Economic jihad

آموزه های اسلام در جهت توسعه اقتصادی(1)

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 30 فروردین 1390 ساعت 8:53 PM |

بسیاری از آموزه های دینی در حوزه تشریع و تبیین، دارای جهت گیری اقتصادی خاصی است که نگرش کلی اسلام به اقتصاد و بویژه جایگاه توسعه اقتصادی را در دین نشان می دهد.
در این مقاله با نگاهی اجمالی به مسأله رشد، سنت تسخیر طبیعت به وسیله انسان، توصیه های اسلام در مورد استعمار، استنماء، استثمار، استصلاح زمین و سرمایه ها، احیاء موات، حیازت مباحات، وجوب خمس و زکات، نفی سبیل کفار بر مسلمین، فلسفه اموال و فلسفه خلقت انسان، جایگاه توسعه اقتصادی به طور کلی نشان داده شده و بیان شده است که چگونه ادیان الهی بویژه دین اسلام علاوه بر تأکید و اصرار بر توسعه اقتصادی، منشأ پیدایش و بازسازی توسعه سالم و همه جانبه مبتنی بر عدالت و سازگار با سایر ابعاد آن مانند توسعه فرهنگی، سیاسی، اجتماعی... بوده و هست.

ادامه مطلب

(0) نظرات

حكومت علوى اصلاحات اقتصادى، توسعه و رفاه (8)

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 30 فروردین 1390 ساعت 8:47 PM |

اكنون در پايان اين نوشتار جاى طرح يك پرسش باقى است؛ پرسشى كه در ابتداى بحث به آن اشاره گرديد و از نقطه نظر معرفت دينى و نظريه پردازى براى اصلاحات و مبانى نظرى و عقيدتى آن بسيار مهم و حياتى است.

و حلقه اتصال ميان آنچه در چهارده قرن پيش در حكومت علوى رخ داد و آنچه مورد نياز امروز جامعه ما است، مى تواند قرار گيرد و به مباحث گذشته اين مقاله و هر مبحثى كه پيرامون حكومت علوى گفته يا نوشته مى شود، جنبه كاربردى و عينى ببخشد. پرسش آن است كه:
مبانى فكرى و تئوريك اصلاحات اقتصادى حكومت علوى چه بود؟
جايگاه اصلاحات ياد شده در جغرافياى معرفت دينى و مبانى تئوريك آن كجاست؟

ادامه مطلب

(0) نظرات

حكومت علوى اصلاحات اقتصادى، توسعه و رفاه (7)

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 30 فروردین 1390 ساعت 8:45 PM |

5ـ تأمين اجتماعى اقشار محروم و از كارافتاده
پنجمين اقدام اصلاحى حكومت علوى براى زدودن پديده زشت فقر و محروميت از چهره ميهن اسلامى، در پى اقدامات سه گانه اول كه جنبه سلبى و پيشگيرانه داشت و اقدام چهارم كه بستر مناسب را براى رشد و شكوفايى اقتصادى فراهم مى نمود، اهتمام ويژه به امور معيشتى محرومان و بيچارگان و در ماندگان اجتماع بود.

گرچه برنامه هاى پيشين، بسيار مؤثر و كارآمد در كاستن از فاصله هاى طبقاتى بود و چهره جامعه را در مدتى اندك دگرگون ساخت، به طورى كه مستمندان، احساس هويت و كرامت نمودند و حقوق اجتماعى خود را باز يافتند و قول و وعده خود مولا(ع) در آغاز بيعت مدينه كه فرموده بود: «لَتُبَلْبَلُنَّ بلبلةً و لتغربلنّ غربلة و لَتُساطنّ سوط القدر حتى يعود اسفلكم اعلاكم و اعلاكم اسفلكم»[66]

ادامه مطلب

(0) نظرات

حكومت علوى اصلاحات اقتصادى، توسعه و رفاه (6)

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 30 فروردین 1390 ساعت 8:42 PM |

سند اول:
واژه «عمارت» از واژه هايى است كه امام(ع) با اقتباس از قرآن كريم، مورد توجه و عنايت خاص خود قرار مى دهند و در مواردى متعدد به آن اشاره مى نمايند. «عمارت» آنقدر در مديريت و وظايفى كه حاكم اسلامى بر دوش دارد، مورد اهتمام ايشان است كه در عهدنامه مالك اشتر جزء وظايف و مأموريتهاى چهارگانه وى شمرده شده است.

مالك اشتر، در ولايت بر مصر، موظف به انجام چهار امر مهم بود كه از سوى اميرالمؤمنين بر دوش وى گذارده شده بود: جمع آورى خراج و ماليات، پيكار و جهاد با دشمن، اصلاح و سامان دهى به كار مردم و بالاخره مأموريت چهارم وى: «و عِمارةُ بِلادِها» بود.[48]

ادامه مطلب

(0) نظرات

حكومت علوى اصلاحات اقتصادى، توسعه و رفاه (5)

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 30 فروردین 1390 ساعت 8:15 PM |

شكوفايى اقتصادى و آبادانى زمين و مبانى آن
چهارمين اقدام دولت علوى در عرصه بهبود وضعيت اقتصادى جامعه، سياست گذارى اين نظام براى آباد كردن زمين، توجه به معيشت مردم و نقد كردن امكانات بالقوّه آن بود.

اين سياست با به اجراء گذاشتن برنامه هاى مختلف و پخش امكاناتى كه دولت در اختيار داشت، قابل تحصيل بود.

در اين ميان آنچه پيش از ورود به موضوع، از نقطه نظر تئوريك و مبانى فكرى چنين سياستهايى اهميت حياتى دارد، يافتن پاسخ اين پرسش است كه آيا با نگرشى چونان نگرش امام على(ع) به دنيا و جهان نگريستن و از اين عينك آن را تفسير كردن كه دنياى شما نزد من از عطسه بزى ماده بى بهاتر است، چنان كه در سطور گذشته نقل گرديد، آيا با اين نگاه به دنيا، توجه به گسترش آب و خاك و آبادى زمين لازم و صحيح بلكه ممكن است؟

ادامه مطلب

(0) نظرات

حكومت علوى اصلاحات اقتصادى، توسعه و رفاه (4)

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 30 فروردین 1390 ساعت 8:10 PM |

3ـ پيشگيرى از پيدايش ثروتمندان نامشروع جديد
از عوامل عمده پيدايش فقر و محروميت در جامعه، در نگاه حضرت امير(ع) روى آورى و دلباختگى واليان و كارپردازان حكومتى به اندوختن ثروت و افزودن بر حجم دارايى خويش است:
«و انّما يُعْوِزُ اهلُها لاشراف انفس الولاة على الجمع.»[18]
در اين سخن كه فرازى از عهدنامه امام على(ع) به مالك اشتر است، حضرت تأكيد مى كنند كه مردم شهرها، هنگامى تهيدست گردند كه مديران جامعه به گردآورى ثروت روى آورند.

ادامه مطلب

(1) نظرات

حكومت علوى اصلاحات اقتصادى، توسعه و رفاه (3)

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 30 فروردین 1390 ساعت 7:57 PM |

اصلاحات اقتصادى حكومت علوى

رؤوس كلى تصميم گيرى هاى اقتصادى حكومت علوى را در طول پنج سال زمامدارى كه بيشتر آن هم با جنگ و درگيرى هاى داخلى سپرى شد و البته عامل اصلى جنگها و مخالفتها نيز، همان اقدامات اقتصادى بود، در مباحث بعدى به صورت فشرده، مرور خواهيم كرد.
1ـ رفع تبعيض از بيت المال و برقرارى عدالت در تقسيم اموال عمومى

در فرداى روز بيعت ـ روز شنبه نوزدهم ذى حجّه 35 ه… ـ كه امام(ع) بر فراز منبر قرار گرفت انبوه مردم محروم و مشتاق، نخستين اقدام خليفه جديد خويش را، در كاستن رنج محروميت و مبارزه با صاحبان ثروتهاى بادآورده، با گوش خود شنيدند.

ادامه مطلب

(0) نظرات

حكومت علوى اصلاحات اقتصادى، توسعه و رفاه (2)

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 30 فروردین 1390 ساعت 7:50 PM |

مقدمه:
بيش از ربع قرن از رحلت جانسوز پيامبر گرامى اسلام(ص) سپرى نشده بود كه ناخشنودان از اوضاع جامعه و دستگاه حكومت و خلافت، دست به شورش زدند، خانه خليفه سوم را به محاصره درآوردند و سرانجام، خليفه، در برابر چشمان مردم، در آن غوغاى بزرگ كشته شد.

در حالى كه بزرگان اسلام، عده اى از صحابه پيامبر(ص)، اهل حل و عقد و خواص، از مهاجر و انصار، در مدينه ناظر صحنه بودند. چرا مسلمانان خليفه خود را يارى نكردند؟ و چرا حمايت جدى از جانب بزرگان انجام نگرفت و تدبيرى براى جلوگيرى از اين فاجعه انديشيده نگشت و يا تدبيرها بر گل نشست و دردى را اقامه ننمود؟

ادامه مطلب