ملاکهای پذیرش تسهیلات و خدمات بانکی از دیدگاه اسلام
نويسنده:
علي سعادت پناه
بانکها تسهیلات و خدمات فراوانی را ارائه میکنند. بخشی از این خدمات عبارتند از: 1- قبول سپردههای بانکی : سپرده های بانکی ممکن است اولا سپرده جاری باشد که بانک آن را به عنوان قرض قبول میکند و بهرهای به آن تعلق نمیگیرد. دوما" ممکن است این سپردهها به شکل سپرده ثابت نیز باشد که بانک به وکالت از سوی سپرده گذار در آن تصرف میکند. حالت سوم، سپردههای حقیقی است مانند اشیاء قیمتی که صاحبان آن برای حفظ اموال خویش آنها را به بانک میسپارند و بانک نیز در برابر این خدمت، مزد دریافت مینماید.
خدمات بانکها
نويسنده:
علي سعادت پناه هر چند تاسیس مؤسسه های مالی مبتنی بر اصول اسلامی به نیم قرن اخیر بازمی گردد. اما اصول آن، اصول کلی است که از زمان صدر اسلام در معاملات میان مسلمانان رایج بوده و آن پرهیز از رباست. این حکم کلی هرچند در آغاز بسیار قابل دسترس به نظر میرسد در نظام بانکداری حاکم بر روابط اقتصادی جهان که قرنها اساس خود را بر پایه دریافت ربا بنا کرده بود، اجرای این ایده بسیار دشوار است. در آغاز مؤسسه های مالی اسلامی فقط در سرزمین های اسلامی فعالیت خود را آغاز کردند.
نويسنده:
علي سعادت پناه با این حال، با وجود ظاهر سر حال و رو به رشد، این صنعت در درون خود، با بحثهای داغی پیرامون آینده تامین مالی اسلامی روبهرو است. بسیاری از چهرههای شاخص این صنعت نگران هستند که رشد سریع و نوآوریهای شتابزده، باعث انحراف تامین مالی اسلامی از مسیر خود و کپیبرداری از نهادهای مالی متداول شده است. به بیان دیگر، با وجود وفاداری به شکل، محتوای فعالیتها از دستورات شریعت دور شدهاند.
نويسنده:
علي سعادت پناه این روز ها ایده پول واحد اسلامی و تشکیل بازار مشترک اسلامی در بسیاری از محافل اقتصادی کشور های اسلامی مطرح می شود. این ایدهٔ برای اولین بار از سوی مالزی و نخست وزیر وقت این کشور "مهاتیر محمد" مطرح شد. برخی از سیاستمداران ایجاد ایجاد پول واحد اسلامی و بازار مشترک کشورهای اسلامی را تواماً مطرح میکنند.
نويسنده:
علي سعادت پناه حجة الاسلام والمسلمین دکتر "ناصر جهانیان" از اساتید اقتصاد اسلامی بخصوص در زمینه اقتصاد توسعه و از محققینی است که همواره کوشیده قابلیت های فراوان اقتصاد اسلامی و نقش مهم آن را در آینده توسعه کشور بشناساند. به همین منظور مرکز اطلاع رسانی دین پژوهان گفتگویی با ایشان پیرامون اقتصاد اسلامی انجام داده که در زیر به آن می پردازیم. منظور از اقتصاد اسلامي به زعم حضرت عالي چيست؟ اقتصاد اسلامي را هم مي توان به عنوان يك علم و هم به عنوان يك مكتب تلقي كرد. اگر علم اقتصاد را به شاخه هايي چون نظام هاي اقتصادي، تاريخ اقتصادي، عقايد اقتصادي، توسعه اقتصادي و ... تقسيم كنيم در مي يابيم كه اقتصاد اسلامي مي تواند در هر يك از اين شاخه نقش ايفا كند.
نويسنده:
علي سعادت پناه ۲.هدف علم اقتصاد اسلامی آيا هدف علم اقتصاد اسلامى فقط توضیح، تبیین و پیشبینی پدیدههای اقتصادی است يا هدفی هنجاری و دستوری نیز دارد يا اينكه هر دو را با هم در دستور كار خود قرار داده است؟ اسلام دین هدایت، و هدف آن رساندن انسانها به قلّه کمال (عبودیت خداوند) است. در اسلام نهتنها مبانی روشهای وصف و تبیین وضعیت موجود بیان شده؛ بلکه وضعیت مطلوب و اصول و قواعد حرکت از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب نیز بیان شده است.
نويسنده:
علي سعادت پناه از دیدگاه شهید صدر زمانی علم اقتصاد اسلامی بهصورت حقیقی متولد میشود که دو شرط محقق شود: یکی آنکه مذهب و نظام اقتصادی اسلام در جامعه اجرا شود و دیگر آنکه پدیدهها و تجربه های اقتصادی در چنین جامعهای بهصورت منظم مطالعه شود. بنابراین، از دیدگاه شهید صدر تفاوت علم اقتصاد اسلامی و غیراسلامی فقط در جامعه ای است که علم اقتصاد حوادث و پدیدههای اقتصادی آن را مطالعه میکند. بهعبارت دیگر، تفاوت فقط در موضوع علم اقتصاد است؛ ولی در اهداف و روش بین علم اقتصاد اسلامی و غیراسلامی فرقی نیست. بر این اساس، لازم است نظریه شهید صدر درباره علم اقتصاد اسلامی را در سه محور موضوع، هدف و روش علم اقتصاد اسلامی بررسی کنیم تا به درستی یا نادرستی آن پی بریم.
نويسنده:
علي سعادت پناه ۱. چنانکه گذشت، شهید صدر معتقد است افراد در عملیات تولید از طبیعت نفع میبرند و در نظام اجتماعی که روابط بین آنها را تعیین میکند، این منافع را تقسیم میکنند (همان: ص ۳۳۵). از کلام پیشین برمیآید که وی معتقد است روابط انسانها با یکدیگر در یک نظام اجتماعی فقط به منظور توزیع منافع است، نه تولید آن. این مطلب صحیح نیست؛ زیرا تولید همواره بهصورت فردی انجام نمیشود. انسانها برای تولید منافع نیز همچون توزیع آن، با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند.
جهش جهانی در نظام مالی اسلامی
در این بخش ضمن مروری بر توانمندی های مؤسسه های مالی جهان اسلام، تصویری از آینده آنها را بر اساس گزارش های معتبر بین المللی مرور خواهیم کرد.
تأمین مالی اسلامی، در جستوجوی هویت
تامین مالی اسلامی، در دهه اخیر شاهد نوآوریها و رشد خیره کنندهای بوده است و محصولات متنوعی، از «دادوستدهای تامینی اسلامی» (Islamic hedge funds) گرفته، تا اوراق قرضه با ساختارهای پیچیده را ارائه میدهد. اندازه این صنعت، در حال حاضر، بالغ بر ۱۰۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
پول واحد اسلامی
يکي از خصوصيات اصلي اتحاديه هاي پولي در سطح جهان، اجرا و پياده سازي سياست هاي پولي يکسان در کشورهاي عضو است که در ميان اين سياست ها، استفاده از يک پول واحد به عنوان بارزترين تصميمات اعضاي محسوب مي گردد.
توسعه اسلامي؛ فرآيندي براي رسيدن به رشد اقتصادی و کاهش فقر
بررسی هویّت اقتصاد اسلامی از دیدگاه صدر (6)
بررسی هویّت اقتصاد اسلامی از دیدگاه صدر (5)
نقد نظریه شهید صدر درباره علم اقتصاد اسلامی
بررسی هویّت اقتصاد اسلامی از دیدگاه صدر (4)
نقد دیدگاه شهید صدر درباره نظام اجتماعی و اقتصادی
