ديدگاه امام خميني درباره راهبرد اصلي دست يابي به مصرف صحيح (1)
نويسنده:
علي سعادت پناه
« مصرف صحيح » از موضوعات اساسي و حائز اهميت در زندگي فردي و حيات جمعي مي باشد و از عوامل مهم در رشد و پيشرفت جامعه و كشور در ابعاد مختلف به شمار مي رود. اهميت مصرف صحيح خاستگاهي همچون ثروت و مال دارد و از آنجا كه اقتصاد داراي جايگاهي مهم مي باشد و فراهم آمدن امكانات مادي بسترساز رفاه و تامين كننده آرامش است و تنگناهاي معيشتي را مرتفع مي نمايد. ضرورت خاص مصرف صحيح براي استمرار نقش و آثار حياتي مال و ثروت و جلوگيري از به هدر رفتن نعمت ها و امكانات گوناگون رخ مي نماياند.
نويسنده:
علي سعادت پناه نظام اقتصادى مجموعهاى از رفتارها و روابط اقتصادى مرتبط و هماهنگ در سه حوزه توليد، توزيع و مصرف است كه اهداف معينى را دنبال مىكند . هر نظامى كه مشتمل بر رفتارها و روابط انسانى است، بر نگرش انسان به جهان آفرينش (جهانبينى) نيز مبتنى است . جهانبينى هاى گوناگون موجب تفاوت نظامهاى رفتارى در اهداف، ارزشها، رفتارها و روابط اقتصادى مىشود . براى نمونه، نظام سرمايهدارى ليبرال بر جهانبينى ويژهاى چون، دئيسم، نظام طبيعى و اصالت فرد مبتنى است كه نگرش نظام مزبور نسبتبه خداوند، جهان و انسان را نشان مىدهد . اين سه اصل را مبانى فلسفى نظام سرمايهدارى ليبرال مىناميم .
نويسنده:
علي سعادت پناه سیری در آثار و مواضع رهبر فقید انقلاب، نشان می دهد که از آغاز نهضت 15 خرداد، عنایت رهبری به کشاورزی و کشاورزان ایرانی به چشم می خورد، این همه - که در این مجال بدان خواهیم پرداخت - حاکی از این است که امام خمینی، افزون بر اسلام خواهی و کوشش احیاگرانه در جهت پیاده شدن احکام دینی در عرصه حیات و اجتماع مسلمانان، به کشور و پیشرفت و آبادانی و خوداتکایی و توسعه اقتصادی آن نظر داشته است . از این رو می نگریم که گفتارهای رهنمون کننده رهبر فقید انقلاب در ترسیم جامعه سالم و آزاد و آباد ایرانی - که به همت و بصیرت کشاورزان بستگی دارد - به چشم می خورد . شکل گیری نهاد انقلابی و خدمت گزار جهاد سازندگی - که در دو دهه نخست انقلاب، نقشی تعیین کننده داشته است - فرمان و دعوتی حکیمانه از سوی امام است . این حرکت نهادینه شده در روند احیای کشاورزی و کشاورزان در ایران - که دوران وابستگی اقتصادی را پشت سر نهاده و دشواری های بسیاری در نیل به خودکفایی و استقلال، در پیش روی داشته است - به روشنی از عزم استوار رهبری در حمایت از کشاورزان فراموش شده حکایت داشت .
نويسنده:
علي سعادت پناه نابرابری و منازعه معلول کمبود امکانات و منابع و فقدان توزیع مناسب و عادلانه در جامعه است . آگاهی از این مساله، از مهمترین انگیزه های تلاش انسان ها در کسب ثروت به شمار می رود و این تلاش، کشمکش و نزاع و ستم را به دنبال می آورد . زیرا همه از قدرت یکسانی برخوردار نیستند . اما آیا نزاع و نابرابری، سرنوشت محتوم و همیشگی بشر است؟
نويسنده:
علي سعادت پناه آینده جهان را پندارهایی از توهمات ناشی از جهانی شدن دربر گرفته است . جهانی شدن بحثی است که در سال های اخیر علی رغم ناهمخوانی های فراوان آن در زمینه های فرهنگی، سیاسی و اقتصادی با ساختار حاکم بر جوامع، بسیار گسترده شده و به خاطر ابهاماتی که در اصل این پیایند وجود دارد، هنوز این مفهوم از تعریف بیرون نیامده، واکنش های متعددی را درپی داشته است .
نويسنده:
علي سعادت پناه عمدتاً دو نظام اقتصادی بر جهان حاکم بوده و هست، نظام سرمایهداری و نظام کمونیستی...
نويسنده:
علي سعادت پناه برخی بر این عقیدهاند که طرح مسأله عدالت نه تنها در حیطه دانش اقتصاد، بلکه در حوزه علم مبنای صحیحی ندارد. چرا که مشخصه بارز علم، نقدپذیری و قابلیت اثبات و ردّ آن بر اساس «هستها» (شواهد) میباشد در حالیکه مباحث ارزشی و ذهنی و نیز مباحث مربوط به «بایدها» به اعتبار تجربهناپذیری، قابل اثبات یا ردّ نبوده و مرتبط به عقیده شخصی افراد است. بر این اساس مرسوم بوده است که میان اقتصاد علمی یا اثباتی و توصیههای علمی در مورد سیاستگذاری اقتصاد یا اقتصاد هنجاری تمایزی قابل شده و این تمایز میان اقتصاد اثباتی و اقتصاد هنجاری را معادل تمایز میان ارزشها و واقعیتهای غیرقابل مناقشه از یکسو و ارزشهای مورد مجادله و بحثانگیز از سوی دیگر عنوان نمایند.[1]
نويسنده:
علي سعادت پناه يكي از موضوعاتي كه در ماههاي اخير در محافل علمي و سياسي مورد بحث قرار گرفت، مسأله مشروعيت و كارامدي نظام بانكي كشور مي باشد كه در اين باره ديدگاههاي متفاوتي وجود دارد. آنچه مسلم است، بر اساس اعتراف نهادهاي بين المللي و جهاني، در سالهاي اخير كشور ايران از نظر اقتصادي از چشم اندازهاي روشن و اميدبخشي برخوردار بوده و رشد اقتصادي مطلوبي داشته است كه نظام بانكي و پولي كشور در اين رابطه نقش و جايگاه ويژه اي دارد. در همين راستا با توجه به مباحث مطرح شده در ماههاي أخير، بررسي قانون حاكم بر نظام بانكي كشور و نيز ديدگاه حضرت امام رحمه الله در خصوص مشروعيت و كارامدي نظام بانكي از جهات مختلف در خور توجه است.
مبانى فلسفى نظام اقتصادى اسلام از ديدگاه امام خمينى رحمه الله
حضرت امام خمينى رحمه الله به عنوان فقيهى بر جسته، فيلسوفى مبرز، عارفى عامل و اسلامشناسى كامل، بر اين عقيده بود كه اسلام براى آنكه جوامع انسانى به سعادت دنيا و آخرت برسند، داراى نظام خاص اجتماعى، اقتصادى و فرهنگى است و براى تمام ابعاد و شئون زندگى فردى و اجتماعى، قوانين خاصى دارد و جز آن را براى سعادت جامعه نمىپذيرد . (1)
امام خمینی و کشاورزان
ساز و کارهای تحقق عدالت اقتصادی از منظر امام خمینی
در بحث عدالت اقتصادی با نفی این پرسش در صدد ارائه پاسخ یا پیشنهاد راههایی هستم که نشان دهد چگونه می توان با شرایط و امکانات موجود، به عدالت و برابری دست یافت . یعنی دستیابی به موقعیتی که همگان به حقوق خود رسیده و در جایگاه و مرتبه ای متناسب با شان خویش قرار گیرند .
جهانی شدن با قرائتی از اندیشه امام خمینی
این مقوله همانند پست مدرنیته، برخورد تمدن ها، انحلال و اضمحلال خرده فرهنگ های محلی یا ملی در قالب یک فرهنگ جهانی و ... موضوعی است که بسیاری از روشنفکران و سیاستمداران جوامع مختلف و به ویژه جوامع فرودست (جنوب) را به خود مشغول کرده است . این مقولات تنها مشغولیتی نظری برای این متفکران ایجاد نکرده اند، بلکه استمرار حیات فرهنگی و اجتماعی این جوامع را تحت تاثیر خود قرار داده اند .
یا Globalizm به یک معنا به کار می رود و پروژه ای است که بعضی ها و در راس آنها آمریکا، تمایل دارند، در دنیا به اجرا درآید و در نتیجه، ساختار نظام بین المللی را به شکل یک قطبی درآورد .
مکتب واسطه اقتصاد اسلامی از دیدگاه امام خمینی قدس سره
در نظام سرمایهداری مالکیت فردی محترم و آزاد و نامحدود است در حالیکه دخل و تصرف دولت در مالکیت مردم محدود بوده مانع آزادی اقتصادی مردم نیست.
بعکس، در نظام کمونیستی مالکیت مردم، ناچیز و تقریبا با تفاوتهایی که در کشورهای مختلف وجود دارد منتفی است در حالیکه دولتها بطور نامحدود و تقریبا انحصاری و مستقل و آزاد عمل میکنند و مالک بلارقیب شمرده میشوند.
نظامهای مشابه با اندکی تفاوت، به یکی از این دو نظام بر میگردند و همان مشخصات را دارا هستند که فعلا در صدد بیان آنها نیستم و تنها به ذکر مشخصات و مفاصد این دو نظام اشاره میکنیم تا زمینهای باشد برای ارائه نظام اقتصاد اسلامی از دیدگاه امام خمینی «ره».
بررسی تطبیقی مفهوم عدالت در آراءامام خمینی و الگوی نیازهای اساسی در اقتصاد توسعه
در سالهای اخیر درباره اینگونه تقسیمبندیها تردیدهای دامنهداری در بین اقتصاددانان آغاز شده است و حتی برخی بیان نمودهاند که نه تنها در «هیچ علمی نظریه یا مشاهدهای عاری از ارزشگذاری ممکن نیست»[2] بلکه «میتوان گفت اقتصاد مشخصاً نه علمی اثباتی یعنی توصیفی، که علمی است هنجاری یعنی تجویزی[3] «بنابراین دیدگاههایی که طرح مباحث ارزشی و هنجاری نظیر عدالت و برابری را در قلمرو دانش اقتصاد صحیح نمیدانند مورد چالش شدیدی قرار گرفته است.
چشم اندازهاي روشن نظام اقتصادي ايران و مسأله نظام بانكي
