منتخب مردم

محقق: زهره كاظمي

استاد راهنما: دكتر ايرج كريمي

استاد مشاور: دكتر حميد حقاني

چكيده: مقدمه: يكي از مشكلات اساسي كه طي ساليان متمادي گريبانگير صنعت دارو است،وابستگي اجباري اين صنعت به منابع محدود ارز خارجي قابل دسترس براي دولت مي باشد. تغيير در ساختار اقتصادي كشور كه بعدها سياست تعديل ساختاري نام گرفت به تدريج از ميانه هاي برنامه اول توسعه، نظام دارويي ايران را تحت تاثير قرار داد، تا آنجا كه در سال 1380 طبق بند 3 تبصره 29 قانون بودجه ارز كاملاً تك نرخي شد. تلاشهايي كه در جهت اجراي اين سياست صورت گرفت منجر به حذف تدريجي ارز يارانه اي تا پايان سال 1382 از داروهاي توليد داخل شد. اجراي اين سياست بحث هاي فراواني را بين موافقان و مخالفان آن ايجاد كرده است. لذا هدف از انجام پ‍ژوهش حاضر بررسي تاثير اجراي سياست يكسان سازي نرخ ارز بر بازار دارويي كشور مي باشد.

روش پژوهش: پژوهش حاضر مطالعه اي پيمايشي – توصيفي است كه به صورت گذشته نگر و با استفاده از اطلاعات مربوط به سالهاي 82-1380 انجام پذيرفت. جهت محاسبه تغييرات بهاي داروها در نتيجه اجراي سياست يكسان سازي نرخ ارز طي سالهاي مزبور از شاخص قيمت لاسپيرز، پاشه و فيشر و براي ساير اهداف نيز از فرمول هاي اقتصادي مربوط استفاده شد. روش گردآوري داده ها به صورت كتابخانه اي و ميداني مي باشد. در روش ميداني از فرم هايي كه جهت جمع آوري اطلاعات مورد نياز اين پژوهش طراحي گرديد،استفاده شده است.

يافته ها: ميزان تغييرات قيمت داروهاي وارداتي با استفاده از شاخص فيشر در سالهاي 1381و1382 به ترتيب 25/6 و08/22 و ميزان تغييرات داروهاي توليد داخل با استفاده از اين شاخص در سالهاي مذكور به ترتيب 36/14و79/34 مي باشد. ميزان تغييرات قيمت داروها در كل با استفاده از اين شاخص در سالهاي ذكر شده به ترتيب 01/13و99/31 مي باشد. كل افزايش هزينه مصرف كنندگان دارو در نتيجه اجراي سياست يكسان سازي نرخ ارز براي سالهاي 1380،1381و1382 به ترتيب 58/101،13/70 و67/58 درصد بوده است.

بحث و نتيجه گيري: شاخص قيمت فيشر نسبت به دو شاخص قيمت لاسپيرز و پاشه از اعتبار بيشتري برخوردار است، لذا پيشنهاد مي شود جهت محاسبات نرخ تورم در مقايسه با فرمول هاي ديگر از آن بيشتر استفاده شود. همچنين نتايج حاصله حاكي از افزايش شديد هزينه مصرف كنندگان دارو در نتيجه اجراي سياست يكسان سازي نرخ ارز مي باشد كه بايد مورد توجه سياستگذاران بخش دارويي قرار گيرد تا افراد نيازمند از مصرف داروي مورد نياز محروم نشوند.

كليد واژه ها: يكسان سازي نرخ ارز،بازار دارو،قيمت دارو،تورم.

محقق: حیدر احسانی قهرمانلوی

استاد راهنما: دکتر ایرج کریم

ی استاد مشاور: دکتر ظهور

چكيده: این پژوهش یک مطالعه کاربردی بوده و روش مطالعه از نوع توصیفی – تحلیلی و به صورت مقطعی گذشته نگر و با استفاده از روش ABC می باشد.در ابتدا با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و با بهره گیری از متون معتبر و اینترنت مطالعات انجام شده مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به بررسی مدارک موجود مدرکی دال بر استفاده از این روش در سیستم های بهداشتی درمانی بدست نیامد و فقط در کشور ایران دو مورد پژوهش صورت پذیرفته است که از روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت در خدمات بهداشتی درمانی استفاده شده است اما هزینه یابی بر اساس این روش در سازمانهای صنعتی و خدماتی به وفور دیده شده است.از تجربیات پژوهشهای قبلی در طراحی این تحقیق استفاده گردیده است.سپس با توجه به اینکه ساختار نظام ارائه خدمات بهداشتی درمانی در سطح کشور یکسان می باشد و تنها تفاوت آن در امکانات، نیروی انسانی و جمعیت تحت پوشش می باشد. مرکز بهداشت درمان شهرستان درگز به عنوان یک نمونه در نظر گرفته شده و بدنبال آن جهت تعیین فرایندهای خدمت در واحدهای بهداشتی درمانی نسبت به تشکیل جلسات با مسولین واحدهای بهداشتی اقدام گردید.همزمان جهت بدست آوردن اطلاعات هزینه ای نسبت به طراحی فرمها اقدام و سپس با بررسی دقیق از دفاتر ، اسناد هزینه مالی ، دفاتر انبارها و سایر مدارک نسبت به تکمیل فرمهای تهیه شده اقدام گردید و نیز جهت تعیین هزینه ها سرمایه ای و ساختمانها از کارشناسان مربوط کمک گرفته شده است.

محقق:محمد حاجی زاده

استاد راهنما: دکتر ایرج کریمی

استاد مشاور: دکتر مهنوش عبدا... میلانی

چكيده: یکی از چالشهای معمول برای همه نظام های اجتماعی رسیدن به عدالت در مشارکت مالی و پیشگیری از ضرر مالی است.در نظام بهداشتی رسیدن به این هدف به علت ماهیت غیرقابل پیش بینی و سرسام آور بودن برخي از هزینه ها از اهمیت خاصی برخوردار بوده و مشکلات مخصوص به خود را دارد. این پژوهش به منظور مطالعه عدالت بار مالي نظام بهداشتی و درمانی و با عنوان بررسی عدالت در تامین منابع مالی بخش بهداشت و درمان ایران از طریق بودجه خانوار و با استفاده از شاخص کاکوانی در سالهای 1375 تا 1380 انجام گرفت.هدف کلی پژوهش در قالب 8 هدف ویژه مطرح و جمع آوری داده هاي مورد نياز برای این پژوهش از طریق مدارك موجود در مرکز آمار ایران بوده است.پژوهش از نوع توصیفی – تحلیلی – تداومی و كاربردي است.جامعه مورد پژوهش، نتایج تفضیلی مرکز آمار ایران از هزینه و درآمد خانوارهای شهری و روستایی در سالهای 1380-1375 می باشد.نتایج حاصل از این پژوهش به شرح ذیل می باشد: مقدار شاخص کاکوانی برای پرداخت های بهداشتی و درمانی خانوارهای شهری نشان داد.این پرداخت ها برای تمام سالها تصاعدی بوده و توزیع عادلانه ای در دهک های مختلف هزینه ای داشته است با این پرداخت ها در سالهای 1379 و 1375 به ترتیب بیشترین و کمترین حالت تصاعدی برخوردار بوده است. محاسبه شاخص کاکوانی برای پرداختهای بهداشتی و درمانی خانوارهای روستایی نشان داد این پرداختها در تمام سالهای مورد مطالعه تصاعدی بوده و از توزیع عادلانه ای در دهک های مختلف هزینه ای برخوردار می باشد.و در ضمن این پرداختها در سالهای 1376 و 1380 به ترتیب بیشترین و کمترین حالت تصاعدی را داشته است. مقدار شاخص کاکوانی برای پرداختهای بیمه های اجتماعی و درمانی خانوارهای شهری نشان می دهد این پرداختها در تمامی سالها تنازلی بوده و توزیع ناعادلانه ای در دهک های مختلف هزینه ای داشته استو این پرداخت ها برای سالهای 1375 و 1380 به ترتیب از بیشترین و کمترین حالت برخوردار بوده است. محاسبه شاخص کاکوانی برای پرداخته ای بیمه های اجتماعی و درمانی خانوارهای روستایی نشان می دهد این پرداختها در سه سال اول مورد مطالعه حالت تنازلي داشته و از توزیع ناعادلانه ای در بین دهک های مختلف هزینه ای برخوردار بوده است در حالیکه در سه سال دوم پرداخت های مذکور حالت تصاعدی داشته و از توزیع نسبتاً عادلانه ای در بین دهک های مختلف هزینه ای برخوردار می باشد. محاسبه میانگین شاخص کاکوانی در دوره شش ساله مورد بررسی نشان می دهد پرداخت های بهداشتی و درمانی در مناطق شهری و روستایی حالت تصاعدی و پرداخت های بیمه های اجتماعی و درمانی حالت تنازلی و ناعادلانه بوده است. به طور کلی نتایج این پژوهش بیانگر این است که پرداختهای بهداشتی و درمانی برای خانوارهای شهری و روستایی در طی دوره مورد مطالعه عادلانه بوده و از حالت تصاعدی برخوردار است در حالیکه پرداختهای بیمه های اجتماعی و درمانی در مناطق شهری ناعادلانه بوده و در مناطق روستایی در سه سال اول ناعادلانه و در سه سال دوم عادلانه بوده است .