سياست هاي مالي ازديدگاه قرآن (3)
نويسنده:
علي سعادت پناه
1) آزادي انسان ها از ديدگاه اسلام، انسان محور تمام فعاليت هاي سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي است. تمام برنامه ها و امکانات بايد در مسيري هدايت شود که راه رشد و کمال او را فراهم کند، زنجيره هاي اسارت و بردگي جسمي و فکري را از دست پا و فکر او بگسلاند. در آيه ي 60 سوره ي توبه درباره يموارد مصرف زکات، چنين آمده است: «انمّا الصّدقات للفقراء... و في الرّقاب و الغارمين»
اهداف سياست مالي از ديدگاه قرآن
نويسنده:
علي سعادت پناه اهداف سياست هاي مالي، با توجه به شرايط اقتصادي و چالش هاي سياسي، از کشوري به کشور ديگر مي تواند متفاوت باشد، ولي در اينجا به چند مورد اصلي بسنده مي کنيم. 1)تخصيص منابع فعاليت هاي اقتصادي، براساس نظام عرضه و تقاضا، ممکن است در مسيري حرکت کند که باب طبع حکومت نباشد، يا با مصالح ملي همسو نباشد.
نويسنده:
علي سعادت پناه چکيده نويسنده با تأکيد بر اين که آن چه دولت ها در قالب سياست مالي به عنوان اهداف اقتصادي- اجتماعي اجرا مي کنند،در قرآن به شکل بسياردقيق و انساني تر آمده است،بحث خود را آغاز نموده است. وي با مروري به اهداف سياست هاي مالي چون تخصيص منابع، توزيع مجدد در آمد، تثبيت اقتصادي و تأمين بودجه دولت به اهداف قرآني مي پردازد که از آن جمله اند: آزادي انسان ها، توزيع مجدد در آمد، سرمايه گذاري زيربنايي و تأمين بودجه با اتکا بر اصل بنيادين عدالت.
نويسنده:
علي سعادت پناه کسانی که با اقتصاد غرب آشنا هستند. می دانند عمر این علم از دو قرن تجاوز نمی کند. اما چه شد که نهادهای متناسب با این اقتصاد شکل گرفت و خیلی زود به اهداف از پیش تعیین شده دست یافت، هم جامعه غربی را به رفاه رساند و هم جهان سوم را به استثمار کشیده، برده خویش ساخت. به نظر می رسد آنچه غرب را به اینجا رسانید، حرکت در راستای مبانی فلسفی مورد قبولشان بود آنها خدا را از صحنه روزگار حذف نموده و با خلقت جهان کار خالق را تمام شده تلقی کردند. از اعتقاد به فلسفه طبیعی یا دئیسم، آزادی اقتصادی و لیبرالیسم شکل گرفت و در نتیجه خصوصی سازی و سرمایه داری متولد شد تا در پناه آن افرادی به اندازه تولید ناخالص ملی یک کشور به انباشت سرمایه بپردازند شایسته است تمام زیربخشهای اقتصاد غرب نیز با همین دیدگاه مطالعه شود. در مورد اقتصاد اسلامی و مفاهیم آن نیز باید همین روش را برگزید. در آموزه های قرآنی و حدیثی ما خداوند علاوه بر آنکه خلق کرد، در صحنه زندگی باقی ماند و برای ارتباط پیوسته با او مفاهیم زیبایی چون ذکر و شکر را مطرح نمود.
نويسنده:
علي سعادت پناه مترف به كساني كه مست و مغرور به نعمت شده و طغيان كرده اند، و مصداق آن غالباً پادشاهان و جباران و ثروت مندان مستكبر و خود خواه است. اتراف از ماده ي ترفه به معناي التَّوسُّع فيِ النِّعمة؛ گسترش در روزي است . مترف از ماده ي تَرَف بر وزن سبب به معناي تنعم مي باشد و مترف به كسي مي گويند كه فزوني نعمت ، او را غافل كرده و به طغيان واداشته باشد. به عبارت ديگر متـرف به حال خود رها شده و هر كـاري بخواهد، مي كند، بنـابراين مترفان همان متنعّـمان و ثروتمـنداني هستند كه به دنبـال لذت طلبي، هوس راني، خوش گذراني و عيش و نوش هستند. واژه ي ديگري كه در قرآن كريم، تقريباً معادل كلمه ي اتراف به كار رفته، واژه ي بطر به معناي غرور و طغيان بر اثر فزوني نعمت است.
نويسنده:
علي سعادت پناه قرآن كريم براي فقر، واژه هايي مانند فقر، فقير، فاقره، ضعيف، مستضعف، مسكين و مسكنة؛ و براي غنا، واژه هايي چون غنيّ، اغنياء، ذامال، ذوعسرة، ميسرة، ملاء، مترفين و مستكبرين را به كار برده است. در معناي كلمه ي مسكين اختلاف وجود دارد. بعضي آن را فقيري دانسته اند كه وضعيت بدتري (اَسوَاُ حالاً) دارد و برخي عكس آن را گفته اند. گاهي در قرآن، اين كلمه بكار رفته و منظور، بيش تر فقر قدرت است، نه كسي كه مال و ثروتي نداشته باشد و به عبارتي فقر مطلق، منظور نيست. اما كشتي براي مساكين بود(كهف، 79)شبيه اين تعبير در روايات ائمه نيز وجود دارد. عبارت مسكينُ ابن آدَمدر نهج البلاغه و روايات فراوان ديده مي شود.
نويسنده:
علي سعادت پناه رسـول خـدا صـلى الله عـليـه وآله وامـيـرمـؤ منان عليه السلام با دقّت بيش از حد به امور بيت المـال رسـيـدگى مى كردند تا مبادا درهمى بر خلاف رضاى خدا و حقوق مردم مصرف شود. اينك به گوشه اى از دقت وسخت گيرى آن دو رهبر معصوم مى پردازيم (403) پـيـشوايان دلسوز اسلام ، حساب بيت المال را بطور دقيق رسيدگى مى كردند و هيچ گاه اجازه نـمـى دادنـد كـه يـك درهـم آن نـابـجـا مـصـرف شـود ويـا حـقـى از كـسـى پايمال شود وچنين كارى راخيانت مى دانستند و دامن مقدس آنان از چنين كارى پاك ومنزّه است .
نويسنده:
علي سعادت پناه (بـيـت المـال ) از دو كـلمـه (بـيـت ) و (مـال ) تـركـيـب شـده كه به فارسى مى شود (خانه مـال )كـه همان خزانه است . درفرهنگ لغت هم اين گونه معنى كرده اند: (جايى كه درآن مالى را گذارند كه همه مسلمانان را درآن حق باشد.) (391) ه كـه درآن امـوال رانـگـاه مـى داشـتـه انـد، ايـن امـوال احـيـانـاً شـامـل صـدقـات ، غـنـايـم وفـئ بـوده اسـت ، امـّا بـعـدهـا كـلمـه بـيـت المـال بـرخـود امـوال ، اطـلاق شـده ، نـه بـر مـحـل نـگـاهـدارى آنـهـا و كـلمـه (بـيـت المال مسلمين ) دايره خاصى را شامل مى شود كه متعلق به عموم مسلمانان است .(392)
سياست هاي مالي ازديدگاه قرآن (2)
اهداف سياست هاي مالي
سياست هاي مالي ازديدگاه قرآن (1)
«برداشتی از یک روایت »
اقتصاد در قرآن (2)
ب) جنبه هاي منفي غنا
اتراف
اقتصاد در قرآن (1)
سيره پيامبرو على (ع )
الف ـ حسابرسى دقيق
حفظ بيت المال
بيت المال چيست ؟
