیکبخت
	در بخش سوم تحت عنوان ( كمك به نيازمندان ) گفتيم از فوايد اين حكم، حفظ توانايي و تمكّن مالي براي انفاق و دستگيري از نيازمندان است و تا حدودي در مورد اهميّت و فلسفه انفاق نيز بحث شد؛ ولي در اين بخش خواهيم گفت كه اعتدال و ميانه روى، اصلي است كه حتّي در خود انفاق نيز جاري است و كسي حق ندارد با زياده روي در آن به نيازمندي هاي ضروري خود و خانواده اش پشت كند و آنان را در مشقّت و سختي بيندازد و در حقيقت نبايد اسراف كرد تا بتوان انفاق نمود و در آن هم نبايد از حدّ اعتدال خارج شد، تا اين كه باز هم بتوان از مال خويش در موارد ديگر بهره جست . بنابراين پرهيز از اسراف در غير انفاق، براي تمكّن از اصل انفاق است و پرهيز از آن در انفاق، براي تمكّن از آن درموارد لازم تر و ضروري تر است و اينك بحث دراين زمينه را تحت عناوين ( قرآن و اسراف در انفاق، فايده ميانه روي درانفاق، اسراف و ايثار ) دنبال مي كنيم .   لينک هاي مرتبط : http://www.aviny.com/Occasion/Melli/EslaheOlg
	| +| نوشته شده در شنبه 24 بهمن 1388  |  نظرات (0)

	1- قرآن و اسراف در انفاق
	نويسنده : نیکبخت
	انفاق به ديگران و يا در راه امور خيريّه، چنانچه زيادتر از شأن انفاق كننده باشد و يا به مقداري كه خود و عيال خويش را به زحمت و سختي گرفتار سازد، انجام بگيرد، از مصاديق اسراف به حساب مي آيد . قرآن مجيد در سه آيه از اين نوع اسراف نهي به عمل آورده است :   الف ) ... وَءَاتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصِادِهِ وَلا تُسْرِفُوا إنَّ اللّهَ لايُحِبُّ الْمُسْرِفينَ ‏ ؛ حق زراعت را روز درو بپردازيد و اسراف نكنيد، همانا خداوند مسرفين را دوست ندارد . مرحوم طبرسي - رضوان اللّه عليه - مي نويسد : لاتسرفوا؛ يعني تمام آن را صدقه ندهيد كه براي اهل و عيالتان چيزي باقي نماند، آن گونه كه ( ثابت بن قيس بن شماس ) عمل كرد؛ زيرا او محصول پنجاه درخت خرما را چيد و تمام آن را صدقه داد و چيزي از آن را براي عيالش به خانه نبرد .   ب ) وَالَّذينَ إذا اَنفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكِانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً؛ بندگان خدا كساني اند كه وقتي انفاق مي كنند، نه اسراف مي نمايند و نه بخل مي ورزند و حدّ ميانه را در آن رعايت مي كنند . در استدلال به اين آيه شريفه ممكن است اين پرسش به ذهن بيايد كه آيه كريمه مي فرمايد : بندگان خدا در انفاق حدّ ميانه را رعايت مي كنند، بدين معنا كه در بنده خدا بودن، تنها مراعات حدّوسط كافي است و انفاق همه مال لازم نيست و بر اين اساس زياده روي در انفاق كار ناپسندي نخواهد بود؛ گرچه براي كسب مقام عبوديّت لزومي ندارد . پاسخ اين است كه در آيه شريفه براي اهل انفاق سه حالت در نظر گرفته شده است : 1-   اسراف؛ . 2- اقتار؛ . 3- حدّ ميانه .   ادامه مطلب لينک هاي مرتبط : http://www.aviny.com/Occasion/Melli/EslaheOlg
	| +| نوشته شده در شنبه 24 بهمن 1388  |  نظرات (0)

	2- فايده ميانه روي در انفاق از ديدگاه روايات
	نويسنده : نیکبخت
	در لابه لاي روايات در اين زمينه، به دو فايده براي اعتدال در انفاق برمي خوريم كه مي توان آن را به عنوان فلسفه اين حكم تلقّي كرد .   الف ) باقي ماندن تمكّن مالي براي انفاق هاي ديگر . در روايتي حضرت علي بن موسي الرّضا (ع) فرمودند : پدرم مي فرمود : از اسراف وقت چيدن محصول اين است كه شخص با دو دست انفاق كند و هر دو كفّش را پر نمايد . و پدرم اگر مي ديد يكي از خدمتگزاران با دو كفّ پر، صدقه مي دهد بر او بانگ مي زد كه با يك دست عطا كن و قبضه اي بعدِ قبضه بده .   در اين جا ممكن است مقصود حضرت از اين كه ( قبضه اي بعد قبضه بده ) اين باشد كه تمام آنچه مي خواهي انفاق كنى، به يك نفر مده؛ بلكه به اندازه رفع ضرورت بدو عطا كن تا بتواني به ديگران نيز كمك كرده، از آنان هم رفع نياز نمايى . باز حضرت صادق (ع) در حديثي فرمودند : خداوند چگونه انفاق كردن را به پيامبرش : آموخت؛ زيرا شبي مقداري طلا در نزد رسول گرامي اش موجود بود و آن حضرت دوست نداشت آن مقدار طلا تا صبح در دست او بماند و همان شب تمامي آن را صدقه داد و وقت صبح چيزي در نزد او نمانده بود، در همين حال نيازمندي رسيد و از او تقاضاي كمك مالي كرد و آن حضرت چيزي نداشت تا بدو بدهد، آن سائل حضرت را سرزنش كرد و رسول گرامي از اين كه نتوانسته بدان درخواست كننده چيزي بدهد، غمگين و ناراحت شدند؛ زيرا حضرت در مقابل مؤمنين داراي قلبي رؤوف و مهربان بود . پس از آن، خداوند روش انفاق را با اين آيه به نبىّ گرامي اش تعليم فرمود : و قرار نده دستت را بسته به گردنت و بازنكن آن را به تمامي كه در نتيجه بنشينى؛ در حالي كه منقطع از مال بماني و مورد ملامت قرار بگيرى . خداوند با اين آيه به پيامبرش مي گويد : مردم از تو درخواست كمك مي كنند و عذر تو را نمي پذيرند . وقتي تمام مال خود را انفاق كني دست خويش را از مال و سرمايه ات كوتاه كرده اى .   ادامه مطلب
	| +| نوشته شده در شنبه 24 بهمن 1388  |  نظرات (0)

	يك نكته
	نويسنده : نیکبخت
	در اين جا نكته اي لازم به توضيح است كه در اين روايات جهت صرف مال مختلف بيان شده است؛ مثلاً در يك حديث ( فَأَنْفَقهُ فى وَجْهِهِ ) آمده كه به معناي انفاق مال در راه صحيح و خير است و در بعضي ديگر نيز به همين مضمون است؛ مثل اين كه در روايت ديگر : ( فَأَنْفَقَهُ فى الْبِرِّ وَالتَّقْوى ) ذكر شده است؛ ولي در تعداد ديگري از احاديث، ( فَأَفْسَدَهُ ) و يا ( فَأَنْفَقَهُ فى غَيْرِ حَقِّهِ ) يا ( فَأَنْفَقَهُ فى غَيْرِ وَجْهِهِ ) آمده است كه معناي آن انفاق مال در مسيرنادرست و نابه جا است و اين اختلاف در تعبير ممكن است بدين جهت باشد كه براي تحقق اسراف در انفاق لازم نيست مورد انفاق از راههاي باطل باشد؛ بلكه ممكن است با بذل مال در راه خير و حق نيز اسراف پيش بيايد . از اين رو درمباحثه هاي حضرت صادق (ع) با صوفيّه، آن حضرت با استناد به يكي از همين احاديث از نبىّ اكرم : روش آنان مبني بر انفاق تمامي مال را محكوم مي فرمايند و در آن جا جمله ( فَأنْفَقَهُ ) را بدون قيد و متعلق ذكر مي نمايند كه هم شامل انفاق در مسير باطل است و هم انفاق در راه صحيح و حق . و نيز ممكن است براي حلّ اين اختلاف در تعبير بگوييم : انفاق تمامي مال به افراد مستمند و يا كارهاي خيريّه دو جنبه دارد :   ادامه مطلب لينک هاي مرتبط : http://www.aviny.com/Occasion/Melli/EslaheOlg
	| +| نوشته شده در شنبه 24 بهمن 1388  |  نظرات (0)

	يك سؤال
	نويسنده : نیکبخت
	اكنون با توجّه به آنچه در اين نوع از ( ايثار ) بيان شد، جاي اين پرسش است كه : در مباحث پيش روشن شد ( اسراف ) انفاق مال به ديگري در آن قسمت از مالي است كه انفاق كننده بدان نياز مبرم و ضروري داشته باشد؛ در حالي كه همين خود موضوع ( ايثار ) است و بر اين اساس، آيا قباحت اسراف بيشتر است يا مزيّت ايثار و كدام يك بر ديگري مقدّم است به عبارت ديگر، آيا بين ملاك اين دو حكم با هم مزاحمت است و يا هر كدام به جاي خود محفوظ است و بر خوردي بين آن دو وجود ندارد . پيش از آن كه پاسخ خود را به اين سؤال بيان كنيم، به جوابي كه برخي بدين پرسش داده اند، مي پردازيم . نسخ آيه ايثار . برخي با استفاده از مناظره حضرت صادق (ع) با عدّه اي از صوفيّه فرموده اند كه آيه شريفه ( ايثار ) به آيات نهي از ( اسراف ) نسخ شده و زمان مشروعيت آن گذشته است. امام صادق (ع) در قسمتي از آن مناظره فرمودند : امّا آنچه شما از تاريخ ايثارگران و تمجيد خداوند از آنان گفتيد صحيح است، ولي بايد بدانيد آن كار در آن زمان بر مسلمانان حلال و جايز بود و خداوند آنها را از آن عمل نهي نفرموده بود و در برابر آن اجر و ثواب نيز بدانان خواهد داد؛ ولي بعد از اين، برخلاف آن روش دستور داده است و با اين فرمان، در واقع مشروعيّت ( ايثار ) را نسخ فرموده است و اين نهي به جهت رحمت و محبّتي است كه به مؤمنين دارد، تا آنان خود و افراد تحت كفالت خويش را در زحمت و ضرر قرار ندهند .   ادامه مطلب لينک هاي مرتبط : http://www.aviny.com/Occasion/Melli/EslaheOlg
	| +| نوشته شده در شنبه 24 بهمن 1388  |  نظرات (0)