سلطان کربلا

بارد! چه، خون؛ که! دیده، چسان؟ روز و شب، چرا؟
از غم، کدام غم؟ غم سلطان اولیا
 
نامش که بُد؟ حسین، ز نژاد که؟ از علی
مامش که بود؟ فاطمه، جدش که؟ مصطفی
 
چون شد؟ شهید شد، به کجا؟ دشت ماریه
کَی؟ عاشر محرم، پنهان نه، برملا
 
شب کشته شد؟ نه، روز، چه هنگام؟ وقت ظهر
شد از گلو بریده سرش؟ نی! نی! از قفا
 
مظلوم شد شهید؟ بلی! جرم داشت؟ نه 
کارش چه بد؟ هدایت، یارش که بد؟ خدا
 

جایگاه صبراین صفت از اصول اخلاقی حمیده و ملکات پسندیده است و آیات شریفه و احادیث در فضیلت آن بسیار گفته‌اند، بیش از هفتاد موضع در قرآن از صبر سخن می‌گوید:
انِّما یُوفَّی الصّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَیْرِ حِساب 36]
وَلَنَجْزِیَنَّ الَّذینَ صَبَرُوا اجْرَهُمْ بِاحْسَنِ ما کانُوا یَعْمَلُونَ 37]
وَ اصْبِرُوا انَّ اللهَ مَعَ الصّابِرینَ 38]
روایات بسیاری نیز درباره صبر وارد شده است و از روایات، این حدیث معروف و معتبر، کافی است:
الصَّبْرُ مِنَ الْایمانِ کَالرَّأسِ مِنَ الْجَسَدِ لا خَیْرَ فی جَسَد لا رَأْسَ مَعَهُ، وَ لا فی ایمان لا صَبْرَ مَعَهُ 39]
از حضرت امیرالمؤمنین نیز روایت است:
اطْرَحْ عَنْکَ وارِداتِ الْهُمُومِ بِعَزائِمِ الصَّبْرِ، وَ حُسْنِ الیَقینِ 40]

عظمت در تصمیمعظمت در تصمیم به معنای عزم راسخ داشتن به انجام و پایان کار، به طوری که هیچ‌گاه و به هیچ گونه از عزم خود باز نگردد، و در تصمیم خود سستی نورزد؛ از آغاز کار، ملاحظه پایان و عاقبت آن را بنماید و هشیارانه تصمیم بگیرد.
اکنون بخوانید که حسین علیه‌السلام چگونه با پیش بینی پایان کار، وارد میدان شد و سخنان او چگونه از شعور خطیرش بر می‌خاست. آنگاه که عزم خروج از مکه و سفر به عراق را داشت این خطبه را خواند:
الْحَمْدُ للهِ، وَ ماشاءَاللهُ وَلا قُوَّة الّا بِاللهِ، وَ صَلَّی اللهُ عَلی رَسُولِهِ خُطَّ الْمَوْتُ عَلی وُلْدِ آدَمَ مَخَطَّ الْقَلادَهِ عَلی جیدِ الْفَتاهِ، وَما اوْلَهَنی الی اسْلافی اشْتِیاقَ یَعْقُوبَ الی یُوسُفَ، وَ خِیرَلی مَصْرَعٌ انَا لاقیهِ کَأَنِّی بِاوْصالی تَقَطَّعُها عُسْلانُ الْفَلَواتِ بَیْنَ النَواویسِ، وَ کَرْبَلا فَیَمْلَانَّ مِنّی اکْراشاً جَوْفاً، وَ اجْرِبَهً سَغْباً لا مَحیصَ عَنْ یَوْم خُطَّ بِالْقَلَمِ رِضَی اللهِ رِضانا اهْلَ الْبَیْتِ نَصْبِرُ عَلی بَلائِهِ، وَ یُوَفَّیْنا اجُورَ
الصّابِرینَ لَنْ تَشْذَ عَنْ رَسُولِ اللهِ لُحْمَتُهُ بَلْ هِی مَجْمُوعَهٌ لَهُ فی حَظیرَهِ الْقُدسِ تَقِرُّ بِهِمْ عَیْنُهُ وَ یُنَجِّزُ بِهِمْ وَعْدَهُ الا فَمَنْ کانَ باذِلًا فینا مُهْجَتَهُ، وَ مُوَطِّناً عَلی لِقاءِ اللهِ نَفْسَهُ فَلْیَرْحَلْ مَعَنا فَانّنی راحِلٌ مُصْبِحاً انْ شاءَ اللهُ تَعالی.[32]

در معنای شجاعت

شاید بعضی گمان کنند که شجاعت حسین علیه‌السلام در زور بازو، قدرت و قوّت بدنی، و علم آن حضرت به آیین جنگ و نبرد و به خاک انداختن دلیران و دلاوران خلاصه می‌شود و بزرگ‌ترین نمایش‌های شجاعت آن حضرت را حملاتی بدانند که یک تنه به سپاه دشمن می‌نمود و طومار آنها را در هم می‌پیچید. دشمنان، زمانی که دیدند حریف آن زور و بازو نمی‌شوند از اطراف، پیکر پاکش را هدف سنگ و تیر قرار دادند و اگرچه آن سید مظلومان را شهید کردند و سر انورش را شمر یا سنان یا خولی از بدن جدا ساخت اما کسی ادعا نکرد که من به زور بازوی شخصی خود، آن حضرت را کشتم؛ کثرت زخم، جراحات بسیار، تشنگی و خون‌ریزی فوق العاده، آن امام مجاهد را (به ظاهر) از پا در آورد که آن دشمنان خدا به قتلش دلیر شدند، وگرنه کسی نبود که بتواند با نبرد و زور بازو آن یادگار حیدر کرّار را به قتل برساند. این زور بازو، نیروی جسمانی و حملات دلیرانه نمایشی از نمایش‌های شجاعت است.
 

از افتادگی تا عزتهرچه معرفت، خداشناسی، توحید، علم و حکمت انسان بیشتر شود، تواضع و فروتنی او زیادتر می‌گردد. تکبر بشر ناشی از جهل، نادانی، غفلت و خودپسندی است. در آیات کریمه و احادیث از تکبر به شدت مذمت، و از تواضع، مدح و ستایش شده است.
حسین علیه‌السلام در نزد مردم بسیار محترم بود. زمانی که او و برادرش، حسن مجتبی علیهما السّلام پیاده به حج می‌شتافتند تمام رجال و شیوخ صحابه که همراه آنها بودند به احترامشان از مراکب پایین آمده و پیاده راه می‌پیمودند. احترام حسین علیه‌السلام در میان مردم نه برای آن بود که او کاخ مجلل داشت یا مرکَب‌های سواری او گران قیمت بودند یا غلامان و سربازانی پیشاپیش یا دنبال مرکَب او می‌رفتند یا آنکه مسجد پیغمبرصلی الله علیه و آله را برای او خلوت می‌نمودند و راه‌ها را در موقع آمد و شد وی بر مردم می‌بستند، نه! برای هیچ یک از اینها نبود.

نگاه به دنیابهترین نشانه زهد کامل و خوار شمردن دنیا، همان فداکاری و گذشت سید الشهداء علیه‌السلام از جان خود، جوانان، برادران، اصحاب و یاران و تن دادن به آن همه مصیبت و بلا بود.
اگر دنیا و مال و نعمت‌های دنیوی در نظر کسی بی‌قدر و ارزش نباشد نمی‌تواند این گونه در راه حق و یاری دین خدا و بزرگداشت هدف عالی خود پایداری و استقامت ورزد تا به حدی که بدن قطعه قطعه عزیزانش را ببیند، صدای ناله کودکانش را از زحمت تشنگی بشنود، گریه زن و فرزند، دل پر مهر و عاطفه او را به درد آورد و برپیکرش آن همه زخم‌های کاری وارد آید اما در یاری دین خدا ثابت و پا برجا بماند، در مقابل باطل، نرمش نشان ندهد و چون کوه در برابر تمام این مصائب استوار بماند.

امام عدالت‌خواهخاندان علی علیه‌السلام به عدالت و حمایت از مظلوم، همانندی در عالم ندارند. حکایاتی که از عدل علی علیه‌السلام در کتاب‌های تاریخ، نگاشته شده نشان می‌دهد که او دلباخته حق و فانی در عدالت بود. او به فرزندانش وصیت فرمود:
کُونا لِلظّالِمِ خَصْماً وَ لِلْمَظْلُومِ عَوْناً[18]
دشمن ستمگر و یار ستمدیده باشید.
حسین علیه‌السلام فرزند آن پدر و وارث همان صفات می‌باشد. از ستم‌هایی که بنی امیه و عمّال آنها به مردم می‌نمودند بیش از هر کس رنج می‌کشید و به شدت ناراحت می‌شد. قیام او، قیام علیه ظلم، بیداد و ستمگری، و نهضت او نهضت نجات بخش ستمدیدگان و مظلومین بود.