پيامبر و اقتصاد خانواده( سراي ضيافت و سفره نيايش)
نويسنده:
علي سعادت پناه
هر روز، افراد زيادي به محضر پيامبر(ص) شرفياب ميشدند و نيازهاي مادّي و معنوي خود را مطرح ميکردند؛ در اين ميان طبقة مستضعف، چشم اميدشان به پيامبر رحمت و محبّت بود و آن حضرت نيز بيشتر با اين گروه نشست و برخاست داشت و همواره با ديدة احترام و تکريم به آنان مينگريست.[38] امام صادق (عليه السلام) در توصيف پيامبر(ص) و «راز مزاح» حضرت با اصحاب، ميفرمايد: «از رأفت و مهر پيامبر(ص) اين بود که با يارانش «مزاح» ميکرد تا عظمت و ابّهتش، دل آنها را نگيرد و بتوانند به او نگاه کرده و حوائج خود را بازگويند.»[39]
سراي ضيافت
نويسنده:
علي سعادت پناه در متوي اسلامي - به ويژه در مباحث اخلاقي، عرفاني - موضوعي به نام «زهد» و «زاهد» بيان شده است. که متأسفانه برداشت نادرست از آن به عمل آمده و در گفتار و رفتار برخي از مسلمانان ، مشاهده ميشود و آن، ترک دنيا و بسنده کردن به امور ناچيز مادّي است ! و حال آن که در احاديث و سيرة معصومان: «زهد، به معناي عدم دلبستگي به دنيا و مظاهر مادّي آن است.» ممکن است عدّهاي برداشت ناصحيح خود را به سيرة عملي پيامبر(ص) و امام علي (عليه السلام) استناد بدهند؛ لذا در مقام پاسخ ، ميگوييم: اوضاع نا به سامان زندگي اقتصادي مسلمانان صدر اسلام و نيز سرپرستي حکومت اسلامي، ايجاب ميکرد که اين دو بزرگوار، از کم ترين امکانات مالي ( خوراک، پوشاک، مسکن و غيره) استفاده کنند؛ امّا بعد از سپري شدن آن دوره و پيدايي رفاه نسبي - مثلاً در عصر زندگي امام صادق (عليه السلام) - معصومان : هم به قدر کفاف، از خوراک و پوشاک بهتري ، برخوردار بودند.[34]
نويسنده:
علي سعادت پناه پيامبر اعظم(ص) در طول زندگي پر برکتش - براي رفع نيازهاي اوّلية خود و خانوادهاش - از کم ترين امکانات بهرهمند بود «و کان خفيف المؤنة»[8] به برخي از اين موارد، گذرا ميپردازيم. در گفتار برخي از امامان: و صحابه آمده است که: پيامبر(ص) هرگز نان گندم نخورد و از نان جوين هم هرگز به اندازة سير شدن، تناول نکرد.[9] سه شب پشت سر هم از نان جوين سيراب نشد.[10]
نويسنده:
علي سعادت پناه يکي از مباحث کليدي، شناخت سيرة اقتصادي معصومان8 است که در اين ميان، چگونگي کسب در آمد و هزينه کردن آن در زندگي، از اهميّت ويژهاي برخوردار است؛ لذا اين موضوع را در سيرة فردي و خانوادگي پيامبر(ص) مورد بررسي قرار ميدهيم. زندگي 63 سالة پيامبر(ص) را اگر به سه دورة « کودکي و نوجواني » ، «تشکيل خانواده» و «پيامبري و «حکومت» تقسيم کنيم، منبع تأمين مخارج زندگي حضرت ، بدين قرار خواهد بود :
نويسنده:
علي سعادت پناه پس از كودتاى سقيفه، شوراى نظامى حكومت خليفه اوّل اينگونه مى انديشيد كه عدّه زيادى با خليفه اوّل بيعت نكردند ودر رأس مخالفان، على عليه السلام و اهل بيت پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم قرار دارند،يكى از راه هاى تسليم نمودن على عليه السلام و بنى هاشم را محاصره شديد اقتصادى مى دانستند كه ناچار شوند دست نياز به سوى حكومت دراز كنند و تسليم شوند و قدرت اداره و سرپرستى مخالفان را نيز نداشته باشند از اين رو: الف- فَدَك و باغات آن را كه حدود 5 سال قبل، رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به فاطمه عليها السلام بخشيده بود غصب كردند.
نويسنده:
علي سعادت پناه سفارش به كشاورزى امام صادق عليه السلام فرمود: 'كان اميرالمؤمنين يكتب و يوصى بفلّاحين خيراً' "اميرالمؤمنين عليه السلام هميشه در نامه به كارگزاران حكومتى، سفارش كشاورزان را مى كرد." [ وسائل الشيعه ج 13 ص 216. ] جمع آورى هسته هاى خرما امام على عليه السلام هسته هاى خرما راجمع آورى مى كرد، تا در باغ هاى خود بكارد،روزى يكى از ياران خدمت حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام رسيد و حدود يك وَسَق "شَصت مَنْ" هسته خرما در پيش روى آن حضرت ديد و پرسيد:
نويسنده:
علي سعادت پناه امام صادق عليه السلام فرمود: حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام هزار برده با دسترنج خود خريد و آزاد كرد. [ كافى ج5 ص74 - و - وسائل الشّيعه ج17 ص37. ] تنها در يك مرحله صدهزار درخت خرما از هسته هاى خرما كاشت،وقتى هسته ها را به باغ مى برد شخصى پرسيد: اينها چيست يا اميرالمؤمنين عليه السلام؟! پاسخ داد: انشاءاللَّه صد هزار درخت خرما. حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام اموال فراوانى را وقف كرد، مانند:
نويسنده:
علي سعادت پناه وقف چاه هاى پر آب يكى از محورهاى تلاش اقتصادى امام على عليه السلام حفر چاه، و قنات هاى پُر آب بود كه آنها را وقف مسافران، و به خصوص حجّاج بيت اللّه مى كرد، كه در آن هواى گرم، در رفت وآمدهاى سخت، استفاده كنند. امام صادق عليه السلام مى فرمايد: روزى حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام سرگرم حفر چاهى بود، مقدارى كه چاه را كَنْد، بگونه اى غير معمول ناگاه آب بسيار گوارا و شيرين فَوَران كرد "به اندازه گردن شتر".
پيامبر و اقتصاد خانواده( زهد نبوی )
پيامبر و اقتصاد خانواده(هزينة زندگي حضرت )
خوراک
پيامبر و اقتصاد خانواده(منابع درآمدي حضرت )
منابع درآمدي حضرت
علل روى آوردن به كشاورزى و باغدارى
كشاورزى و باغدارى (تشويق به كشاورزى)
فعاليّت هاى اجتماعى، اقتصادى
جلوه هاى ايثار و انفاق
