سالهایی   بس دراز است که آمارهای ضایعات وحشتناک نان منتشر می شود و همگان،   کارشناسان و مردم و مسئولان، اظهار تأسف می‌کنند اما هیچ کار عملی و   اجرایی جدی انجام نشده و هرچه بوده حرف بوده است و حرف و افتتاح نمادین یک   واحد نانوایی صنعتی ! رفتار مسرفانه و نابود کردن منابع گرانقدر   سالهاست که چنان در تار و پود جامعه ایران رسوخ و نسوج یافته است که مقام   رهبری را برآن داشت که خود وارد عرصه شوند و نسبت به تداوم آن هشدار دهند . اینک دیگر باید صادقانه بپذیریم که نه دولت فعلی و نه دولتهای   پیشین، نه رسانه ملی و نه سایر رسانه‌ها، نه آموزش و پرورش و نه آموزش   عالی، نه روشنفکران و نه واعظان طی این سالها نتوانستند در زمینه اصلاح   الگوی مصرف و جلوگیری از اسراف و تبذیر فعالیت مؤثر و مثمری داشته باشند . اصلاح   الگوی مصرف با شعار میسر نیست. ملتی، به هر دلیل، طی پنج شش دهه گذشته   نوعی فرهنگ مصرف آمریکایی توام با تولید جهان سومی به خود گرفته و اینک   نیز با درآمد نفتی به ظاهر ناتمام مواجه شده است. در کنار این امر،   بی‌برنامگی مسئولان باعث شیوع فرهنگ تبلیغ و مصرف از نوع سرمایه‌داری شده   و نهایتاً میزان مصرف به عنوان ملاک و نماد فخر و مکنت و غرور رسمیت یافته   است و نیک که بنگریم، می‌بینیم که هیچ برنامه جامع، مشخص و مدونی برای   خروج از این وضع اسفبار تهیه و تدوین نشده است و آنچه بوده شعار بوده و   حرف . اگر از واقعیت نگریزیم باید بپذیریم که اسراف و زیاده‌روی   در مصرف در ایران امروز از شکل یک ناهنجاری خارج شده و در قالب یک < رفتار اجتماعی > درآمده است. اصلاً اینطور نیست که گمان کنیم فقط   ثروتمندان و متمکنان مصرف بی‌رویه می‌کنند (اسراف) یا منابع را به هدر   می‌دهند (تبذیر) بلکه فقیرترین اقشار جامعه نیز ناخواسته، در حد خود، چنین   می‌کنند . ‌ همه ما می‌شناسیم خانواده‌های فقیری که چند سرعائله   دارند و هر سال چندین گونی نان خشک تحویل نان خشکی محله می‌دهند! لامپ‌   خانه‌شان را روشن می‌گذارند تا دزد نیاید! یک فرش کهنه مندرس بی‌ارزش را   با 2 هزار لیتر آب می‌شویند. بخاری‌شان روشن است و پنجره نیمه‌باز! و ...‌ این   وضع از نظر جامعه‌شناختی کاملاً نشان‌دهنده تبدیل یک < ناهنجاری > به   یک < رفتار اجتماعی   است. رفتاری که عمومی شده، عرف شده و هرگز دیگر   کار ناپسندی به نظر نمی‌آید. بلکه خلاف آن، غیرطبیعی می‌نماید! در این وضع   اصطلاحاً می‌گویند، این رفتار به شکل یک فرهنگ درآمده است. البته یک رفتار   به خودی خود، فرهنگ محسوب نمی‌شود بلکه به صورت جزئی از یک فرهنگ (خرده   فرهنگ‌ ( ‌Sub Culture درمی‌آید. تغییر این فرهنگ کار بسیار دشواری است . نیازمند علم و عمل توامان است. کار فرهنگی کردن یعنی، مجموعه‌ای از   روش‌های علمی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را با تمام ظرفیت به خدمت گرفتن   و لاینقطع و برنامه‌ریزی شده همه روش‌ها را همپای هم پیش بردن برای تغییر   یک فرهنگ غلط و جایگزین کردن فرهنگ درست. غلط است اگر بپنداریم کار فرهنگی   این است که روزی 100 مرتبه در تلویزیون بگوئیم < مصرف بی رویه، کار خیلی   بدیه > و خوشحال باشیم که کار فرهنگی کرده‌ایم غافل از اینکه تکرار   بی‌برنامه یک شعار، پس از مدت کوتاهی آن را از حالت یک < معناخارج   می‌کند به شکل یک < صوت > در‌می‌آید و گوش نسبت به آن حساسیتش را از   دست می‌دهد. ضمن اینکه تا زمانی که افراد بدانند که مصرف برایشان هزینه   سنگینی ندارد و نباید جوابگو باشند، لذت مصرف کردن را به خاطر منافعی بلند   مدت و دوردست، از دست نمی‌دهند . غلط است اگر گمان کنیم اگر در 13   روز نوروز در گوشه چپ یا راست تلویزیون بنویسیم < اصلاح الگوی مصرف > و از روز چهاردهم هم در بر همان پاشنه بگردد و در همین ایام نوروز زیر آرم < اصلاح الگوی مصرف > صدها آگهی تبلیغاتی مصرفی پخش کنیم کار فرهنگی   کرده‌ایم کار فرهنگی فرایندی پیچیده است و ماهیتی کاملاً متفاوت   و متمایز از شعار و دیوارنویسی دارد. کار فرهنگی یعنی مجموعه عملیاتی که   ابتدا توسط متفکران تهیه و نگاشته شود و آنگاه توسط همه نهادهای اجرایی،   فرهنگی، آموزشی و قضایی کشور در دوره زمانی مشخص و تعریف شده‌ای اجرا شود   به طوری که پس از آن هر فرد، با همه وجود حس کند که ضایع کردن منابع و دور   ریختن آن، بواقع عملی به غایت زشت و شرم‌آور است در غیر این صورت تا زمانی   که هزینه شستشوی خودرو

یا فرش با آب تصفیه‌شده، ارزان تر از هزینه کارواش   و قالیشویی درآید و فرهنگی هم ساخته نشده باشد، در بر همین پاشنه خواهد   چرخید

اسراف   یكی دیگر از مصادیق حرام است، اسراف تجاوز از حد و اگر انسان در به   كارگیری اشیاء از حدود شایسته آن خارج شود مصداق «مسرف» خواهد بود   الگوی   مصرف اسلامی بر پایه اصول مشخص و روشنی است كه با حركت از آن‌ها به اصول   خاص می‌رسیم. اولین اصل اساسی و بدیهی، اصل مسئولیت است. در اسلام انسان   در قبال آزادی‌اش مسئولیت دارد و نمی‌تواند خود را تافته جدا بافته تلقی   كند. در چار چوب اسلامی، زندگی و عمل انسان باید از هر نظر با مفهوم   گسترده «عدل» مطابق باشد. ضرورت اعتدال در مصرف‌، از این رو بیشتر روشن   می‌شود كه بدانیم، انسان موجودی است با تمایلات انحرافی و خیال‌های باطل و   سركش كه اگر مهار نشود او را از مرز بشریت و مسئولیت‌پذیری خارج و به   موجودی خطرناك تبدیل خواهد كرد . شكل و سطح مصرف كنندگان كالا و خدمات   (افراد، خانوارها، بنگاه‌ها، دولت و ... ) است كه تحت تاثیر استاندارد   مصرف، در آمد موقعیت اجتماعی و از همه مهم‌تر اعتقادات و مبانی فكری فرد   یا جامعه تغییر می‌كند . در یك دسته‌بندی كلی، عوامل مؤثر بر الگوی   مصرف عبارتند از، توزیع در آمدها، الگوی تغذیه، عوامل فرهنگی، توسعه   یافتگی جامعه، تبلیغات، نوع نگرش و جهان‌بینی‌، كسب منزلت اجتماعی الگوهای   مصرف در ایران شامل موارد ذیل است: الف) مصرف؛ یكی از دو ركن اصلی تشكیل   دهنده تابع در آمد ملی است. ركن دیگر در این تابع، پس‌انداز است كه این دو   با هم رابطه معكوس دارند هر چند سرمایه‌گذاری بیشتر در جامعه فراهم   می‌شود. نامعقول بودن الگوی مصرف در كشور به حدی است كه برخی از مصارف در   ایران رشد بالاتری نسبت به مصرف‌ترین كشورها دارد. رشد مصرف فرآورده‌های   نفتی در ایران در سال 1375 نسبت به سال قبل 7/6 درصد بوده در حالی كه این   رشد در خاورمیانه به طور متوسط كمتر از 6/2 درصد بوده است

ب) درآمد   ملی عامل اصلی در یقین الگوی مصرف یك كشور است، اگر منابع تجهیز درآمد   ملی، درعین تنوع از ثبات نسبی برخوردار باشد، می‌توان الگوی مصرف مناسب و   برنامه‌ریزی شده برای آن كشور تدارك دید. در ایران درآمد ملی متكی بر   درآمد نفت است و قیمت جهانی نفت تحت تأثیر عوامل گوناگون به ویژه سیاسی   است. افزایش قیمت نفت، درآمد سالانه را بالا می‌برد و در پی آن مصرف و   پس‌انداز افزایش می‌یابد و تقاضا برای كالاهای مصرفی داخلی و خارجی بالا   می‌‌رود و در نتیجه الگوی مصرف تغییر می‌كند . در ناحیه پس‌انداز   تقاضا برای كالاهای سرمایه‌ای زیاد می‌شود و توهم درآمدهای ارزی دائمی به   دلیل صادراتی بودن كالا به وارد كردن فناوری پیشرفته می‌انجامد. صنعت ارز   بر و وابسته به خارج می‌شود و الگوی تولید نیز تغییر می‌كند، بنابراین شكل   دیگر دلاریزه شده دلار است . . و ...

 

انواع اسراف

در هر زمان، به مقتضاى اوضاع و احوال گوناگون، مصاديق جديدى براى اسراف و تبذير پديد مى آيند. از بين بردن باغ هاى سرسبز ميوه و زمين هاى زراعى براى ساختن مجتمع هاى مسكونى (در حالى كه در جاى ديگر قابل احداث باشند) يا تخريب برخى از ساختمان هاى محكم و زيباى قديمى به بهانه شيك نبودن و يا ريختن اضافه هاى غذا در زباله دان و نظاير آن از مصاديق اتلاف اموال و تبذير محسوب مى شوند و دولت اسلامى به عنوان حافظ مصالح جامعه، بايد از آن ها جلوگيرى كند؛ زيرا منابع ثروت بايد به گونه اى مصرف گردد كه بالاترين كارايى و بازدهى را در زمينه توليد براى جامعه داشته باشد.

بدترين نوع اسراف

از مهم ترين و حياتى ترين مسؤوليت هاى افراد يك كشور، كه خواهان اقتصادى مستقل، سالم و پر رونق باشند، حفاظت و مراقبت از ثروت ها و منابع ملّى است؛ مانند معادن، جنگل ها، درياها، منابع آب و ساير منابع ثروت ملى، كه تأثير مستقيمى بر حيات اقتصادى جامعه دارند و استفاده صحيح و بهينه از آن ها كشور را به سمت رفاه و غناى مادى حركت مى دهد، ولى استفاده بى رويّه و تضييع آن ها خيانتى در حق نسل حاضر و نسل هاى بعد مى باشد. براى مثال، جنگل ها و مراتع، كه از سرمايه هاى حياتى يك كشور بوده و نقش بسزايى در پالايش هوا، زيبايى طبيعت، تأمين چوب و كاغذ مورد نياز يك ملت دارند، بر اثر استفاده بى رويه دولت ها و برخى از افراد سودجو در چند دهه گذشته، صدمات زيادى ديده اند، به گونه اى كه از سال 1960 تاكنون قريب نيمى از جنگل هاى جهان از بين رفته است. در كشور ما نيز روند تخريب جنگل ها كما بيش به همين نسبت بوده است؛ زيرا وسعت جنگل هاى شمالى طى دو دهه (1350ـ 1370) تقريباً به نصف رسيده و از 3400000 هكتار به 1900000 هكتار كاهش يافته است با توجه به مطالب گذشته، مى توان بدترين و زشت ترين نوع اسراف را زياده روى و تضييع ثروت هاى ملى و همچنين بيت المال جامعه اسلامى دانست. حفاظت از اموال عمومى و بيت المال نشانه حاكميت فرهنگى غنى و تعهد و ايمان يك ملت است و در مقابل، سهل انگارى در اين مسأله و يا استفاده شخصى از بيت المال نشانه عدم تعهد، ضعف ايمان و نبودن رشد فكرى لازم در افراد يك جامعه است. در يك جامعه اسلامى، با توجه به تأكيد و سفارش امامان معصوم(عليهم السلام) نسبت به حفظ اموال عمومى و بيت المال، مسؤوليت افراد جامعه، به ويژه كارگزاران حكومت، سنگين تر است. حضرت على(عليه السلام) خطاب به يكى از كارگزاران در اين باره مى فرمايد: «تو در اين مالياتى كه مى گيرى، حق معينى دارى و با فقرا و مستمندان شريك هستى. حق تو را ما خواهيم داد و تو نيز حق آنان را بپرداز، و اگر چنين نكنى از كسانى خواهى بود كه در قيامت بيش ترين دشمن را دارد، و واى بر كسى كه دشمن او در پيشگاه الهى فقرا و نيازمندان و محرومان از حقوق خويش و ضرر ديدگان و درماندگان باشند متأسفانه برخى از مديران و كارمندان دولت در جامعه اسلامى ما به اين مسأله با تسامح نگريسته، عملا مراقبت و دقت لازم را ندارند. اسراف و تبذير در اموال عمومى و بيت المال، منحصر به زياده روى در مصرف يا بهره بردارى غيرصحيح نيست، بلكه به وجود آوردن يك محيط شيك و تشريفاتى و خريد چراغ ها و صندلى هايى با قيمت هاى گزاف و تعويض آرايه هاى اتاق از مصاديق بارز اسراف و تبذير در بيت المال مى باشند

تقتير يا سخت گيرى

نقطه مقابل اسراف، محدود كردن بيش از حدّ مصرف يا سخت گيرى در هزينه زندگى و مخارج است كه از نظر قرآن و روايات معصومان(عليهم السلام)مورد نكوهش است؛ زيرا اسراف افراط، ولى سخت گيرى تفريط در بهره بردارى از نعمت ها و امكانات محسوب گشته، هر دو انحراف از روش منطقى و معقول (اعتدال در مصرف و هزينه ها) مى باشد. سخت گيرى گاهى نسبت به خود افراد خانواده اِعمال مى گردد كه مى توان آن را ناشى از بخل شديد و حرص و طمع زياد بر جمع مال و ثروت دانست و نشانه كوته نظرى و پستى يك فرد است كه استفاده از نعمت ها و امكانات الهى را نسبت به خود و يا خانواده اش دريغ داشته باشد و يا بر آن ها سخت گيرى كند. سخن ارزشمند هشتمين پيشواى معصوم، حضرت رضا(عليه السلام)، ناظر به اين قسم از سخت گيرى و اِعمال محدوديت است؛ آن جا كه مى فرمايد: «شايسته است كه مرد در زندگى خود توسعه و گشايش ايجاد كند (در مقابل سخت گيرى) تا آرزوى مرگ او را نكنند نوع دوم از سخت گيرى و اعمال محدوديت آن است كه فرد با داشتن امكانات و نعمت هاى فراوان، فقط به فكر خود و افراد خانواده اش باشد و زمينه استفاده از نعمت ها و برخوردارى از مصارف ضرورى و حياتى را براى فقرا و محرومان جامعه فراهم نكند و روشن است كسى كه در هزينه هاى زندگى خود سخت گيرى كند، نسبت به افراد بى بضاعت و محروم در جامعه نيز بى اعتنا خواهد بود.

سپاس گزارى

از ويژگى هاى انسان، سپاس گزارى در مقابل احسان به نيكى و محبت ديگران است، به گونه اى كه فطرت سالم يك انسان عاقل اقتضا دارد كه حتى در مقابل لطف و محبت زبانى ديگران نيز خاضع گشته و در مقابل، سپاس گزارى كند و اگر در توان داشته باشد، بهتر و برتر از طرف مقابل آن را جبران كند. با اين مقدّمه، اگر انسان توجه كند كه هر چه را از انواع نعمت هاى مادى و معنوى بهره مند است، خداوند قادر و حكيم و توانا به او عنايت كرده و لطف و رأفت او بر همه انسان ها، حتى افراد بى ايمان و پست و شرور در اين جهان، نيز جارى است، در مقابل، او تا چه حد بايد شاكر و سپاسگزار باشد. روشن است كه شكر و سپاس به درگاه الهى، كه بى نياز از همه مخلوقات بوده و سرچشمه همه كمالات و فيوضات است، با تشكر از ديگران تفاوت دارد؛ زيرا ما نمى توانيم الطاف الهى را با جبران محبت همانند تشكر زبانى و عملى كه در مقابل اشخاص داريم جبران كنيم، بلكه بهترين راه آن است كه طريق شكرگزارى را از وحى و سخنان اولياى الهى و امامان معصوم(عليهم السلام) بياموزيم. امام صادق(عليه السلام) در روايتى مى فرمايد: «شكر نعمت، خوددارى از گناهان و معاصى است و شكر كامل (يا تكميل شكر) به اين است كه فرد "الحمدلله رب العالمين " بگويد پس لازمه شكر الهى استفاده نكردن از نعمت ها در راه نافرمانى حق تعالى است. در نتيجه، از مصرف بى مورد (اسراف و تبذير) مى توان به عنوان كفران ناسپاسى نعمت ياد كرد. روشن است كه قسمت اول روايت بيانگر مرتبه شكر عملى (استفاده صحيح از نعمت هاى الهى) است و ما با انجام عباداتى كه در اسلام به عنوان تكاليف واجب بر هر مسلمانى فرض گرديده، موظّف به انجام مرتبه اى ديگر از شكر (شكر زبانى) نيز هستيم كه در ذيل روايت مزبور اين مرتبه از شكر نيز بيان گرديد. برخى از آيات قرآن كريم مقتضاى ايمان به خدا و بندگى او را شكر به درگاه الهى مى دانندبرخى ديگر با بيان هاى گوناگون به شكر و سپاس گزارى در مقابل آفريننده نعمت ها توصيه و تشويق مى نمايند مرحوم علامه طباطبائى درباره حقيقت شكر و انواع آن مى نويسد: حقيقت شكر اظهار نعمت است، و اظهار نعمت به اين است كه انسان نعمت را در جايى كه آفريننده و عطاكننده نعمت اراده فرموده (رضايت دارد) به كار گيرد و مرتبه ديگرى از شكر اين است كه به زبان از دهنده نعمت ياد كند كه در اصطلاح، آن را «ثنا» مى نامند و به اين است كه انسان همواره در دل به يادِ دهنده نعمت باشد و به هنگام استفاده از نعمت، با ياد او از مواضعى كه منعم تعيين كرده است، تجاوز نكند بنابراين، مى توان گفت: استفاده معقول و بهينه از نعمت هاى الهى و مصرف آن ها با رعايت اعتدال و دورى از اسراف و تبذير و رعايت حدودى كه خداوند متعال تعيين نموده، همه از لوازم شكر به درگاه خداوند متعال هستند. از اين رو، برخى از آيات پس از برشمردن برخى نعمت ها مى فرمايند: «افلا يشكرون» و يا انسان را به دليل ناسپاسى كردن و كفران نعمت هاى الهى و تجاوز از حدود و مقررات، مورد سرزنش قرار داده، عواقب آن را متذكر مى گردند از مجموع آياتى كه انسان را به شكر و سپاس گزارى به درگاه الهى تشويق و توصيه مى نمايند، مى توان استفاده كرد كه مصرف كل جامعه اسلامى بايد جهت خاص خود را پيدا كند؛ به اين معنا كه هدف صرفاً رفع نيازهاى مادى نباشد، بلكه در جهت رسيدن به اين هدف، حدود الهى نيز رعايت گردند، به گونه اى كه افراد جامعه با استفاده بجا و صحيح از نعمت هاى الهى، در عمل، به درگاه خداوند متعال شاكر بوده و بر شكر و سپاس زبانى، كه خود بخشى از عبادت و بندگى حق تعالى است، قدرت و توفيق يابند. البته اين كه انسان توجه به منعم حقيقى (خداوند متعال) داشته باشد و بداند نعمت از اوست مرتبه اى از شكر مى باشد كه در برخى از روايات معصومان(عليهم السلام)نيز بيان گرديده ولى بحث حاضر ناظر به مرتبه شكر عملى است.

فرمت: جاوا

  دانلود   - با حجم 200کیلوبایت

  کپی برداری تنها با ذکر منبع مجاز است.

لطفا مقاله های جامع (یکی 80صفحه ودیگری100صفحه وديگري 35وديگري20 صفحه

) زير را كه به مناسبت سال اصلاح الگوي مصرف تهيه شده وبصورت پي دي اف ميباشد را دانلود كرده ومطالعه بفرمائيد

الگوي غذاي كودك

اصلاح الگوي مصرف

الگوي مصرف.

جوانان والگو.pdf

مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم

 

  اسراف چیست ؟

 اسراف در لغت به معنی ، از حد در گذشتن ، در گذشتن از حد میانه ، از حد تجاوز کردن، زیاده از حد خرج کردن ، بیهوده خرج کردن و  ولخرجی است . احادیثی در مورد میانه روی ،شکر نعمت ، قناعت ،اسراف امام صادق ع : من ضامنم برای کسی که میانه روی کند که محتاج نگردد.

امام رضا ع : خرج به اندازه ، نصف معیشت است .

امام صادق ع : هر که بشناسد نعمت را که از  خداوند است ، شکر آن کرده و فرمود : هر که بگوید الحمدالله ، شکر نعمت را ادا کرده باشد ، بزرگ و کوچک را بدانکه اصل شکر و نعمت ، صرف نکردن آن نعمت است در مصرفی که برای منعم داده و مقرر فرموده و الا کفران نموده .

پیامبر اکرم ص : یا اباذر ، مستغنی باش به قضای الهی و قانع شو بداده ی خدا تا غنیترین مردم باشی ، پرسید ، کدام است غنای خدا ؟ فرمود چاشت یک روز و یک شام .

امر به معروف ونهی از منکر در هنگام اسراف و همچنین توجه دیگران به میانه روی در خرج ، وظیفه عمومی مسلمانان است که مخصوصا" نباید به تاثیر نهی از منکر بی توجه بود؛

پیامبر اکرم ص : امت من همیشه در خیرند تا امر به معروف و نهی از منکر و یاری هم می نمایند بر خیر  ، و چون  ترک کنند باز گرفته شود از ایشان برکتها و بر هم مسلط می شوند و ناصری نداشته باشند نه در زمین و نه در آسمان . پیامبر اکرم ص: چون امت من ترک امر به معروف و نهی از منکر نمایند، منتظر بلا و متوقع عقوبت باشند از حق تعالی ، اشرار مسلط می شوند و دعای اخیار در حق مردم مستجاب نمیشود . پیامبر اکرم ص : حق است مراکه مواخذه کنم بی گناه شما را به گناهکار ، و حال آنکه شما از شخصی گناهی قبیح می بینید پس انکار و آزارش نمی کنید تا ترک کند .

پیامبر اکرم ص:  هرکس که بر آید میان قومی و بر بدیها تادیبش ننماند ، اول عقوبتی که خدا ایشان را دچارمی کند ، کمی روزی ایشان است .

ذکر مختصر مصادیقی از اسراف و عدم صرفه جویی در جامعه  

 مجددا" به دو حدیث مبارک توجه فرمایید ؛

 امام صادق ع : من ضامنم برای کسی که میانه روی کند که محتاج نگردد.

امام رضا ع : خرج به اندازه ، نصف معیشت است .

اگر فردی به دیگران در مورد مصرف درست و به اندازه ، اسراف نکردن ، میانه روی در خرج ، پس انداز و صرفه جویی ، خرج نکردن برای موارد غیر ضروری ، قناعت کردن و غیره تذکر دهد ممکن است با توجه به فرهنگ و برخی رفتارها و عادات نامناسب موجود در جامعه  به  خسیس بودن ، ممسک و  بخیل بودن(در اصطلاح عام) متهم گردد و یا مورد  سئوال و اعتراض قرار گیرد که مثلا" با  مبلغ کمی  صرفه جویی در سطح خانواده به کجا می رسیم ؟  صرفه جویی جزیی ، چه مشکلی از جامعه یا ما حل خواهد کرد ؟  با مثلا" 50 هزار تومان صرفه جویی جزیی در سال ، مگر می شود سرمایه گذاری کرد ؟  و از طرفی  با توجیه و بهانه هایی مانند خرج فلان مهمانی را از جیب خودم می پردازم ، یا  بهای آب و برق و گاز مصرفی  را خودم پرداخت میکنم ،  یا هزینه سوخت ماشین را خودم تقبل می کنم ! به دیگران چه ارتباطی دارد ؟ و یا شاید با تمسخر روبرو شویم که : فلان شخص دست و دل باز نیست !  مال دنیا را می خواهد چه کار کند ؟ مال دنیا مگر ارزش دارد ؟ و غیره www.zibaweb.com

از تمام توجیهات و بهانه های بالا که بگذریم  اگر هر فرد آگاهی یک حساب سر انگشتی بکند، متوجه می شود با صرفه جویی های اندک مردم ، پول های کلانی جمع خواهد شد که اگر  مجموع این پول ها ، مدیریت شده و در امور تولیدی ، خدماتی ، امور خیریه و غیره سرمایه گذاری شود  نفع آن به کل جامعه  و صاحبان آن پولها خواهد رسید ، ذکر مثال های ساده ، مفید است ، یک جامعه فرضی را با 10 میلیون خانواده در نظر بگیریم که دارای درآمد متوسطی باشند ، اگر هر خانوار صرفه جویی هایی در موارد زیر داشته باشد ، متوجه می شویم مجموع آنها رقم بسیار بالایی را شامل می شود ، اما اینکه چگونه مدیریت شود ؟ جای بحث و برسی بیشتر دارد ...

1- اگر هر خانواده برای برخی خرید های غیر ضروری شب عید  مانند ؛ خرید بیش از نیازشیرینی و میوه و سایر خوراکیهای پذیرایی که مقدار زیادی از آن خراب خواهد شد ، لباس های غیر ضرور، تعویض مبلمان منزل در هر عید ،تعویض هر ساله وسایل تزئینی داخل منزل ، اسراف در مصرف آب برای شستشویی غیر ضروری فرشها ،و غیره  فقط حدود  100 هزار تومان برای یکسال ، صرفه جویی داشته باشد مبلغی حدود  1000 میلیارد تومان جمع خواهد شد.

2- معمولا" در جایی دستور داده نشده که در عید ، استفاده از وسایل آتش زا ، تخم مرغ های رنگ شده که بعدا" دور انداخته می شود ، سبزه هایی که پرت می شود ، واجب است ! گرچه بر اساس باورهای برخی مردم اینها سمبل هستند  اما گاها" بعضی خانواده ها تا 50 هزار تومان در ایام عید و چهارشنبه سوری برای مواد آتش زای خطرناک هزینه می کنند  ! اگر فرض کنیم به طور متوسط هر خانواده فقط حدود 4000 تومان برای مواد آتش زا و تخم مرغ و سبزه صرف نماید  مبلغی حدود 80 میلیارد تومان هدر خواهد رفت . اما خیلی از خانواده ها به بهانه اینکه فرزندانشان به این نوع مراسم ( غیر کارکردی) علاقه دارند و نباید آنها را از آن محروم کرد ، اقدام به چنین کارهایی می کنند ، ولی خیلی از  پدر و مادران در کل سال حتی 2000 تومان هم برای خرید کتاب برای فرزندشان هزینه نمی کنند !

3- مردم ایران رتبه اول مصرف نوشابه های گازدار در جهان را دارند و هر ساله این مصرف ، رشد پیدا می کند از نظر پزشکان اینها برای عموم بویژه کودکان مضر هستند  و  باید در سالهای آینده، برای درمان عوارض آن هزینه های زیادی تقبل کرد . در سال حدود 3 میلیارد لیتر نوشابه گازدار در کشور مصرف می شود و متوسط مصرف سرانه آن 45 لیتر در سال است ، اگر نصف این هزینه ، صرفه جویی گردد مبلغی در حدود  750 میلیارد تومان ، جمع خواهد شد .

  4- رتبه اول ایرانیان به عنوان تک سرنشینان اتوموبیل سواری در جهان و هزنیه های زیادی که جابجایی اتوموبیل در طی سال خواهد داشت ،در این مختصر نمی گنجد.

5- با دقت در تولید  گندم و آرد ، نظارت بر پخت ، توجه کافی در نگهداری و مصرف نان ، می توان از هدر رفتن و دور انداختن مقدار زیادی از نانها جلوگیری کرد  و با اتخاذ تدابیری می توان سالانه تا حدود 1000 میلیارد تومان از اسراف این نعمت خدادادی جلوگیری کرد .

6- مکالمات غیر ضروری با تلفن همراه به ویژه در بین نوجوانان هر ساله هزینه های زیادی بر خانواده های ایرانی تحمیل می کند . اگر هر فرد ماهیانه فقط 2000 تومان از هزینه مکالمات غیر ضروری خود بکاهد ، و از هزینه گذاری برای تعویض گوشی تلفن همراه نیز خود داری کند ، در طی سال معادل  5000 میلیارد تومان صرفه جویی خواهدشد !  که با آن می شود بخشی از مشکلات آموزش و پرورش یک کشور را حل کرد !

7- استفاده از اینترنت در کشور دارا ی مشکلات زیادی است خیلی از کاربران اینترنت به آن فقط به نام چت ، جستجوی بیهوده برای مدل های لباس ، موی سر ، مدل های غربی و غیره نگاه می کنند  و هزینه های اشتراک ، تلفن و مخصوصا" صرف وقت را بر خود تحمیل می کنند  که جمع آن در سال بسیار زیاد خواهد بود .

8- روشن بودن دائم تلویزیون در اغلب خانواده های ایرانی ، متاسفانه یک عادت شده و گاهی فقط ازصدای آن استفاده ( نه به عنوان بهره بردن بلکه فقط به عنوان عادت) می شود این در حالی است که تلویزیونهای جدید خیلی بیشتر از مدل های قبلی برق مصرف می کنند  با ترویج این رفتار که در زمان عدم استفاده کامل ، باید این دستگاه خاموش باشد ، صرفه جویی قابل ملاحظه ای  انجام خواهد شد . حساسیت مردم برخی کشورهای خارجی به مصرف برق به حدی است که حتی از خاموش بودن چراغ کوچک وسایل برقی ، on light ، نیز در شب اطمینان حاصل میکنند چرا که مجموع میلیون ها چراغ وسایل برقی مانند تلویزیون ، ضبط صوت ، ویدیو سی دی ، و غیره در طی سال هزینه های زیادی برای کشور و مردم در بر خواهد داشت .

مصادیق و مثالهای اسراف یا صرفه جویی در جامعه بسیار زیاد است که سایر پژوهشگران و کارشناسان جهت آگاهی مردم  می توانند  با نگاهی جدید آنهارا بررسی کرده و نتایج مطالعه و آمار و ارقام خود را منتشر نمایند . مطالعه تطبیقی کشورهای مختلف در مصرف انرژی یا حتی عدم اسراف و انتشار آن برای اطلاع مردم ، ضروری و مفید به نظر می رسد  که جادارد  اهل مطالعه و کارشناسان مسلط به موضوع ، نتایج بررسی های خود را در این باره در رسانه ها ، همایش ها و سخنرانیها ، نشریات ، اینترنت و  غیره منتشر نمایند . صدا و سیما به دلیل در دسترس بودن برا ی عموم مردم ، نقش مهمی در ترویج نگاه عیب جویانه به اسراف ، تجمل گرایی و مصرف گرایی دارد و در تهیه و پخش برنامه های مختلف باید آن را بیش از پیش لحاظ نماید . چه بسا  برخی سریال ها و قیلم ها ، تلویحا"  مصرف گرایی و اسراف و عدم قناعت را در بین عموم به طور ناخواسته رواج دهد . و یا صدا و سیما برخی از رسوم غیر کارکردی را بررسی نموده و به تدریج زیر سئوال برده  تا در طی چند سال هزینه های بسیار بالای آن از دوش مردم برداشته شده یا تعدیل گردد نمونه این رسوم غیر کارکردی ، برخی اعمال  دید و بازدید  عید و خصوصا" ترویج چشم و هم چشمی های آن است. شاید یکی از مثبت ترین کارکرد این دید و بازدید ها از نظر مردم توجه به صله رحم باشد  اما هر فرد دانایی  تاکید می کند که صرف دیدن سالی یکبار  و عدم توجه به طرفین در هنگام  وقوع  مشکلات  ، بلایا و مصائب  در باقی ایام سال ، دردی را درمان نخواهد کرد  و حتی کارکرد  صله رحم  این دید و بازدید ها امروزه به  " ایجاد زحمت برای طرفین" تبدیل شده است ! چه پسندیده بود اگر در طی سال هم افراد خانواده ها به فکر هم بودند ، از مشکلات هم خبر داشتند ، مساعدت و همدلی می کردند  نه اینکه  فقط در ایام عید  صرفا" برای رفع تکلیف و جلوگیری از گلایه  به انجام این دید و بازدید ها می پرداختند . معمولا " این موارد را صدا وسیما از طریق  برنامه های هنری ، گفت و گو ، سریالها و غیره می تواند به خانواده ها در یک دوره زمانی نسبتا" طولانی  منتقل نماید  . اکثر مردم مراسم طولانی دید و بازدید عید را به رسومی خسته کننده ، گلایه بر انگیز ، با هزینه های غیر ضروری ، منشاء چشم و هم چشمی ، آبروداری غلط ، فرض می کنند . در جامعه فرضی 10 میلیونی  حداقل هر سال برای  چند روز نوروز  حدود 3000 میلیارد تومان هزینه می شود . گرچه این مبلغ بسیار زیاد است اما  فقط در حدود یک سوم هزینه خانمانسوز سالانه اعتیاد در کشور است! درمورد سایر مراسمات موجود در جامعه هم طی چند سال می توان اقدامات مفیدی انجام داد  تا بلکه رفتار ها و برخی جنبه های غیر کارکردی مراسم ، اصلاح گردد  اما بدیهی است در برابر آن در ابتدا  مقاوتهایی وجود خواهد داشت مثلا در برخی شهر های کشور رسم است که در مجالس ختم باید انواع میوه و شیرینی و دسته گلهای گران قیمت ، مهمانیهای چند صد نفری و غیره موجود باشد  و افراد متمول زیادی برای شام وناهار دعوت شده( و خبری از نیازمندان در آن نیست ) و هزینه های غیر ضروری را بر دوش افراد خواهد گذاشت  در مقابل ، در برخی شهر های دیگر( و فقط در بعضی خانواده ها) ، این هزینه ها صرف امور خیریه و عام المنفعه گشته که امری مطلوب است . اینجا باید گفت  ؛  حذف کامل  برخی مراسم دشوار است ، اما می توان بعضی از جنبه های آن را اصلاح کرد ، بدیهی است تمام ابعاد یک مراسم ، غیر کارکردی و نامطلوب نیست و این وظیفه جامعه شناسان ، فرهنگیان ، روحانیون ، اساتید ، پژوهشگران و رسانه هاست که موضوع غیر کارکردی بودن برخی مراسم را با دقت بیشتری مطالعه و تدابیری برای آن بیاندیشند . مطلب مهمتری که در خاتمه مجددا"باید تذکر داد این است که ؛ هر نوع هزینه برای ترویج فرهنگ درست مصرف و اصلاح الگوی مصرف  ، خود یک سرمایه گذاری بزرگ عام المنفعه است که سود آن در آینده به همگان خواهد رسید . با بررسی مطالب برخی وبلاگ ها مشاهده شد که حتی به برگزاری جلسات ، همایش و سخنرانیها در راستای اصلاح الگوی مصرف توسط مدیران ادارات ، خرده گیری شده و این گونه اظهار می شود که این کارها خود هزینه بر است !(در صورتیکه از اساتید و سخنرانان با حق الزحمه بالا دعوت گردد ، یا هدایای گران قیمت به همه شرکت کنندگان داده شود یا هزینه ایاب و ذهاب و خورد و خواب و غیره داد ، بله صحیح است )  اما در پاسخ باید گفت ؛ نتایج مثبت حاصل از آگاه سازی عموم ، ارائه راهکارها ،تشریح آسیب های اسراف ، هم اندیشی ، ارائه مقالات و انجام مسابقات مختلف فرهنگی و هنری در این زمینه و سایر اقدامات ،  بسیار بیشتر و با ارزش تر از مقدار هزینه هایی است که برای برگزاری این برنامه ها خواهد شد .

مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم

 

قرآن كريم در سوره اعراف آيه 31 مي فرمايد         : وَ كُلُوا وَاشْرَبُوا وَلا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّالْمُسْرِفين         .

بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد البته كه خداوند اسراف كنندگان را دوست ندارد         .  

سپاس     بي نهايت خداوند بزرگ را و درود فراوان نبىّ گرامي(صلّی الله علیه و آله و     سلّم) و اهل بيت پاكش ه را كه واسطه فيض الهي و مبلّغان احكام حيات بخش او     هستند، و رحمت و رضوان خداوند بر خميني كبير، ابرمردي كه اسلام را كه از     زندگي جدا و از جامعه منزوي گشته و از متن اجتماع به حاشيه و از عمل به     حرف كشيده شده بود و از ميدان حاكميت و اداره مردم رانده شده و زينت بخش     صفحه هاي كتب گرديده بود، دوباره به صحنه هاي مختلف زندگي انسان متمدّن     امروز وارد كرد    . او با اراده خداوند و دَمِ مسيحايي اش، جهان را به     شگفتي واداشت، و آنچه در ديدگاه عده اي محال مي نمود، ممكن ساخت. و بار     ديگر، اسلام، با صلابت او و انقلاب پرشورش، چون خورشيد كه از پس ابر     برآيد، درخشيدن گرفت و جهان را غرق نور كرد    .     از آن پس،جهان بشري - كه     از تشنگي معارف اسلامي جانش به لب رسيده بود - به خطاي تأسف بار و طولاني     خويش پي برد و پرده غفلت را از ديدگان خود زدود و با شتابي وصف ناپذير، به     سوي بازنگري در اين دين نجات بخش قدم برداشت    

اكنون درجهان معاصر، مكتب     هاي فلسفي مدّعي نجات بشر، كمرنگ و بي اثر شده اند و تنها اسلام است كه     روزنه اميد تمامي ملت هاست و اصول اسلامي در همه ابعاد آن مطرح شد، و به     راه حلّ هايي كه اسلام در زمينه هاي مختلف نشان مي دهد، توجّه مي شود؛ به     عنوان نمونه، از مشكلات اساسي دنياي امروز، كه ساليان متمادي جهان را در     دو قطب متضاد قرارداده بود، سيري عدّه اي و گرسنگي افراد بي شماري از     انسان هاي محروم است. آيا اين مشكل قابل حلّ است اگر هست راه حلّ كدام است     كمونيسم، كاپيتاليسم و يا هيچ كدام    .     تجربه دهه هاي اخير نشان داد كه     هيچ يك از اين مرام ها قادر به حلّ اين مشكل بزرگ و امثال آن نيستند؛ بلكه     خود، عامل و مولّد اين گونه مشكلاتند، و راهي براي انسان، به جز بازگشت     كامل و همه جانبه به اسلام و قوانين حيات بخش آن باقي نمانده است    . در     نظام اقتصادي اسلام، براي پركردن شكاف بين زندگي فقير و غني و نيز از بين     بردن محروميت و فقر از جامعه، راه حل هايي وجود دارد كه در صورت به كار     بستن آن به طور قطع و يقين، در كوتاه ترين مدّت، جهان شاهد نابودي اين     پديده شوم حيات بشري خواهد بود. و تحريم اسراف يكي از آن راه هاست كه در     اين نوشتار تا حدودي در مورد آن به بحث و گفت و گو خواهيم پرداخت    

اسراف و روزي    .

ممكن     است بپرسيد: خداوند متكفّل روزي بندگان خويش است، كه در اين صورت اسراف و     عدم آن، چه تأثيري در گرسنگي و يا سيري انسانها خواهد داشت    .     در پاسخ مي     گوييم: خداوند عهده دار تأمين نيازمندي هاي موجودات روزي خوار خود، از     جمله انسان گرديده است، بدين سبب طبيعت و زمين را مخزن تأمين موادّ غذايي     و امكانات زندگي قرار داده و راه هاي استفاده و بهره وري از آن را به     مخلوقات خويش آموخته، از اين طريق هر موجودي را به سوي تأمين نيازمندي هاي     خويش رهبري مي كند؛ امّا در خصوص انسان اين تعهّد را در مجموعه نظام تكوين     و تشريع به انجام مي رساند    . به عبارت ديگر، خداوند متعهد شده تا روزي رسان تمامي افراد بشر باشد و آن را ازطريق سه اصل اساسي تضمين فرموده است    :.     با به وديعت گذاردن منابع بي شمار مواد حياتي در دل طبيعت و قابليت بخشيدن تسخير و بهره وري از آن    .     دادن نيروي فكري و جسمي و قوّه اراده به انسان براي تسخير و استفاده از اين منابع    .     با ملزم نمودن او براي ايجاد جامعه اي سالم با روابط اجتماعى، اخلاقي و     اقتصادي عادلانه به گونه اي كه از ضايع شدن حق انساني به دست انساني ديگر     جلوگيري به عمل آيد تا نعمت هاي خدادادي به وسيله گروهي به زيان گروهي     ديگر نابود نشود    . پس در حقيقت مالي كه به دست جامعه و يا انسان اسراف     پيشه به نابودي كشيده مي شود، حقّ انسان هاي گرسنه و درمانده اي است كه به     گروهي ناپرهيزگار آن را پايمال مي كنند    .     ارتباط سه اصل    .     نكته     اي كه در اين مورد لازم به توضيح است، به هم پيوستگي و ارتباط موجود بين     اين سه اصل است؛ زيرا نبود هر يك از آنها كافي است، تا جريان روزي را دچار     اختلال سازد؛ حتّي فساد هر كدام ممكن است در ديگري هم تأثير بگذارد و آن     را نيز از اثر انداخته، يا كم اثر نمايد؛ به عنوان مثال در جامعه اي كه     تقوا و عدالت از آن رخت بر بندد، و اسراف و حق كشي در آن رايج شود، طبيعت     نيز از دادن امكانات كامل خويش به فرمان الهي دريغ خواهد كرد    . بر طبق     روايات رسيده از حضرات معصومين ه يكي از مهمترين عوامل كمبود بركات زمين،     نپرداختن حقّ زكات يعني در واقع همان روزي فقرا و تهيدستان است كه خداوند     آن را در اموال صاحبان ثروت قرار داده است    .     در حديث معتبري حضرت امام     باقر(علیه السّلام)فرمودند: در كتاب علي(علیه السّلام)يافتيم كه رسول     اكرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرموده است    :.     هرگاه از دادن زكات خودداري شود، زمين نيز بركات خويش را دريغ مي نمايد

به گفته سعدى    

زكات مال به در كن كه فضله رزرا چو باغبان بزند بيشتر دهد انگور    .  

البته     جريان اين قانون درصورتي است كه احكام شرعي ابلاغ شده باشد و مانعي هم     براي انجام دادن آن، بر سر راه نباشد و جهاتي نيز از قبيل استدراج و تنعّم     تدريجي سبب هلاكت ناگهاني و دادن مهلت براي امتحان بيشتر در ميان نباشد    .     از     سوي ديگر، در جامعه اي كه در آن عدالت و تقوا و نظامي مبتني بر رعايت حقوق     ضعفا حاكم باشد، طبيعت نيز به فرمان خدا سفره نعمتش را مي گسترد و با آن     جامعه، همسويي خواهد كرد.در اين باره قرآن مجيد مي فرمايد    :.     وَلَوْ     أنَّ أهْلَ الْقُري امَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنِا عَلَيْهِمْ بَرَكِاتٍ     مِنَ السَّمِاءِ وَاهَرْضِ وَلِكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْنِاهُمْ بِمِا     كانُوا يَكْسِبُونَ اگر مردم آن قريه ها - كه به هلاكت ابدي دچار     گرديدند - اهل ايمان و تقوا بودند، بركات آسمان و زمين را بر آنان مي     گشوديم؛ ولي آنها پيام رسولان را تكذيب نمودند و ما نيز آنها را به دليل     كردار زشتشان، گرفتار عذاب خويش ساختيم    .     در اين خصوص، آيات ديگري هم     وجود دارد كه در آنها تقوا و عمل به دستورهاي الهى، وسيله فراگير شدن روزي     و افزايش نعمت ها شمرده شده، كه در اين جا مجالي براي ذكر آنها نيست بر     اين اساس، اسراف از اين جهت كه عملي برخلاف تقوا و ناشي از ستم پيشگي     انسان است، گذشته از اين كه موجب نابودي امكانات زندگي و استمرار محروميت     نيازمندان است، زمينه غضب خداوند و نيز سلب نعمت از فرد و جامعه را فراهم     مي نمايد. امام صادق(علیه السّلام)فرمود    :.     إنَّ مَعَ الإسْرافِ قِلَّةُ الْبَرَكَةِ همانا اسراف همراه با كاهش و كمبود بركت - در نعمت هاي الهي - است    .

استدراج مسرفين    .

ممكن     است بپرسيد: چگونه اسراف، و سرپيچي از دستورهاي الهي سلب نعمت را در پي     دارد، در صورتي كه ما شاهد افراد و جوامعي هستيم كه با وجود اسراف و     تبذيرهاي بي شمار، غرق در نعمت و رفاهند و اثري از قحط و كمبود در ميان     آنان ديده نمي شود    .  

پاسخ اين است كه: آن گونه كه قبلاً اشاره شد، اسراف     و تجاوز از حدود الهي جزيي از علّت زوال نعمت است، نه تمام آن. در حقيقت     اسراف و معصيت زمينه ساز سلب نعمت به حساب مي آيند؛ گرچه ممكن است، حكمت     ها و جهات ديگري پيش آيد، تا از تأثير آن در اين خصوص جلوگيري به عمل     آورد. در مورد اين مطلب قرآن كريم مي فرمايد    :.     فَلَمّا نَسُوا مِا     ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنِا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَىْ‏ءٍ حَتّي إِذا     فَرِحُوا بِمِا أُوتُوا أَخَذْنِاهُمْ بَغتْةً فَاِذا هُمْ     مُبْلِسُونَ پس آن گاه كه موعظه و هشدارهاي پيامبران را به     فراموشي سپردند، درهاي همه نعمت ها را بر روي آنها گشوديم، تا اين كه آنان     به وجود اين نعمت ها شادمان گشتند، ناگهان با دست انتقام خود آنان را     برگرفتيم و حسرت همه آن لذّت ها و خوشگذراني ها بر دل آنان باقي     ماند.مرحوم امين الاسلام طبرسي - قدس سرّه - در ذيل اين آيه از حضرت     علي(علیه السّلام)نقل مي كند    :.     يَابْنَ آدَمَ، إذا رَأَيْتَ رَبَّكَ يُتِابِعُ عَلَيْكَ نِعَمَهُ فَاحْذَرْهُ اي انسان، هرگاه ديدي نعمت هاي الهي به سوي توپياپي فرا مي رسد، از او برحذر باشد    .     باز ايشان در ذيل همين آيه از حضرت رسول(صلّی الله علیه و آله و سلّم) نقل مي كند    :.     إذا رَأَيْتَ اللّهَ يُعْطِى عَلَي الْمَعِاصِى فَإنَّ ذلِكَ اسْتِدْراجُ مِنْهُ، ثُمَّ تَلا هذِهِ الآيَةَ هرگاه     ديدي خداوند با وجود معصيت به تو نعمت مي دهد، اين از ناحيه او، استدراج     به شمار مي رود. آن گاه حضرت اين آيه شريفه را تلاوت فرمودند    

فصل اوّل در مورد اسراف    .

در مورد اسراف    .

مطالبي     كه در اين كتاب از نظر گرامي شما خواهد گذشت، در دو فصل تهيّه و تنظيم     گرديده است. در فصل اوّل به موضوعات گوناگوني كه در مورد اسراف مطرح است،     پرداخته شده و در فصل دوم موارد اسراف و مصداق هاي آن در عرصه هاي مختلف،     تبيين شده است    . موضوعاتي كه بخش هاي فصل اول را تشكيل مي دهد، عبارتند از    :.

1. واژه اسراف؛    .

2. نكوهش و تحريم اسراف؛    .

3. فلسفه تحريم اسراف؛    .

4. عوامل و انگيزه هاي اسراف؛    .

5. فرهنگ مصرف‏    

بخش اوّل واژه اسراف    .     اسراف = خروج از حدّ    

لغويان     و مفسّران در توضيح اين واژه سخنان و تعبيرات مختلفي آورده اند كه در بحث     بعدي بدانها اشاره خواهد شد و به نظر مي رسد جامعترين آنها بيان راغب     اصفهاني است    :. سرف: تجاوز كردن از حد در هر كاري است كه از انسان     سربزند. گرچه استعمال آن در مواردِ زياده روي درانفاق مال بيشتر است و     گاهي به خروج از اعتدال در مقدار خرج مال و زماني هم به چگونگي بذل مال و     مورد آن اطلاق مي شود ولذا سفيان گفته است آنچه در غير طاعت خدا مصرف شود     اسراف است، گرچه مقدار آن كم و ناچيز باشدكلمه (اسراف) برخلاف        (تبذير) تنها يك واژه اقتصادي نبوده، و كاربرد آن منحصر به امور مالي     نيست؛ بلكه اين واژه قبل از آن كه نشانه جرمي در امور اقتصادي باشد،     بيانگر وضعيّت نامناسب و غير معتدل اخلاقي و فرهنگي شخص و يا جامعه مسرف     است و آن حالت تجاوزگري و بي اعتنايي به قوانين و حدود شناخته شده شرعي و     انساني است و بر اين اساس به كارگيري اين واژه در قرآن كريم و دعاهاي     رسيده از امامان معصوم ه در مورد تجاوز از مرز شرع و خصلت هاي انساني و     گام نهادن در وادي گناه و معصيت، بسيار است از اين رو كاربرد اقتصادي     آن نيز، با توجه به معناي اخلاقي آن كه (تجاوز از حد) است توضيح و تفسير     شدني است و تمام معناهاي ذكر شده براي آن، از فروع و مصداق هاي همين معني     مي باشد؛ پس معناي كلّي اسراف (خروج از حد) است. اما اين كه اين حد، بر     اساس چه ميزان و معياري بايد سنجيده شود تا ملاك عمل قرار گيرد، موضوعي     است كه در بحث بعدي بدان خواهيم پرداخت    

معيار حد    .

از     گفته هاي اهل لغت و تفسير در مورد واژه (اسراف) به دست مي آيد كه: با سه     ملاك، حدّ معتبر در اسراف - كه رعايت آن ميانه روي است و تجاوز از آن موجب     مي شود تا انسان در شمار مسرفين قرار گيرد - تعيين مي شود    .

1. گناهان و محرّمات شرعي    .

اين     بدان دليل است كه حرام ها و معصيت ها خود حدود الهي اند، و ارتكاب آنها     اگر بدون صرف مال باشد، اسراف به معناي گناه و تجاوز از دستورهاي ديني     است؛ و در صورتي كه همراه با مخارج مالي باشد، اين عمل گذشته از اين كه     خود معصيت است، خرج مال در راه آن نيز به عنوان تبذير و اسراف اقتصادي     گناه ديگري خواهد بود. لذا بعضي لغت شناسان و مفسّران آن را به خوردن مال     حرام و برخي به تجاوز از حلال به حرام و عدّه اي نيز آن را به     انفاق در راه گناه تفسير نموده اند.     همچنين مرحوم نراقى(ره) از     علامه حلّى(ره) نقل مي كند كه علماي اسلام اجماع و اتفاق دارند كه مصرف     مال در راه گناه اسراف و حرام است  

2. حكم عقل و معيارهاي عقلي    .

اين     در مواردي است كه عقل بر قبح صرف مال در آنها حكم مي نمايد به گونه اي كه     تجاوز از آن به نوعي سفاهت و جهالت رجوع كند؛ مانندانفاق به كسي كه     استحقاق آن را ندارد و نيز اتلاف و نابود كردن ثروت و يا خرج آن در موارد     نادرست و بي فايده كه حاكي از نارسايي عقلي و ضعف انديشه مرتكب اين عمل     است. از اين رو گروهي از لغويان، اسراف را به غفلت و جهل و خطا معنا نموده     اندهمچنين مرحوم طبرسي - رضوان اللّه تعالي عليه، كه از بزرگان اهل     تفسير است - در توضيح آيه شريفه (...كُلُوا وَاشْرَبُوا     وَلاتُسْرِفُوا...) مي فرمايد    :.     هر انفاق و صرف مالي كه عقلا آن را قبيح شمرند و ضرر بر صاحبش وارد آورد، اسراف و حرام است بر اين اساس حكم عقل در تشخيص موارد لازم و مفيد انفاق از غير آن، معتبر و محترم است و تجاوز از آن مصداق اسراف خواهد بود    

بقيه مطالب جذاب وخواندني را در با دانلود كتاب زير كه 65 صفحه  وبصورت ورد افيس ميباشد رااز لينك زير دانلود ومطالعه بفرمائيد (به نظر اين خودش يه نوع اصلاح الگوي مصرف نيست كه ادم با كمتري صرف وقتش نهايت استفاده وبهره وري رو داشته باشه؟)

پژوهشى در اسراف

همچنين شما سروران گرامي مي توانيد براي دانلود كتاب هاي ديگر از اين بنده حقير به ساير بخشهاي وبلاگ مراجعه كنيد

مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم