در این مقاله در مورد برنامه ریزی استراتژیک،خصوصیات،کاربردهای برنامه ریزی استراتژیک در زمینه های مختلف،عوامل اجرایی برنامه ریزی استراتژیک،فرآیند اجرا ،و مزایا و محدودیتهای برنامه ریزی استراتژیک به صورت خلاصه بحث خواهد شد.
تعریف برنامه ریزی استراتژیک -
برنامه ریزی استراتژیک،فرآیندی است در جهت تجهیز منابع سازمان و وحدت بخشیدن به تلاشهای آن برای رسیدن به اهداف و رسالتهای بلند مدت سازمان با توجه به عوامل محیطی داخلی و خارجی.
خصوصیات برنامه ریزی استراتژیک-
1-برنامه ریزی استراتژیک،انعکاسی از ارزشهای جامعه است.
2-برنامه ریزی استراتژیک،معطوف به سوالات اصلی و مسائل اساسی سازمانهاست.
3-برنامه ریزی استراتژیک با تببین اهداف و رسالت سازمان،فعالیتهای مدیران را هماهنگ و هم جهت می کند.
4-برنامه ریزی استراتژیک فراگیر بوده و کلیه فعالیتهای سازمان را در بر می گیرد.
5-برنامه ریزی سازمانی پیش بینی هایی را با توجه به نقاط ضعف و قوت سازمان و همچنین فرصتها و تهدیدها انجام می دهد و دید مدیران را وسعت می بخشد.
کاربرد های برنامه ریزی استراتژیک در زمینه های مختلف-
امروزه از برنامه ریزی استراتژیک در زمینه های مختلفی همانند فناوری اطلاعات
نیز استفاده می شود.برنامه ریزی استراتژیک در اغلب کشورها یکی از (IT/IS)
ابزارهای مهم توسعه و پیشرفت محسوب می شود.برنامه ریزی استراتژیک در تمامی سازمانها به عنوان ابزاری برای پیش بینی و برخورد با شرایط متغیر محیطی به کار می رود.بنابراین کاربردهای برنامه ریزی استراتژیک نا محدود بوده و در آی تی و بازار یابی و ... تاثیرات عمیقی دارد.
عوامل اجرایی برنامه ریزی استراتژیک-
1-کمیته راهبری
2-کمیته برنامه ریزی استراتژیک
3-مدیریت برنامه ریزی استراتژیک
-فرآیند اجرا
1- تدوین چشم انداز :
چشم انداز سازمان باید خلاصه ، بیاد ماندنی ، مطلوب و ایده آل مناسب را به تصویر بكشد و همه سطوح را در نظر بگیرد .
2- تدوین ماموریت :
- دلیل وجودی سازمان
- جایگاه مشتریان و ذینفعان
- نیازها یا مشكلات بارز فعلی
- بازبینی ماموریت فعلی سازمان
3- ارزش ها و اصول رفتاری :
ارزش ها ملاك تصمیم گیری مشترك در كلیه شغلها و موقعیت هاست و باورهای مشترك كاركنان هر سازمان است .
4- اهداف جسورانه :
یك هدف جسورانه كاركنان را درگیر می سازد ، گسترده می شود و همه كاركنان را جذب می كند .
5- ارزیابی درونی و بیرونی :
ارزیابی درونی نقاط ضعف و قوت سازمان را مشخص می سازد و ارزیابی بیرونی فرصت ها و تهدیدها را تعیین می كند .
6- استراتژی های سازمان و موضوعات استراتژیك :
قسمتی از ماموریت وجودی سازمان را به صورت خواسته های بلند مدت بیان می كند و حالت كلی ، چند جانبه و وسیع دارد و در درون خود یك ایده و روش را معین می كند .
7- اهداف كلان :
- تعیین هدف ، یك تلاش جمعی و تیمی است .
- داشتن دید سیستمی و یكپارچه ضروری است .
- برای اهداف پیشنهادی ، علت و معلول ها مشخص شود .
8- سنجش و ارزیابی عملكرد :
هدف از سنجش و ارزیابی عملكرد ، اندازه گیری دقیق آن میزان اطلاعات صحیح كه در صورت استفاده درست ، موفقیت سازمان در استراتژی ها و اهداف را تضمین می كند .
9- بهینه كاوی :
بهینه كاوی عبارت است از الگو گرفتن از دیگران . بهینه كاوی فرآیندی مداوم و دامنه دار است و به منزله چشم و گوش سازمان عمل می كند .
10- تحلیل فاصله :
ابزاری برای بكارگیری مقایسه سیستماتیك بین وضع موجود و وضع مطلوب است .
11- اهداف خرد :
اهداف خرد دارای ویژگی های زیر می باشد :
- خاص بودن
- قابل اندازه گیری
- قابل دستیابی
- نتیجه گرا
- كوتاه مدت
12- استراتژی های عملیاتی :
چگونگی دستیابی به اهداف خرد را نشان می دهد .
13- برنامه های اجرایی :
پاسخ به اینكه چه كارهایی باید انجام شود .
14- ارزیابی فرآیند برنامه ریزی استراتژیك :
در نهایت با ارزیابی فرآیند برنامه ریزی استراتژیك می توان پی به موقعیت سازمان برد.
-مزایا و محدودیتهای برنامه ریزی استراتژیک
مزایا
1-هادی بودن برای کلیه برنامه های سازمانی و مدیران
2-به عنوان هماهنگ کننده بین برنامه های عملیاتی سازمان
3-دادن نگرش و دید بلند مدت به مدیریت سازمان
محدودیتها
1-هزینه های بالای طراحی و به خصوص اجرایی
2-زمان بر بودن فرآیند برنامه ریزی استراتژیک
3-نیاز به منابع انسانی متخصص
نتیجه گیری
امروزه مدیرانی موفق هستند که چشم خود را به روی تغیرات سریع محیطی نبسته و با توجه به تواناییها و ضعف های سازمان و همچنین فرصتها و تهدیدها،اقدام به برنامه ریزی استراتژیک کنند.درواقع مدیران امروزی نه تنها باید آینده را پیش بینی کنند بلکه باید آینده را بر اساس پیش بینی های خود بسازند و خود را آماده برای استقبال از وقایع آینده آماده سازند.
پایان
منابع و مآخذ:
1-برنامه ریزی استراتژیک سیستم های اطلاعاتی،نشریه فرهنگ و پژوهش
2-فرآیند برنامه ریزی استراتژیک،فتحی دوست،لیلا
3-برنامه ریزی جامع و استراتژیک،لشنی زند،امراله،معاونت مالی و اداری بانک سپه منطقه لرستان،ماهنامه پیک سپه
