آزادی تبلیغات بازرگانی و محدودیتهای آن (5)
نويسنده:
علي سعادت پناه
2. 2. پس از پیروزی انقلاب اسلامی با پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1358، تحول بنیادین در ساختار سیاسی، فرهنگی و حقوقی کشور پدید آمد. بسیاری از قوانین و مقررات سابق نسخ شدند و جای خود را به قوانین و مقررات جدید سپردند. با اینکه متون قانونی مربوط به تبلیغات بازرگانی هم از این قاعده مستثنا نبود، اما هنوز هم مقررات جامعی در این زمینه نداریم. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از ”تبلیغات تجاری“ بهطور خاص سخنی به میان نیامده است و شاید چنین انتظاری نیز از قانون اساسی منطقی نباشد.
نويسنده:
علي سعادت پناه داستان تبلیغات تجاری در ایران هم مانند سرگذشت آن در دیگر سرزمینهای جهان است. گذشته از تبلیغات سنتی، در مورد تاریخچه آگهیهای بازرگانی به سبک جدید نیز گمانهزنیهای متفاوتی صورت گرفته است. در حالی که به عقیده برخی «سابقه تبلیغات بازرگانی در ایران به حدود 80 سال قبل، یعنی سال 1300 هجری شمسی، که اولین آگهی تجارتی در روزنامة اطلاعات چاپ شده بود، برمیگردد»،12 برخی دیگر معتقدند «نخستین آگهی تجاری مطبوعاتی در شماره سوم روزنامه وقایع اتفاقیه، بیش از 150 سال پیش، انتشار یافت» و «در مهرماه 1337 شمسی هم که ایستگاه تلویزیونی خصوصی ایران آغاز به کارکرد، از ابتدا آگهی داشت.»13 با این حال از نظر مقررات نویسی، میدانیم که تاریخچة قانون نویسی در ایران با انقلاب مشروطیت آغاز شد و به همین دلیل میتوان سرگذشت حقوقی تبلیغات بازرگانی را در دو بخش جداگانه بررسی کرد.
نويسنده:
علي سعادت پناه 2. 1. حق امتناع از ارائة خدمات با توجه به پذیرش اصل آزادی تبلیغات بازرگانی و شناسایی آن بهعنوان یکی از حقوق اساسی انسانها، اینک نوبت به طرح این پرسش میرسد که آیا رسانهها میتوانند از پذیرش و پخش پیامهای بازرگانی خودداری کنند یا چنین کاری به منزلة نقض آزادی بیان شهروندان است؟ بهنظر میرسد برای یافتن پاسخ درست به سؤال مذکور باید میان رسانههای عمومی و خصوصی تفکیک قائل شد. رسانههای عمومی که از بودجة ملی استفاده میکنند، نمیتوانند و نباید در ارائه خدمات به شهروندان تبعیض قائل شوند.
نويسنده:
علي سعادت پناه 1. 1. اصل آزادی ارتباطات بنیادیترین اصل در حقوق بینالملل ارتباطات، اصل جریان آزادی اطلاعات و ارتباطات است. این اصل، علاوه بر اینکه در اسناد و متون معتبر جهانی صراحتاً پایهگذاری شده است، در عرف و رویه بینالمللی نیز به عنوان قاعده ای مسلّم مورد قبول و عمل قرار گرفته است. برای مثال، اعلامیه جهانی حقوق بشر (مصوب 10 دسامبر 1947 مجمع عمومی سازمان ملل متحد) در مادة 19 خود از این اصل به عنوان حق مشترک بشریت یاد یا دفاع میکند که بدون هیچگونه تمایز از هر حیث، بهویژه نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب و ... باید به رسمیت شناخته شود.
نويسنده:
علي سعادت پناه تبلیغات بازرگانی همواره در کنار موافقتها با مخالفتهای زیادی، بهویژه از نگاه فرهنگی، روبهرو بوده است. با این حال، واقعیتی است که از گذشتههای دور خود را بر ما تحمیل کرده است. با در نظر گرفتن این واقعیت و آثار عمیق و همه جانبهای که تبلیغات بازرگانی بر جامعه و افراد باقی میگذارد، قانونمند کردن آن به دغدغهای ملی و بینالمللی تبدیل شده است چکیده: تبلیغات بازرگانی همواره در کنار موافقتها با مخالفتهای زیادی، بهویژه از نگاه فرهنگی، روبهرو بوده است. با این حال، واقعیتی است که از گذشتههای دور خود را بر ما تحمیل کرده است.
نويسنده:
علي سعادت پناه با آنچه گفته شد ضرورت ترویج اخلاق، به عنوان مکمل حقوق تبلیغات بازرگانی، نیازی به تاکید ندارد این ضرورت با توجه به سه عامل جنبه بینالمللی نیز به خود گرفته است؛ روند جهانی شدن، تنوع و گسترش نفوذ رسانهها و افزایش مبادلات بین کشورها و ملتها. به رغم این ضرورت و به رغم توجه عمیق آموزههای دینی و تجربههای جهانی، متاسفانه هنوز هم کشور ما فاقد نظام نامه اخلاق تبلیغات بازرگانی و حتی قانونی جامع در این زمینه است.
نويسنده:
علي سعادت پناه 3-4- راهکارها و ضمانت اجرا در نظام اقتصادی اسلام، برای حفظ سلامت رقابت و گرفتار نشدن به پیامدهای نامطلوب آن، که گاه در تبلیغات تجاری نمایان میشود، دو نوع ضمانت و سازوکار در نظر گرفته شده است. یکی ضمانتهای درونی و وجدانی که تعالیم مربوط به آمیختگی اقتصاد با معنویت و تاکید بر رعایت اخلاق در رقابت و کسب و کار تقویتکنندة آن است و دیگری ضمانتهای بیرونی و حکومتی. برای مثال اسلام تنها به «حرمت دروغ»، «ممنوعیت اضرار»، «حرمت غش در معامله» و احکامی مانند آن اکتفا نکرده و به هنگام ضرورت مواردی از این قبیل را موجب پیدایش حق فسخ و مسئولیت جبران خسارت وارده به زیان دیده میداند.
نويسنده:
علي سعادت پناه 2-4- تاکید بر اخلاق رقابت و تجارت یکی از اصلیترین قواعد نظام اقتصادی اسلام ، دعوت مردم به گرم کردن بازار دادوستد و رقابتهای تجاری است. اسلام، گذشته از آنکه بیکاری و خمودی را اصولاً سرزنش و طرد کرده است، بر فعالیت اقتصادی به عنوان یک ضرورت اجتماعی نیز تاکید نموده است. از نظر این دین هیچ بهانهای برای بیکاری پذیرفته نیست و حتی بینیازی و ثروتمندی و یا عبادت و زهد و یا توکل و قناعت نمیتواند دلیلی برای ترک اشتغال باشد. بالاتر اینکه کسب درآمد (فارغ از رفع نیازهای معیشتی)، خود نوعی عبادت (و بلکه برترین نوع عبادت) و مایه برکت زندگی شناخته شده است.
آزادی تبلیغات بازرگانی و محدودیتهای آن (4)
2. گفتار دوم : حقوق ایران
آزادی تبلیغات بازرگانی و محدودیتهای آن (3)
آزادی تبلیغات بازرگانی و محدودیتهای آن (2)
1.گفتار نخست: حقوق بینالملل
آزادی تبلیغات بازرگانی و محدودیتهای آن (1)
تعامل حقوق و اخلاق در تبلیغات بازرگانی(14)
نتیجهگیری و پیشنهاد :
تعامل حقوق و اخلاق در تبلیغات بازرگانی(13)
تعامل حقوق و اخلاق در تبلیغات بازرگانی(12)
