بررسي
راهكارهاي كاهش ضايعات و بهبود كيفيت نان
تاًمين نان مورد نياز جمعيت متجاوز از شصت
ميليون نفري كشور حجم وسيعي از فعاليت بخشهاي كشاورزي، صنعت، حمل و نقل، ذخيره
سازي و توزيع را در بر ميگيرد كه بر مبناي حداقل قيمتهاي بين المللي معادل شش
ميليارد دلار ارزش دارد. مطالعات بررسي الگوي مصرف مواد غذايي در استانهاي مختلف
كشور نشان مي دهد كه عمده ترين گروه غذايي در تامين انرژي و پروتئين دريافتي
روزانه نان مي باشد كه 40 درصد انرژي دريافتي روزانه را تامين مي كند، در خانواده
هاي كم درآمد و پر جمعيت كه قدرت خريد كم است و در نتيجه تنوع و مقدار مواد غذايي
مصرفي كافي نيست نان قوت اصلي مي باشد. طي بررسي انجام شده در مورد ميزان ضايعات
نان در خانواده ها نانواييهاي شهر تهران بالاترين درصد مصرف مربوط به نان لواش
1/39% بوده و نان سنگك و بربري درصد كمتري را به ترتيب 7/10% و 8/13% نشان داده
اند و سهولت نگهداري بيشترين علت استفاده از اين نوع نان است . در حالي كه درصد
ضايعات آن پس از نان تافتون بالاترين رقم يعني 35% مي باشد. در بين
انواع نان، نان سنگك كمترين ميزان ضايعات 28% و نان تافتون 37% و نان لواش 35%
بالاترين درصد ضايعات را داشته اند. خمير بودن دور نانها و پايين بودن كيفيت از
علل ضايعات توسط مصرف كننده بيان شده است، بنابراين بايد با بكارگيري روشهاي نوين،
تكنولوژيكي توليد و مصرف نان را تغيير داده و از صورت فعلي خارج و روند كاملتري را
جايگزين نمود

كليد
واژه ها: نان، ضايعات نان، كيفيت نان.
مقدمه
تأمين نان مورد نياز جمعيت متجاوز از شصت
ميليون نفري كشورحجم وسيعي از فعاليت بخشهاي كشاورزي، صنعت، حمل و نقل، ذخيره سازي
و توزيع را در بر ميگيرد كه بر مبناي حداقل قيمتهاي بينالمللي معادل شش ميليارد
دلار ارزش دارد مطالعات بررسي الگوي مصرف مواد غذايي در استانهاي مختلف كشور در
سالهاي 72-1370 نشان ميدهد كه عمدهترين گروه غذايي در تأمين انرژي و پروتئين
دريافتي روزانه نان ميباشد. ميانگين مصرف نان در استانهاي مورد بررسي حداقل 314 و
حداكثر 505 گرم ميباشد كه 40 درصد انرژي دريافتي روزانه را تأمين ميكند، در
خانوادههاي كم درآمد و پر جمعيت كه قدرت خريد كم است و در نتيجه تنوع و مقدار
مواد غذايي مصرفي كافي نيست نان قوت اصلي ميباشد طي بررسي انجام شده در مورد
ميزان ضايعات نان در خانوادهها و نانواييهاي شهر تهران بالاترين درصد مصرف مربوط
به نان لواش 1/39% بوده و نان سنگك و بربري درصد كمتري را به ترتيب 7/10% و 8/13%
نشان دادهاند و سهولت نگهداري بيشترين علت استفاده از اين نوع نان است. در حالي
كه درصد ضايعات آن پس از نان تافتون بالاترين رقم يعني 35% ميباشد. در بين انواع
نان، نان سنگك كمترين ميزان ضايعات 28% و نان تافتون 37% و نان لواش 35% بالاترين
درصد ضايعات را داشتهاند. خمير بودن دور نانها و پائين بودن كيفيت از علل ضايعات
توسط مصرف كننده بيان شده است در تنورهاي سنتي ايران مانند تنورهاي لواش، بربري و
تافتون قبل از پخت، تنور را با مازوت آغشته كرده، سپس آن را آتش زده و از طرف ديگر
در هنگام سوخت، مازوت روي نان پاشيده ميشود كه ميتواند خطرات زيادي براي انسان
ببار آورد. در روش شعله مستقيم، مواد سوختي و گازهاي حاصل از احتراق مستقيماً با
نان برخورد ميكنند. سوخت ناقص مواد نفتي و يا گازي و نشت آنها بر روي نان در درجه
حرارت بالا باعث ميگردند كه هيدروكربورهاي آروماتيك مانند بنزوپيرن بوجود آيند.
براساس تحقيقات بعمل آمده اين مواد ميتوانند موجب سرطان شوند. همچنين در مورد
برخي از نانهاي سنتي مانند نان تافتون و لواش و … از مواد شيميايي
مانند جوش شيرين، بكينگ پودر، بيكربنات آمونيوم و … استفاده ميشود. ضايعات
بهداشتي و مسموميتهاي ناشي از مصرف مواد شيميايي قليايي از قبيل بيكربنات سديم و
بيكربنات آمونيوم و پيرو فسفاتهاي قليايي كه در فرمول بكينگ پودر بكار ميروند در
دراز مدت زياد است. املاح قليايي باقي مانده در نان، باعث جذب و خنثي نمودن اسيد
كلريدريك شيره معده، كاهش اسيديته و بهم خوردن تعادل الكتروليت لوله گوارش ميشود
و عمل هضم و جذب ريز مغذيها و مواد غذايي مورد نياز سلولهاي بدن را با وقفه مواجه
ميسازنديكي از اهدافي كه در برنامه واردات گندم از خارج از كشور همواره مدنظر و
توجه بوده، علاوه بر تأمين نياز مصرف، اصلاح كيفيت قسمتي از گندمهاي توليد داخل در
كشور بوده است. بالاترين حجم خريد از كشورهاي استراليا، كانادا، آرژانتين و بازار
مشترك اروپا بوده است. ارزيابي اجمالي كيفيت گندمهاي وارداتي و مقايسه آن با كيفيت
گندمهاي داخل نشان ميدهد كه به جهت تقويت كيفي حدود 70 درصد از گندمهاي ايران كه
داراي كيفيت متوسط تا ضعيف هستند، شايسته است كه در انتخاب انواع گندمهاي خريداري
شده توجه كافي مبذول داشته و تمهيدات اساسي تري جهت بازرسي و كنترل كيفيت محصولات
وارداتي اعمال شود نتايج بررسي خواص كيفي گندمهاي خريداري شده از خارج نشان ميدهد
كه اولاً پايين بودن درصد پروتئين گندمهاي وارداتي سبب كاهش مرغوبيت آرد و نان و
افزايش ضايعات نانهاي توليدي ميشود، و ثانيا به علت ريز و چروكيده بودن داراي
آندوسپرم كم و بازدهي كمتر به ميزان حدود 10 الي 15 درصد نسبت به انواع گندمهاي
داخلي ميباشند در حال حاضر تعداد كارخانههاي آرد كشور به حدود 220 واحد بالغ ميگردد
كه با ظرفيت سالانه حدود 5/7 ميليون تن گندم، بخش عمده آرد مورد نياز كشور را
توليد مينمايند. آسيابهاي سادهتري از نوع سنگي و چكشي وجود دارند كه اكثراً
ظرفيت آنها كم بوده و به تعداد زياد در نقاط مختلف كشور مشغول بكار ميباشند،
تعداد اين واحدها به حدود 1400 واحد تخمين زده ميشود كه جمع ظرفيت آنها ساليانه
به حدود 2 ميليون تن گندم بالغ ميگردد اهميت نان در كشور ما تا به آنجاست كه
بطور متوسط 2/46 درصد از كل انرژي مصرفي روازنه يك نفر شهري و 3/59 درصد از كل
انرژي مصرفي روزانه يك نفر روستايي را نان تشكيل ميدهد. وابستگي تغذيهاي به نان
با كم شدن درآمد خانوار، نسبت كاملاً مستقيم دارد. بر اساس محاسبات انجام شده، در
سال 1368 يك نفر در كم درآمدترين خانوار روستايي 81 درصد و در كم درآمد ترين
خانوار شهري 73 درصد از انرژي مصرفي روزانه خود را از نان تأمين كرده است. به ديگر
سخني، هر چه خانوار فقير تر و كم درآمدتر ميشود، مقدار مصرف نان آن بيشتر ميشود
مشكلات مربوط به نحوه پرداخت سوبسيد، الگوي مصرف، عامليت دولت، پائين بودن قيمت
نان، زيانبخش بودن توليد نان، وجود متجاوز از سي و پنجهزار واحد كوچك نانوايي
سدهاي بزرگي هستند كه جلوي راه حل مسأله نان قرار دارند. مهمترين ماده اوليه نان
چه از نظر ميزان آن و چه از نظر اثراتي كه روي كيفيت نان و همچنين ضايعات نان
دارد، آرد ميباشد. علاوه بر آرد، مواد كمكي و افزودني در داخل كشور به اندازه
كافي نميباشد و براي مواد بهبود دهنده و نگهدارنده نيز توليد داخلي نداريم. قسمت
اعظم ضايعات نان كه ميزان آن حدود 30% برآورده شده است، عملاً در مرحله مصرف ايجاد
ميشود. بعضيها تصور مينمايند كه ضايعات نان را به دليل اينكه به مصرف خوراك دام
ميرسد نبايستي ضايعات تلقي نمود. ولي استفاده از ضايعات نان بويژه در درازمدت در
دام اختلالات تغذيهاي ايجاد نموده و به علاوه به دليل آلودگي قارچي مصرف آن با
خطرات حتمي براي دام و انسان توأم ميباشد. ضمن آنكه اين واقعيت نيز بايستي مورد
توجه قرار گيرد كه تنها درصدي از ضايعات نان جمعآوري شده و بقيه در زبالهدانها
ريخته ميشود اگر چه ضايعات نان ممكن است در ظاهر به مصرف دام و طيور برسد، اما
اين عمل به دليل ايجاد انواع بيماري، دام و طيور، عواقبي وخيمتر از دور ريختن آن
دارد. خواست مصرف كنندگان همواره ارزاني نان، كيفيت خوب و مرغوبيت آن است كه
هيچگاه عامل دوم در نظر گرفته نشده است و دولت همواره مسأله نان ارزان را در برنامه
كار خود قرار داده است صندوق حمايت مصرف كنندگان در مرداد ماه 1353 تأسيس و تفريق
بودجه سوبسيدي بصورت علني در قالب هزينههاي دولتي تصويب شد. تا پايان سال 1372
پرداخت سوبسيدها بر مبناي ارز دولتي (70 ريال) محاسبه و پراخت شده است و تأثير
تفاوت نرخ ارز در افزايش ميزان سوبسيد نشان داده نشده است. ميزان سوبسيد پرداختي
به گندم در سال 1356 معادل 11062 ميليون ريال بوده كه تا سال 1377 به 4942000
ميليون ريال بالغ شده و مقدار مصرف نان هر خانوار شهري معادل 2/8 درصد افزايش
داشته است. بيش از 92 درصد ميزان سوبسيد پرداختي نان به جامعه شهري تعلق گرفته
است. پرداخت سوبسيد نان با هدف توزيع مجدد درآمد متناقص بوده است. پرداخت سوبسيد
نان موجب افزايش سرانه مصرفي گندم و ضايعات نان گرديده است. پرداخت سوبسيد نان
موجب كاهش اهميت سنجي نان در سبد هزينه خانوار شهري شده است. پرداخت سوبسيد نان
موجب گرديده كه الگوي مصرف مواد غذايي جامعه به سمت مصرف بيشتر نان گرايش
پيدا نمايد

فرمت: جاوا
دانلود - با حجم 200کیلوبایت
کپی برداری تنها با ذکر منبع مجاز است.
لطفا مقاله زير را كه به مناسبت سال اصلاح الگوي مصرف تهيه شده وبصورت پي دي اف ميباشد را دانلود كرده ومطالعه بفرمائيد


مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم
نگاشته شده توسط ابراهیم محمودزاده در پنج شنبه 1 بهمن 1388 ساعت 3:48 PM
|
نظرات 0 |
لينک مطلب