گذشته از بحثهاي مبسوطي که درباره روشهاي اندازه گيري صحيح اقلام حسابداري ملي وجود   دارد، بدون هيچ گونه شک و ترديدي، ميزان مصرف خصوصي و دولتي در کشور ما بويژه در   مورد برخي از اقلام مايحتاج مهم مانند: انرژي، آب، برق، گاز، نان، شکر، بنزين و ... موجب اسراف و تبذير لجام گسيخته اي شده است که هزينه هاي غيرمستقيم آنها مانند   هزينه هاي زيست محيطي، بهداشتي، درماني و در نتيجه هزينه هاي واقعي و کل آنها برحسب   هزينه امکانات از دست رفته را سرسام آور نموده است. اين الگوي بسيار غيربهينه مصرف،   به نوبه خود موجب رواج الگوي بسيار نابهينه توليد گرديده است که اين هر دو به تخصيص   بسيار نابهينه منابع ارزشمند و توزيع ناعادلانه ثروت و درآمد و امکانات و همچنين   عدم شفافيتهاي لازم اقتصادي، گسترش اقتصاد زيرزميني، رانت خواريهاي گسترده و   فسادهاي عميق اقتصادي منجر شده اند.ايران از نظر ارائه بنزين ارزان، سومين کشور   جهان است و از نظر ميزان يارانه پرداختي به بنزين، نخستين کشور دنياست. ايران به   تنهايي 36 درصد مصرف کل بنزين در خاورميانه را به خود اختصاص داده است. در حالي که   متوسط مصرف سوخت خودروهاي بنزيني در ايران حدود 11 ليتر در روز است، در آلمان و   ژاپن 2 / 5 ليتر، در بريتانيا 3 5 ليتر، در فرانسه 1 / 5 ليتر، در کانادا 6 / 5   ليتر و در آمريکا 7 / 3 ليتر است . در حالي که هر 10 سال يک بار مصرف سوخت در ايران 2 برابر مي شود، اين رشد در دنيا 1   درصد تا 2 درصد است و هر نيم قرن يک بار مصرف سوخت دو برابر مي شود. اين بدان   معناست که مصرف سوخت در ايران در مقايسه با بقيه دنيا 4 تا 5 برابر است. در حال   حاضر 9 درصد سوخت جهان در ايران و توسط تنها 1 درصد جمعيت دنيا مصرف مي شود و هر   سال بيش از 38 درصد بودجه دولت به يارانه بنزين اختصاص پيدا مي کند. بدين ترتيب، در 10 سال آينده با رشد متوسط 15 درصد، ميزان يارانه پرداختي به 600 هزار ميليارد ريال   خواهد رسيد . براساس آمار و ارقام صندوق بين المللي پول، ايران دومين کشور دنيا از نظر پرداخت   يارانه انرژي با رقم 37 ميليارد دلار است. مصرف سرانه انرژي در ايران بيش از 5   برابر مصرف سرانه کشور نفت خيز ديگري مانند اندونزي با 225 ميليون نفر جمعيت، 2   برابر چين با يک ميليارد و 300 ميليون نفر جمعيت و 4 برابر هند با يک ميليارد و 122   ميليون نفر جمعيت است. در اين رابطه متوسط مصرف انرژي به ازاي هر مترمربع در ايران 2 / 6 برابر متوسط مصرف کشورهاي صنعتي است.ايران پس از آمريکا و روسيه، از نظر مصرف   گاز در رتبه سوم قرار دارد. مصرف گاز طبيعي در ايران از 68 ميليارد متر مکعب در 2001 با متوسط رشد سالانه 10 / 3 درصد، به 123 ميليارد متر مکعب در 2008 رسيد . بدين ترتيب، در 2012 اين مصرف به 277 ميليارد متر مکعب خواهد رسيد. دولت در سال   گذشته 134 هزار ميليارد ريال يارانه به مشترکان گاز در بخش خانگي پرداخت کرده است . بانک جهاني الگوي مصرف آب آشاميدني براي يک نفر در سال را يک متر مکعب و براي مصارف   بهداشتي 100 متر مکعب اعلام کرده است. در ايران 70 درصد بيشتر از اين آب مصرف مي   شود. اين موضوع با توجه به اينکه ايران از نظر اقليمي در منطقه خشک و نيمه خشک   جهاني واقع شده است و 90 درصد مصرف آب در ايران در بخش کشاورزي است و سيستم کشاورزي   ايران هنوز کاملاً مکانيزه و صنعتي نشده، بسيار مشکل آفرين مي نماياند از سويي ديگر، ايران نوزدهمين کشور پرمصرف برق در دنياست و يارانه مصرف برق سالانه   بالغ بر 4000 ميليارد تومان است. مصرف سرانه نان در ايران 160 کيلوگرم در سال است،   در حالي که اين رقم در فرانسه و آلمان به ترتيب 56 و 70 کيلوگرم مي باشد. يارانه   نان در 5 سال گذشته سالانه 30 درصد رشد داشته است که در سال جاري بالغ بر 26 هزار   ميليارد ريال مي شود. در حالي که مصرف سرانه شکر در دنيا 22 کيلوگرم در سال است،   اين رقم در ايران 29 کيلوگرم در سال مي باشد. ايرانيها 30 درصد بيشتر از بقيه دنيا   روغن و 4 برابر استاندارد جهاني ميوه مصرف مي کنند . در قسمت توليد، آمار و ارقام مختلف حاکي از آن است که به طور متوسط در بخشهاي مختلف   اقتصادي حدود 30 درصد اتلاف منابع وجود دارد. اين نبود الگوي بهينه مصرف و توليد در   اقتصاد ايران موجب شده است که پرداخت يارانه آشکار حدود 12 / 2 هزار ميليارد تومان   و يارانه پنهان 78 هزار ميليارد تومان و کل يارانه پرداختي بالغ بر 90 هزار ميليارد   تومان گردد. به عبارت ديگر، حدود 11 درصد توليد ناخالص داخلي ايران صرف پرداخت   يارانه هاي مختلف و عمدتاً ناهدفمند گردد و اقتصاد ايران به يک اقتصاد يارانه اي با   الگوهاي بسيار نابهينه مصرف و توليد تبديل شود. حال اين سؤال مطرح است که سياستهاي   کارساز (و نه شعارم؛بانه) براي اصلاح، الگوهاي مصرف و توليد که در حجم اين سطور و   در اين مختصر بگنجند، کدامند؟   بايد اذعان نمود که ارائه فهرستي از مفاهيم سياستهاي مناسب کار بسيار آساني است،   اما تدوين و اجراي کارساز اين سياستها بسيار زمان بر و هزينه بر است. در هر حال،   سياستهاي کارساز به صورت فهرست وار و به ترتيب اهميت و با توجه به نقش وسيع و عميق   دولت ما در توليد، توزيع و قيمت گذاري بسياري از اين کالاها و خدمات و با عنايت به   اينکه دولت خود در کشور ما مصرف کننده و توليد کننده عمده اي محسوب مي شود، به شرح   زير است

1 - شفاف شدن و تعيين قيمت کالاها و خدمات توسط نيروهاي عرضه و تقاضا در بازار آزاد   به عنوان مؤثرترين و بارزترين عامل اصلاح الگوهاي مصرف و توليد 2 - شروع امر خطير   اصلاح الگوهاي مصرف وتوليد در نهادهاي دولتي و جلوگيري از اسراف و تبذير در خود   دولت با بازگرداندن درصدي از ميزان صرفه جوييها به صرفه جويان 3 - به حداقل رساندن   نقش دولت در توليد، توزيع، مصرف و قيمت گذاري کالاها و خدمات و واگذاري اين امور تا   حد ممکن به بخش خصوصي رقابتي با نظارت بهينه دولت 4 - تدوين و اجراي قيمت گذاري به   روش پلکاني با در نظر گرفتن زمان، مکان و مورد مصرف خدمات عمومي مانند آب، برق، گاز   و... 5 - استفاده از روشهاي صنعتي روز که موجب مصرف کم مي شوند، به جاي روشهاي سنتي   که باعث مصرف زياد در توليد و مصرف کالاها و خدمات مي شوند. از جمله مصداقهاي عملي   فهرست سياستهاي کارساز فوق مي توان به موارد زير اشاره نمود :

1 - استفاده از سيستمهاي آبياري قطره اي در کشاورزي براي کاهش مصرف آب در کشاورزي 2 - عايق بندي ديوارها و جدارهاي ساختماني به منظور کاهش مصرف گاز و برق در ساختمانها 3 - تفکيک کنتورهاي آب، برق و گاز در مجتمعهاي ساختماني به منظور کاهش مصرف اين   اقلام در ساختمانها 4 - اعمال قيمتهاي بيشتر در اوقات پرمصرف گاز، آب و برق و... 5 - استفاده و ساخت خودروهاي دوگانه سوز و خودروهايي که با باتريهاي شارژ خودکار کار   مي کنند. 6 - استفاده از روشهاي بازيافت مثلاً در مورد مصرف آب 7 - گسترش توليد و   استفاده از وسايل حمل و نقل عمومي براي صرفه جويي در مصرف بنزين 8 - توليد و   استفاده از لامپهاي کم مصرف به منظور کاهش مصرف برق 9 - دوجداره کردن پنجره هاي   ساختمان به منظور کاهش مصرف برق و گاز 10 - تفاوت قايل شدن بين مصرف آب به منظور   شرب و ديگر منظورهاي بهداشتي 11 - استفاده از پوشاک و پوشش بهتر و بيشتر در هنگام   سرما به منظور کاهش مصرف برق و گاز .

بدون هيچ گونه شک و شبهه اي، مکانيزم تعيين قيمتها توسط نيروهاي عرضه و تقاضا در   بازار آزاد به جاي نصايح اقتصادي، مهمترين روش اصلاح الگوهاي مصرف و توليد و   جلوگيري از اسراف و تبذير است.در اين ميان، پاسخ به کساني که معترضند و ادعا مي   کنند «افراد کم درآمد که قادر به پرداخت قيمتهاي بالا مايحتاج خود نخواهند بود بايد   چه کنند و دسترسي نداشتن آنها به مصرف حداقل مايحتاج خود عين بي عدالتي است، بايد   اين باشد که روش صحيح جلوگيري از شکنندگي اقشار آسيب پذير اجتماع که درآمدشان   توانايي تحمل پرداخت قيمتهاي بالا را ندارند، آن است که ابتدا از طريق ارتقاي بهره   وري موجب افزايش درآمد آنها شد و در صورتي که ارتقاي بهره وري غيرممکن باشد، مثلاً   افرادي باشند که دچار از کارافتادگي کامل و يا جزئي شده اند، از طريق تدوين و اجراي   سياستهاي حمايتي تضمين حداقل مايحتاج ( social safety net ) موجب افزايش درآمد مکفي   براي آنها شد.به هيچ وجه صحيح نيست که با ايجاد اختلال و خدشه در قيمتهاي بازار   آزاد و در نتيجه ايجاد سيستم چند قيمتي براي هر يک از کالاها و خدمات، موجب عدم   کارايي و بي عدالتي اقتصادي مثلاً از طريق ناهدفمند کردن يارانه ها شد .

ایران   از نظر ارائه بنزین ارزان، سومین کشور و از نظر میزان یارانه پرداختی به   این کالا نخستین کشور در میان کشورهای جهان است. متوسط مصرف سوخت خودروهای   بنزینی در ایران حدود 11 لیتر در روز است در حالی که متوسط مصرف سوخت در   کشورهای دیگر نظیر آلمان و ژاپن 2.5، در انگلیس 3.5، در فرانسه 1.9، در   کانادا 6.5و در کشور آمریکا 7.3لیتر در روز است . ‌ هر 10 سال یک   بار میزان مصرف سوخت در کشور ما حدود 2 برابر می‌شود اما این نرخ رشد در   مقیاس جهانی یک تا 2 درصد بیشتر نیست و میزان سوخت مصرفی جهان در حدود هر 50 سال یک بار 2 برابر می‌شود. یعنی ایران در مقایسه با میانگین جهانی 4   تا 5 برابر بیشتر سوخت مصرف می‌کند . ‌ براساس گزارش صندوق   بین‌المللی پول، ایران دومین کشور جهان از نظر پرداخت یارانه انرژی با رقم 37 میلیارد دلار می‌باشد. مصرف سرانه انرژی در ایران به ازای هر نفر بیش   از 5 برابر مصرف سرانه کشوری مانند اندونزی با 225 میلیون نفر جمعیت، 2   برابر چین با یک میلیارد و 300 میلیون نفر جمعیت و 4 برابر کشور هند با یک   میلیارد و 122 میلیون نفر جمعیت است که با مقایسه شاخص شدت مصرف انرژی در   ایران با بسیاری از کشورهای جهان، شاهد وضعیت ناهنجار بهره‌ برداری انرژی   هستیم . ‌ ایران بعد از کشورهای آمریکا و روسیه در رتبه سوم مصرف   گاز جهان قرار دارد؛ میزان مصرف گاز طبیعی در ایران از 68 میلیارد متر   مکعب در سال 2001 با متوسط رشد سالانه 3/10درصد به 123 میلیارد متر مکعب   در سال 2008 رسیده و پیش بینی می‌شود در سال 2012 میلادی میزان مصرف به 277 میلیارد متر مکعب برسد . ‌ با ادامه این روند در سال‌های   آینده ایران به یک مصرف‌کننده بزرگ گاز طبیعی در جهان تبدیل خواهد شد.این   در حالی است که دولت در سال گذشته 134هزار میلیارد ریال یارانه گاز به   مشترکان بخش خانگی اختصاص داده است . مقایسه میزان مصرف در   بخش‌های مختلف با سایر کشورها، نشان‌دهنده وضعیت نامطلوب مصرف در همه   زمینه‌ها است و جالب آنکه سالانه نزدیک به 21.2هزار میلیارد تومان یارانه   واقعی و 78 هزار میلیارد تومان یارانه پنهان پرداخت می‌کنیم. که در مجموع   مبلغ کل یارانه آشکار و پنهان دولت چیزی در حدود 90 هزار میلیارد تومان   است .

‌

رکورد‌شکنی در اتلاف انرژی

با تاکید مسوولان کشوری بر اصلاح الگوی مصرف در سال جدید این موضوع با   اهمیت که به فراموشی سپرده شده بود، جان تازه‌ای گرفت تا مدیران با حساسیت   ویژه‌ای در برنامه‌های خود به آن توجه کنند.به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین   راهکارهای کنترل و کاهش مصرف انرژی در کنار روش‌های استفاده از سوخت‌ها و   انرژی‌های جایگزین، اصلاح الگوی مصرف باشد؛ به نحوی که این عنوان ساده   شاید با پیچیدگی‌هایی روبه‌رو باشد که براحتی محقق نشود؛ اما بی‌شک توجه   در سطح کلان به این موضوع می‌تواند گره‌گشای بخشی از مشکلات مصرف انرژی در   کشور بویژه در سطح شهری و صنعتی باشد. خوشبختانه توان علمی و کارشناسی   برای تحقق این شعار در کشور وجود ارد و باید دید برای اجرای این مبحث در   عمل چقدر کارآمد و اثرگذار برنامه‌ریزی خواهد شد . تعاملات موجود   میان انسان و محیط زیست، سازمان‌ها و نهادهای اجتماعی را به سوی   برنامه‌ریزی‌های سازگار با محیط زیست سوق داده است؛ زیرا تاکنون آشکار شده   است که توسعه بدون برنامه‌ریزی میسر نخواهد بود و هر قدر برنامه‌ریزی   بیشتر مبتنی بر واقعیت‌های عینی و توان‌های بالقوه طبیعی باشد، حصول به   اهداف از‌پیش‌تعیین‌شده آن ممکن‌تر می‌شود . بر همین اساس و در   راستای برنامه‌ریزی هدفمند برای حفاظت از محیط زیست، مدیریت صحیح و نظارت   بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی، تدوین الگویی مناسب مصرف ضروری به نظر   می‌رسد . عمید مرندی، عضو هیات مدیره انجمن متخصصان محیط زیست   ایران در این رابطه می‌گوید: برای تدوین الگوی مناسب مصرف و قابل اجرا   بهترین راهکار رجوع به تجربیات، عملکردها و دستورالعمل‌هایی است که تاکنون   مورد استفاده بوده و راه‌حل‌های کلیدی از آنها سرچشمه می‌گیرند، به طوری   که مدیریت محیط زیستی در اجرای موثر وظایف خود، متکی به برخی اصول علمی و   روش‌های کاربردی است که از طریق آنها می‌تواند به اهداف عالی اصلاح الگوی   مصرف نائل آید . وی با اشاره به این‌که مدیریت محیط زیستی موثر در   راستای اصلاح الگوی مصرف، به کسب و کار و تجارت معنا می‌بخشد، می‌افزاید : سازمان‌های موفق و کارآمد هم‌اکنون مدیریت محیط زیستی را جدی گرفته‌اند‌ و   همسو با اصلاح الگوی مصرف بویژه در بخش انرژی که از چالش‌های اساسی کشور   است، به نحوی عکس‌العمل نشان می‌دهند که آینده خود و عوامل وابسته به خود   را تضمین می‌کنند . وی تاکید می‌کند:‌ باید توجه کرد که فشارهای   محیط زیستی و واقعیت‌های عینی از طریق قانون، پیشرفت‌های فنی و تغییرات   بازار و حتی مصرف‌کنندگان اعمال می‌شوند، به نحوی که انتخاب برای بخش صنعت   جز حرکت در مسیر جهانی میسر نخواهد بود . به این ترتیب، کارشناسان   برای اصلاح الگوی مصرف تاکید می‌کنند که برای اعمال مدیریت محیط زیست باید   فاکتورهای گوناگونی را در نظر گرفت و با اصلاح روش‌های مصرف یا استفاده از   آنها به سرمنزل مقصود رسید .

یکی از حامل‌های انرژی   مهم تعیین‌کننده در یارانه اختصاص یافته توسط دولت در کشور ما بنزین است،   به طوری که دولت بطور متوسط سالانه 100 میلیارد دلار یارانه پیدا و پنهان   برای حامل‌های انرژی پرداخت می‌کند که بخش عمده‌ای از آن به بنزین اختصاص   دارد . یکی از حامل‌های انرژی مهم تعیین‌کننده در یارانه اختصاص   یافته توسط دولت در کشور ما بنزین است، به طوری که دولت بطور متوسط سالانه 100 میلیارد دلار یارانه پیدا و پنهان برای حامل‌های انرژی پرداخت می‌کند   که بخش عمده‌ای از آن به بنزین اختصاص دارد، چنانکه در این زمینه طی 82   سال گذشته در مجموع 411 میلیارد و 203 میلیون و 195 هزار لیتر بنزین در   کشور به مصرف رسیده است .‌ طی سالهای 1306 تا 1309 مصرف بنزین کشور 36 میلیون و 865 میلیون لیتر بوده است . ‌ مجموع مصرف بنزین کشور در فاصله سالهای 1310 تا ابتدای 1320 نیز 625 میلیون و 975 هزار لیتر بوده است . ‌ میزان   مصرف بنزین کشور در دهه 20 معادل یک میلیارد و 472 میلیون و 775 هزار لیتر   بوده که 135 درصد رشد را نسبت به دهه ماقبل آن نشان می‌دهد . ‌ بر   این اساس، در دهه 30 نیز بیش از 4 میلیارد و 135 میلیون و 815 هزار لیتر   بنزین در کشور مصرف شد که این رقم در مقایسه با دهه 20 بیش از 180 درصد   افزایش داشته است . ‌ در فاصله سالهای 1340 تا ابتدای سال 1350   نیز 8 میلیارد و 351 میلیون و 565 هزار لیتر از این فرآورده در کشور مصرف   شده است که حکایت از رشدی 101 درصدی دارد . مصرف بنزین کشور در   دهه 50 نیز 34 میلیارد و 633 میلیون و 755 هزار لیتر گزارش شده که در   مقایسه با 10 سال پیش از آن بیش از 314 درصد رشد را نشان می‌دهد . ‌ بطور   متوسط سالانه 100 میلیارد دلار یارانه پیدا و پنهان برای حامل‌های انرژی   پرداخت می‌کند که بخش عمده‌ای از آن به بنزین اختصاص دارد،   در   فاصله سالهای 1360 تا ابتدای سال 1370 بیش از 65 میلیارد و 555 میلیون و 825 هزار لیتر بنزین در کشور به مصرف رسید که 5/18درصد از مصرف 85 ساله   کشور را تشکیل می‌دهد. این میزان مصرف در مقایسه با دهه 50 بیانگر بیش از 89 درصد افزایش مصرف است . ‌ در دهه 70 مصرف بنزین کشور به 120   میلیارد و 731 میلیون و 780 هزار لیتر رسید که رشدی 84 درصدی را نسبت به   دهه ماقبل آن نشان می‌دهد . در فاصله سالهای 1380 تا پایان سال 87 نیز بیش از 177 میلیارد و 131 میلیون و 615 هزار لیتر از این فرآورده در کشور مصرف شد . ‌ بر   این اساس طی 82 سال گذشته از سال 1306 تا پایان سال گذشته در مجموع 411   میلیارد و 203 میلیون و 195 هزار لیتر بنزین در کشور به مصرف رسیده است . ‌ در سال 1380 حدود 500 میلیون دلار به واردات این فرآورده اختصاص   یافت. این رقم در سال 81 به 800 میلیون دلار، سال 82 به یک میلیارد و 200   میلیون، در سال 83 به 2 میلیارد و 700 میلیون دلار، سال 84 به 3 میلیارد و 800 میلیون و در سال 85 نیز به بیش از 5 میلیارد دلار رسید . ‌ بودجه اختصاص یافته برای واردات این فرآورده در سال 86 به حدود 2.5میلیارد دلار و در سال گذشته به 3/3 میلیارد دلار رسید .

مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم

توصیه های شرکت آب و فاضلاب برای صرفه جویی در مصرف آب راههای عملی برای صرفه جویی در مصرف آب بسیار است. به عنوان مثال "شرکت آب و فاضلاب" در این زمینه به چهل مورد اشاره کرده است که برخی از آنها عبارتند از:

  1- از آب حفاظت کنید، چون زندگی ما به آن وابسته است. هیچگاه به دلیل این که فرد دیگری مسوول پرداخت آب بهاست، آب را هدر ندهید.

  2- موقع مسواک زدن شیر آب تصفیه شده را باز نگذارید.

3- هنگام استحمام در فاصله بین شستن بدن و سر، لزومی ندارد که شیرآب به طور پیوسته باز باشد.

4- برای آب دادن به درختان، درختچه ها، بوته ها و گل ها از روش آبیاری قطره ای استفاده کنید.

5- برای دوش گرفتن در حمام، زمان بگیرید و آن را به کم تر از پنج دقیقه برسانید، با این روش ماهیانه حدود چهار هزار لیتر آب صرفه جویی خواهد شد.

6- بهتر است برای شستن سبزی ها ابتدا آن ها را در ظرفی خیس کنید و سپس آب بکشید.

7- از جریان آب به منظور آب شدن یخ گوشت یا دیگر مواد غذایی منجمد استفاده نکنید. این کار غیر از مصرف بی رویه آب، کیفیت مواد غذایی را هم کاهش می دهد.

  8- فرزندان خود را در مورد نیاز به حفاظت از آب آگاه کنید. از خرید اسباب بازی ها و سرگرمی هایی که به یک جریان ثابت آب نیاز دارند، خودداری کنید.

  9- هنگام استفاده از دستشویی، شیر آب را به طور مداوم باز نگذارید چون جریان دایم آب موجب هدر روی آن می شود.

10- برای نظافت حیاط به جای مصرف آب، بهتر است از جارو استفاده شود.

  11- تمام شیلنگ ها، اتصالات و شیرها را به طور مرتب کنترل کنید تا از نشتی آب جلوگیری شود.

12- در مواقع جایگزینی یا افزودن گل و گیاه در باغچه خانه، گیاهی را انتخاب کنید که آب کم تری مصرف کند. به این طریق سالانه 200ر2 لیتر آب برای هر گیاه صرفه جویی خواهد شد.

13- لوله های آب گرم را عایق بندی کنید تا برای رسیدن آب گرم به شیرآب لازم نباشد آن را بی جهت باز بگذارید.

14- هرگز آبی را که می توان به مصارفی نظیر آبیاری یا شست وشو رسانید، فاضلاب حساب نکنید.

15- ماشین های لباسشویی معمولامقدار زیادی آب مصرف می کنند. بنابراین اگر از تعداد دفعات کاربرد ماشین لباسشویی بکاهید، عملادر مصرف آب صرفه جویی کرده اید.

16- آب خنک مورد مصرف خود را همواره در یخچال نگهدارید تا مجبور نباشید شیر آب را برای مدتی باز بگذارید تا آب خنک شود.

 17- به کودکان آموزش دهیم تا با بستن به موقع شیر، از هدر رفتن آب جلوگیری کنند.

18-به جای شستن اتومبیل با شیلنگ آب، از یک سطل آب هم می توان استفاده کرد.

19-در حالی که کمبود آب در شهر احساس می شود، لزومی به شست وشوی پیاده روی مقابل مغازه و منزل نیست.

20-هنگام احداث ساختمان از کارگران ساختمانی بخواهید از آب تصفیه شده استفاده نکنند.

21- تا حد امکان از آب شرب برای فضای سبز استفاده نشود. باغچه را در شب یا صبح زود آبیاری کنید تا از تبخیر آب جلوگیری شود.

22-در مراکز آموزشی و مدارس به اطفال و دانش آموزان محدودیت منابع آب و روش های صرفه جویی آن را آموزش دهیم.  

23-در محل کار، کارکنان را به صرفه جویی در مصرف آب تشویق کنید. همچنین پیشنهاد کنید گرایش به حفاظت از آب در فعالیت های عملی و دوره های آموزشی آن ها گنجانده شود.

24-گروه های فرهنگی، غیردولتی را به ایجاد و ارتقای فرهنگ حفاظت از آب در میان کودکان و بزرگسالان تشویق کنید.

25-هرگونه اتلاف قابل توجه آب، شکستگی لوله ها و هدر رفتن آب در هر نقطه را به مرکز ارتباطات مردمی (تلفن 122) اطلاع دهید

 تصفیه پسابها در صنایع با روشهای مختلف فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی امکان پذیر است. در نیروگاهها روشهای مورد استفاده برای تصفیه پسابها با توجه به نوع آلاینده های موجود در پساب و ویژگیهای منبع تولید آن ممکن است از روشهای متفاوتی به صورت مجزا یا به هم پیوسته برای تصفیه استفاده شود.  بر اساس تجربیات بدست آمده و در اکثر نیروگاهها یک واحد متمرکز برای تصفیه پسابها تاسیس می شود. کلیه پسابهای نیروگاه غیر از پسابهای سوختی و روغنی معمولا به صورت مرکب جمع آوری شده و با هم مورد تصفیه قرار می گیرند. واحد تصفیه معمولا حاوی مخزن یکنواخت سازی اولیه در ابتدای تصفیه خانه برای جمع آوری و یکنواخت سازی پسابها می باشد. پسابهای آلوده به روغن و مواد سوختی به طور جداگانه جمع آوری و ابتدا در یک سیستم جداسازی روغن و سوخت که معمولا براساس اختلاف چگالی آب و روغن طراحی می شود از وجود چربی و سوخت پاک شده و آب حاصل یا با پساب تصفیه شده خروجی از تصفیه خانه مخلوط شده و سپس به محیط تخلیه می شود و یا پس از جداسازی سوخت با آب ورودی به تصفیه خانه مخلوط می گردد. واحد تصفیه معمولا شامل یک فرایند اولیه انعقاد ولخته سازی، خنثی سازی pH ، مخزن ته نشینی و ترسیب فلزات سنگین، واحد تغلیظ ثقلی لجن ته نشین شده و آبگیری از لجنهای تغلیظ شده بوسیله انواع روشهایی نظیر فیلترهای فشاری، فیلترهای خلاء یا سیستمهای سانتریفوژ می باشد. پساب تصفیه شده نهایی از نظر pH کنترل شده و در صورت نیاز مجددا خنثی گردیده و به محیط تخلیه می شود. در برخی واحدها نیز در قسمت ابتدایی و یکنواخت سازی عمل هوادهی به پساب انجام می شود تا بخشی از آلاینده های فرار احتمالی و همچنین قسمتی از آلودگی مواد آلی کاهش یابند. پساب انسانی نیروگاهها با توجه به بار آلودگی آن معمولا با روشهای هوازی مانند لجن فعال تصفیه شده و پس از ضدعفونی به محیط تخلیه می گردد. 

کاربرد مجدد مواد زائددر نیروگاهها

مهمترین زایدات جامد یا نیمه جامد ناشی از نیروگاه‌ها عبارتند از:

1 – زایدات ناشی از واحد تصفیه آب (رسوبات کلاریفایرها)

2 – رزینهای مستعمل تعویض شده

3 – لجنهای ناشی از تصفیه پسابهای شستشوهای شیمیایی سمت آب و آتش بویلر و شستشوهای پیش گرمکنهای هوا

4 – زایدات و ترکیبات روغنی بدست آمده از واحدهای مختلف در جداکننده‌های آب و روغن
5 – مواد زاید و خاکستر کوره

6 – انواع زایدات متفرقه نظیر قراضه‌های آهن و فلزات دیگر، سیم و کابلهای مسی

7 – لجنهای تصفیه خانه فاضلاب بهداشتی

از میان دسته‌های زایدات فوق بیشترین قابلیت احتمال کاربرد مجدد یا بازیافت در مورد زایدات گروه 4، 5، 6 و 7 و در درجه بعدی گروه‌های 3و1 وجود دارد.

 انواع رزینهای مستعمل در صورتیکه قابلیت تبادل یونی و خصوصیت فیزیکی خود را کاملاً از دست داده باشند باید به عنوان زایدات خطرناک به صورت مناسب نگهداری و دفن گردند.

بطور کلی در مورد رسوبات کلاریفایرها با توجه به نوع ماده شیمیایی افزودنی در کلاریفایر، انواع آلاینده‌های احتمالی درون این زایدات مشخص می‌شود، در صورتیکه از ترکیبات آلومینیوم یا سایر مواد سمی در هنگام انعقاد و ته نشینی استفاده نشده باشد، رسوبات کلاریفایرها را پس از آبگیری ممکن است در اصلاح خاکهای اسیدی یا استفاده به عنوان مواد زیرسازی به همراه سایر مواد لازم در جاده‌سازی، بکارگیری در ساخت مکانهای دفن ضایعات در ترکیب با انواع خاکهای رسی به عنوان آستر یا پوششهای نهایی یا استفاده از آنها در دیواره‌های دوغابیبرای محصورسازی مکانها و سایتهای آلوده به انواع مواد خطرناک، بکار گرفت. رزینهای تبادل یونی مستعمل را که از واحد تصفیه و بی یون سازی آب خام نیروگاه یا واحد زلال سازی آب کندانس، حاصل شده‌اند در صورتیکه هنوز توان انجام فرآیند تبادل یونی را داشته باشند ممکن است بتوان در واحد تصفیه پساب نیروگاه به منظور بی یون سازی و تصفیه پسابهای خاص بکار گرفت اما به طور کلی کاربرد خاص دیگری برای آنها وجود نداشته و در نهایت باید به صورت مناسب در مکانهای دفن زایدات خطرناک، دفن گردند. با توجه به میزان حجمی اندک این دسته از زایدات می‌توان آنها را به طور مناسب درانبار مخصوص نگهداری نمود تا زمان مقرر که طبق روش استاندارد دفع گردند. لجنهای ناشی از تصفیه پسابهای سمی و صنعتی شستشوی پیش گرمکنهای هوا، لوله‌های بویلر و محفظه احتراق عموماً حاوی انواع فلزات سنگین می‌باشند. بسته به نوع پساب تصفیه شده انواع فلزات احتمالی موجود در لجنها متفاوت خواهند بود. پسابهای ناشی از شستشوی سطوح فلزی در تماس با دود، حاوی مقادیر قابل توجهی از کربن و فلزات موجود در سوخت از جمله وانادیم، نیکل و روی می‌باشند اما پسابهای ناشی از سطوح داخلی لوله‌ها بیشتر حاوی ترکیبات موجود در آب و فلزات موجود در آلیاژ لوله‌های بویلر از جمله مس خواهد بود. لجنهای حاوی فلزات وانادیم و نیکل بسته به میزان و درصد این فلزات و سایر ترکیبات موجود در لجنها، پس از آبگیری ممکن است قابل استفاده برای بازیافت فلزات با ارزش نظیر وانادیم باشند. اگر چه این عمل بسته به نوع تصفیه پساب اولیه و مواد شیمیایی مورد استفاده برای ته نشینی فلزات سنگین از پساب بوده و با توجه به روند روز افزون استفاده از گاز به جای سوختهای مایع در نیروگاه های کشور، حجم کل زایدات این بخش به نحوی روی به کاهش است که به نظر نمی‌رسد مبحث بازیافت وانادیم از آنها برای وزارت نیرو دارای توجیه باشد اما به هر حال این پتانسیل تا حدی ممکن است برای این دسته از زایدات وجود داشته باشد. در نهایت این لجنها پس از آبگیری و یا پس از جامد سازی و تثبیت فلزات سنگین درون آنها، باید به عنوان زایدات خطرناک درمکانهای دفن مناسب با روش استاندارد دفن گردند. زایدات روغنی بدست آمده از جداکننده‌های آب و روغن و همچنین سایر زایدات روغنی تولید شده در نیروگاه کاملاً‌ قابل بکارگیری به عنوان سوخت بوده و می‌توان آنها را مجدداً به مخازن سوخت مایع نیروگاه برگشت داد و در تولید انرژی در بویلرها از آن‌ها استفاده کرد

- مواد زاید و خاکستر درون کوره و محفظه احتراق نیروگاه و همچنین خاکستر احتمالی بدست آمده از سیستم تصفیه دود (در صورت وجود)، قابل استفاده مجدد در انواع عملیات می‌باشد. از جمله موارد استفاده این نوع خاکسترها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: صنایع سیمان، موارد مصالح ساختمانی و بتون، پوششهای کناره جاده‌ها، مصالح ساختمانی، صنایع کشاورزی، صنایع استخراج فلزات، بازیافت گوگرد، تثبیت خاک، آبگیری از لجنها، زیرسازی راه‌ها و… اما بطور کلی بیشترین کاربرد آنها در حال حاضر در سطح جهان در بخشهایی صورت می‌گیرد که نیاز به کمترین تکنولوژی برای تبدیل و تغییر این مواد داشته و از آنها به صورت فله‌ای استفاده گردد. همچنین به علت قیمت ارزان آن کاربرد مجدد خاکسترها در فواصل نزدیک به نیروگاه‌ صرفه اقتصادی دارد و حمل و نقل و انتقال آن در فواصل دور هزینه‌ها را به نحوی افزایش می‌دهد که بکارگیری خاکسترها در انواع کاربردها توجیه نخواهد داشت.

- انواع قراضجات آهن و فلزات و کابلها و سیمها و زایداتی از این قبیل همگی در صنایع کاربرد داشته و قابل فروش به صنایع تبدیلی می‌باشند

- لجنهای تصفیه خانه فاضلاب بهداشتی برای تولید گاز متان و انرژی در هاضمهای بی‌هوازی قابل کاربرد است اما با توجه به حجم اندک آنها در نیروگاه‌ها توجیه اقتصادی برای این عمل وجود ندارد و می‌توان آنها را پس از تثبیت دفن نمود.