مرز بین فضیلتها و رذیلتها

در علم اخلاق می گویند: مرز   بین یک صفت پسندیده با غیر آن،   حد وسط بین دو وصف متضادّ   است، که یکی در جانب افراط و   دیگری در طرف تفریط واقع است   و هر دو از صفات منفی به حساب   می آیند مگر همان حدّ میانه که از   فضائل محسوب می گردد . برای مثال: «تهوّر» که به   معنای بی باکی و بی بند و باری در   اقدام به کارهای غیر معقولانه و   خطرناک است از صفات منفی و   ضدّ ارزشی است که در جانب افراط   قرار دارد، همچنان که «جبن» و   ترسو بودن، از ضعف نفس ناشی   شده است و از رذیلتهای اخلاقی به   حساب می آید و در قسمت تفریط   واقع است. لازمه صفت اولی   اقدامهای نابجا و نامعقول به خیال   وصول به هدف است. در صورتی   که از آثار صفت دوم ترک هر گونه   عمل و اقدامی برای رسیدن به   مقصد است گر چه آن حرکت لازم   و عاقلانه و مفید هم باشد . هر کدام از این دو صفت در   حقیقت در منتهی الیه طرف خود   جای گرفته است. در حالی که حد   وسط بین این دو جانب « شجاعت» نامیده می شود، که نه   آثار منفی جانب افراط را دارد و نه   نتایج زیان بار تفریط بر آن بار   می شود. انسان شجاع بجا اقدام بر   عمل می کند و از احتمال خطر   نمی هراسد و آن جا که حرکت خود   را بی ثمر ببیند از آن بازمی ایستد و   از راه دیگری هدف خود را تعقیب   می کند . «ضابطه کلی آن است   که انحراف از نقطه حد وسط با   حرکت به سوی هر یک از جانب   افراط و یا تفریط شروع می شود و   تا رسیدن به نهایت خود، در هر   طرف استمرار می یابد و در برابر هر   فضیلتی دو جنس از رذیلتها   است» «... در یک دایره مفروض، فضیلت   به مثابه مرکز دایره و رذیلتها مانند   سایر نقاطی است که از مرکز تا   محیط آن فرض می شود. مرکز که   دورترین نقطه از محیط است واحد   است، در حالی که سایر نقاط   نامتناهی است. بنابراین در برابر   هر فضیلتی رذیلتهای بی شماری است و هر فضیلتی دورترین نقطه   از رذیلت نهایی و جنس رذائل   است. و هر یک از آن نقطه های   دیگر از نقطه مرکز به جنس   رذیلتها نزدیک تر است و به محض   بیرون گذاشتن قدم از نقطه   اعتدال   چه به جانب افراط و چه به   جانب تفریط، به قسمی از اقسام   هر یک از آن دو رذیلت گرفتار   گردیده است ...» سپس اضافه می کند: «از آن   چه گفتیم روشن شد که یافتن   نقطه وسط حقیقی دشوار است   ولی ثابت قدم ماندن و متمرکز   شدن بر آن پس از پیدا کردن آن   مشکل تر است، زیرا پای بر جا   ماندن بر جاده   اعتدال   در نهایت   صعوبت و دشواری است ... و لذا   هنگامی که فخر رسولان به   استقامت مأمور گشت، فرمود : « شیّبتنی سورة هود» «سوره هود   که این دستور در آن واقع است مرا   پیر کرد». و این بدان خاطر است که   یافتن نقطه   اعتدال   حقیقی در بین   بی نهایت مخالف آن سخت، و   استقامت بر سر آن پس از پیدا   کردن آن سخت تر و دشوارتر   است بنابراین حدّ   اعتدال   در مورد   صفات اخلاقی از اهمّ مباحث   دانش اخلاق و از بحثهای کلیدی   آن است که هم از نظر علمی و   نظری و دریافت حقیقت هر یک از   فضایل و رذایل اخلاقی، برای   انسانی که در مسیر خودسازی است   دارای اهمیت است، و هم از جنبه   عملی و عینی برای پیاده کردن و   پایبند بودن بدان در رفتارهای   شخصی و خانوادگی و اجتماعی از   ضروری ترین و پرارج ترین و در   عین حال از مشکل ترین امور به   حساب می آید . و شاید جمله جاودانه و ماندنی   حضرت رسول اکرم(ص) که به   خودسازی و تخلّق به اخلاق کریمه   عنوان «جهاد اکبر» داده بودند   اشاره به همین جهت باشد. چرا که   همواره اهداف بلند و متعالی به دور   از دسترس رفاه طلبان و   راحت پیشه گان قرار دارد. و به قول   شاعر :

عاشقی شیوه مردان بلاکش باشد

نازپرورده تنعّم نبرد راه به جای

مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم

 

الگوی مصرف و منابع دینی  

در   منابع دینی این موضوع غالبا تحت عناوین اسراف و تبذیر مورد بحث قرار گرفته   است که بایستی کاری اجتهادی و استنباطی در باره آن انجام شود؛ اما از آنجا   که در مباحث فقهی در حد بایسته به این موضوع پرداخته نشده، لازم است هر   مبلغ در حد توان وبا دقت لازم سعی کند به هر مقدار از مباحث آن دست یافت   برای مردم بیان نماید . قبل از ورود به بحث، توجه به نکته‌ای ضروری   است وآن اینکه در منابع دینی معمول مباحث بسیاری از جمله بحث اسراف و   تبذیر مطرح و رهنمودهایی به صورت کلی بیان و از ذکر مصادیق وارائه الگو   غالبا خود‌داری گردیده است. این امر برای بعضی افراد ایجاد سؤال می‌کند که   چرا این مطالب به‌صورت واضح و با ذکر مصادیق و شاخصهای روشن مطرح نگشته   است .

اما باید توجه داشت که دین اسلام دینی جهانی است، دینی که از   جانب خداوند برای سالیان دراز و جوامع مختلف نازل شده، تا در همه زمانها   راهنمای انسانها باشد. چنین دینی اگر به مسائل مصداقی و عینی خصوصا در   مسائلی که از متغیرهای بسیار زیادی برخوردار است نپردازد، نمی‌تواند از   جامعیت لازم برای زمانهای مختلف برخوردار باشد؛ از اینرو در موضوعاتی از   این قبیل به بیان قواعد کلی پرداخته و تعیین مصداق و نمونه‌های آن را در   هر زمان به عرف یا فهم عمومی مسلمانان واگذاشته است

اسراف  

درباره لغت اسراف وتبذیر و تفاوت آنها با یکدیگر ابتدا از کتب لغت استفاده نموده سپس به موارد استعمال آن در قرآن می‌پردازیم . « الإِسْرافُ : مُجاوزةُ القَصْدِ؛ اسراف به معنای از حد اعتدال گذشتن است .» « وَ الإسْرَافُ   نَقیضُ الاِقْتِصَادِ اسراف نقیض میانه روی است .»

« أَسْرَفَ   الرَّجُلُ إذا جَاوَزَ الْحَدَّ، وَ أَسْرَفَ إذا أَخْطأَ، و أَسْرَفَ إذا   غَفَل، وَ أَسْرَفَ إِذَا جَهِلَ کسی اسراف کرد؛ یعنی از حد تجاوز   نمود و در معانی خطا کردن، غافل شدن و نادانی بکار رفته است .»

تبذیر  

« اَلتَّبْذیرُ: إفْسَادُ الْمَالِ وَ إنْفَاقُهُ فِی السَّرْفِ؛ تبذیر فاسد کردن مال است و انفاق نمودن بیش از حد .»

« وَ   قیلَ: اَلتَّبْذِیرُ إنْفَاقُ الْمَالِ فِی الْمَعَاصِى، وَ قیلَ: هُوَ   أَنْ یَبْسُطَ یَدَهُ فِی إنْفَاقِهِ؛ و گفته شده که تبذیر خرج کردن مال   در معصیت است و گفته شده تبذیر آنست که در انفاق کردن دست خود را بگشایی؛   به گونه‌ای که همه مال خود را ببخشی .»

تفاوت اسراف و تبذیر  

در فرق بین لغت اسراف و تبذیر جمله‌ای گفته شده که قابل تأمل است .

« وَ   قَدْ فَرَّقَ بَیْنَ التَّبْذِیرِ وَ الْإِسْرَافِ فِی أَنَّ التَّبْذِیرَ   الْإِنْفَاقُ فیِمَا لاَ یَنْبَغِى، وَ الْإِسْرَافَ اَلصَّرْفُ زِیَادَةً   عَلَى مَا یَنْبَغِى؛ فرق بین اسراف و تبذیر آن است که تبذیر، انفاق در   جایی است که سزاوار نیست؛ اما اسراف، خرج کردن بیش از مقدار شایسته است .»

نتیجه آنکه :

1. اسراف تنها در مسائل مادی مطرح نیست؛ بلکه در همه اموری که زیاده روی صورت   گرفته و از حد معقول یا حد عادی آن تجاوز شود، اسراف انجام شده است .

2. تبذیر تنها در مسائل مادی است و آن هم خرج کردن در جایی است که نباید خرج   کرد؛ مانند کمک به گناه و معصیت یا خرج کردن در راه معصیت ویا ریخت و پاش   بیجا برای خود نمایی و غیره .

واژه اسراف در قرآن  

در موارد متعددی از قرآن مجید واژه اسراف بکار رفته است که در همه آنها، معنای تجاوز از حد فهمیده می‌شود، به‌عنوان نمونه : یا   بَنی آدَمَ خُذُوا زینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَ کُلُوا وَ   اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفینَ   اى   فرزندان آدم، به هنگام هر عبادت لباس خود را بپوشید. و نیز بخورید و   بیاشامید؛ ولى اسراف نکنید، که خدا اسرافکاران را دوست نمى دارد .» در این ایه، اسراف در معنای زیاده روی در خوردن و آشامیدن بکار رفته و انسانها را از آن بر حذر داشته است . در ایه دیگری آمده است : فَما   آمَنَ لِمُوسى إِلاَّ ذُرِّیَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ عَلى خَوْفٍ مِنْ   فِرْعَوْنَ وَ مَلاَئِهِمْ أَنْ یَفْتِنَهُمْ وَ إِنَّ فِرْعَوْنَ لَعالٍ   فِی الْأَرْضِ وَ إِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفینَ»؛از بیم آزار   فرعون و مهتران قوم او، جز گروهى از قوم موسى به او ایمان نیاوردند. و   فرعون در زمین برترى مى جست و او از اسراف‌کنندگان بود .» در این ایه، فرعون به دلیل گردن کشی و تجاوز از حدّ انسانی خود، مسرف شمرده شده است . واژه تبذیر در ایات در دو ایه 26 و 27 سوره اسراء، سه واژه از ماده بذر بکار رفته است که مطلب مورد بحث ایه در باره مصرف مال می‌باشد . در این دو ایه می‌فرماید : « وَ   آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْکینَ وَ ابْنَ السَّبیلِ وَ لا   تُبَذِّرْ تَبْذیراً * إِنَّ الْمُبَذِّرینَ کانُوا إِخْوانَ الشَّیاطینِ   وَ کانَ الشَّیْطانُ لِرَبِّهِ کَفُور فرهنگ سازی که یکی از   حلقه‌های بسیار مهم در فرایند اصلاح الگوی مصرف می‌باشد، تلاش همه   سازمانهای تأثیر‌گذار در فرهنگ مانند صدا و سیما، وزارتخانه‌های ارشاد،   آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فن آوری، مجلات، روزنامه‌ها، و ... را   می‌طلبد « و حق خویشاوند و مسکین و در راه   مانده را بده و مال خود را بیهوده و به گزاف مریز و مپاش(تباه مکن) همانا ریخت و پاش کنندگان (کسانى که مال را به گزاف تباه مى کنند) برادران شیطانهایند و شیطان نسبت به پروردگارش ناسپاس بود .» تاکنون   موارد بکارگیری اسراف و تبذیر در قرآن مطرح و به خوبی معلوم شد که اسراف   به معنای زیاده روی و خروج از اعتدال در موارد مختلف از جمله زیاده روی در   مصرف می‌باشد؛ اما تبذیر به معنای زیاده روی در خرج و مصرف مال می‌باشد

اسراف در خوراک  

یکی از مواردی که از مصادیق اسراف شمرده شده است، زیاده روی در خوردن و نوشیدن است .

قرآن مجید می‌فرماید : « کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفینَ  

« بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید، که خدا اسرافکاران را دوست ندارد .»

مخارج زندگی  

برای   پرهیز از اسراف و دست‌یابی به روش صحیح اداره زندگی، باید توجه داشت که   اصلاح الگوی مصرف به معنای بخیل و خسیس بودن و سخت‌گیری بر خانواده نبوده،   این امر به هیچ وجه نمی‌تواند پوششی برای هزینه نکردن وسخت‌گیری در مورد   زن و فرزندان باشد؛ بلکه از روایت معصومین: فهمیده می‌شود که :

الف. بطور کلی ایجاد گشایش برای خانواده مطلوب است؛  

ب. اعتدال و میانه روی در هزینه‌های زندگی از اموری است که علاوه بر عقلانی بودن، شرع مقدس بر آن تاکید دارد؛  

ج. در هر زمان الگوی مصرف به تناسب درآمدهای عمومی می‌تواند متفاوت باشد؛  

د. الگوی مصرف به تناسب در آمد هر فرد یا خانواده، می‌تواند تغییر یابد .

رفاه خانواده  

ایجاد   رفاه و زمینه آسایش برای زن و فرزندان در حد توان و متعارف، وظیفه هر فرد   مسلمان است که کوتاهی نسبت به آن در موارد بسیاری خلاف شرع مُسَلَّم   می‌باشد. در این مورد روایات بسیاری وارد شده که در اینجا به نمونه‌هایی   اشاره می‌شود :

1. « عَنْ أَبِی الْحَسَنِ قَالَ یَنْبَغِی   لِلرَّجُلِ أَنْ یُوَسِّعَ عَلَى عِیَالِهِ لِئَلَّا یَتَمَنَّوْا   مَوْتَهُ وَ تَلَا هَذِهِ الْآیَةَ وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ   مِسْکِیناً وَ یَتِیماً وَ أَسِیراً قَالَ الْأَسِیرُ عِیَالُ الرَّجُلِ   یَنْبَغِی إِذَا زِیدَ فِی النِّعْمَةِ أَنْ یَزِیدَ أُسَرَاءَهُ فِی   السَّعَةِ عَلَیْهِمْ

امام موسی ابن جعفر می‌فرماید: سزاوار   است که مرد برای خانواده گشایش ایجاد نماید تا آرزوی مرگ او را نکنند. سپس   این ایه را تلاوت کردند که: برای دوستی خداوند به مسکین و یتیم و اسیر   اطعام می‌کنند. پس از آن ادامه دادند که [یکی از مصادیق] اسیر، خانواده   مرد است و سزاوار است اگر نعمت مردی زیاد شد، گشایش بر خانواده خود ایجاد   کند .

2. « عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ قَالَ أَرْضَاکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَسْبَغُکُمْ عَلَى عِیَالِهِ؛  

از امام سجاد(ع) نقل شده که آن حضرت فرمودند: بهترین شما نزد خداوند، آن کسی است که بیش‌تر برای خانواده خود گشایش ایجاد نماید .»

3. « عَنِ ابْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنِ الرِّضَا (ع) قَالَ قَالَ صَاحِبُ   النِّعْمَةِ یَجِبُ عَلَیْهِ التَّوْسِعَةُ عَلَى عِیَالِه ؛ امام رضا(ع ) فرمودند: کسی که دارای نعمت است، واجب است بر خانواده خود توسعه ایجاد   کند .»

اعتدال در هزینه‌ها  

میانه روی و اعتدال در مخارج، از   مسائل بسیار مهم در مدیریت معاش است. بسیاری از افراد به دلیل عدم دقت در   خرج، دچار افراط و تفریط گردیده و خود و خانواده را دچار مشکل می‌سازند .

اعتدال   ومیانه روی در هزینه های زندگی تا آنجا دارای اهمیت است که قرآن مجید این   رویه را از ویژگیهای بندگان خداوند بر شمرده می‌فرماید :

« وَ عِبَادُ   الرَّحْمَانِ ... وَ الَّذِینَ إِذَا أَنفَقُواْ لَمْ یُسْرِفُواْ وَ لَمْ   یَقْترُُواْ وَ کَانَ بَینْ َ ذَالِکَ قَوَامً  

« و بندگان رحمان آنانند که ... چون هزینه کنند، نه اسراف کنند و نه تنگ گیرند و میان این دو به راه اعتدال باشند .» در روایات آمده است که :

« عَنْ   عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبَانٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الْأَوَّلَ   عَنِ النَّفَقَةِ عَلَى الْعِیَالِ فَقَالَ مَا بَیْنَ الْمَکْرُوهَیْنِ   الْإِسْرَافِ وَ الْإِقْتَارِ؛   عبدالله ابن ابان می‌گوید از امام   موسی بن جعفر در باره مقدار [صحیح و بایسته] خرج برای زندگی پرسیدم، آن   حضرت فرمودند: حد میان دو روش نامطلوب را که اسراف و سخت‌گیری است   برگزین همچنین رسول خدا (ص)فرمودند: «إِنَّ الْمُؤْمِنَ یَأْخُذُ   بِآدَابِ اللَّهِ إِذَا وَسَّعَ اللَّهُ عَلَیْهِ اتَّسَعَ وَ إِذَا   أَمْسَکَ عَنْهُ أَمْسَکَ   مؤمن به آداب الهی تمسک می‌جوید،   هنگامی که برایش توسعه ایجاد می‌کند او هم گشایش می‌دهد و هنگامی که بر او   تنگ گرفته شود، امساک می‌کند .»

متغیرها در الگوی مصرف  

در   شناخت دقیق الگوی مصرف، توجه به این نکته ضروری است که در شرایط مختلف   اقتصادی جامعه و شرایط گوناگون در آمد خانواده می‌توان به الگویی خاص دست   یافت. اگر زمانی مردم از امکانات بسیار ناچیزی برخوردارند و یا در آمد   خانواده‌ها خیلی کم و ناچیز است، نمی‌توان انتظار داشت که در مخارج زندگی   هزینه‌های بالایی انجام شود . اسراف تنها در مسائل مادی مطرح نیست؛   بلکه در همه اموری که زیاده روی صورت گرفته و از حد معقول یا حد عادی آن   تجاوز شود، اسراف انجام شده است زمان پیامبر و امیرالمؤمنین که   مردم در تنگدستی کامل به‌سر می‌بردند، این بزرگواران در حد فقرای جامعه   می‌زیستند؛ به گونه‌ای که وقتی اصحاب صفه که از مهاجرین بسیار تنگدست   بودند، به پیامبر گلایه کرده و اظهار داشتند که ما از بس خرما خورده‌ایم   شکمهایمان آتش گرفته، آن حضرت می‌فرمایند: من هم از همین غذ می‌خورم . اما هنگامی که رفاه نسبی در جامعه ایجاد می‌شود، امام صادق (ع) به گونه‌ای دیگر و تا حدی با هزینه‌های بالاتر زندگی می‌کنند .

« عَنْ   أَبِی عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ قَالَ ...ِ إِنَّمَا الْإِسْرَافُ فِیمَا   أَفْسَدَ الْمَالَ وَ أَضَرَّ بِالْبَدَنِ قُلْتُ فَمَا الْإِقْتَارُ   قَالَ أَکْلُ الْخُبْزِ وَ الْمِلْحِ وَ أَنْتَ تَقْدِرُ عَلَى غَیْرِهِ   قُلْتُ فَمَا الْقَصْدُ قَالَ الْخُبْزُ وَ اللَّحْمُ وَ اللَّبَنُ وَ   الْخَلُّ وَ السَّمْنُ مَرَّةً هَذَا وَ مَرَّةً هَذَا از امام صادق (ع) نقل شده که فرمودند: ... اسراف در جایی است که مال از بین می‌رود و به بدن ضرر وارد می‌شود . راوی می‌گوید: سؤال کردم، پس سخت‌گیری چیست؟  

حضرت فرمودند: نان و نمک خوردن در هنگامی که می‌توان غذای بهتری خورد .

راوی سؤال می‌کند: پس میانه روی در زندگی چیست؟ حضرت فرمودند: نان با گوشت یا شیر یا سرکه ویا با روغن ، در هر وعده غذا یکی از اینها مصرف شود .»

فرمت: جاوا

  دانلود   - با حجم 200کیلوبایت

  کپی برداری تنها با ذکر منبع مجاز است.

لطفا مقاله های جامع (یکی 80صفحه ودیگری100صفحه وديگري 35وديگري20 صفحه

) زير را كه به مناسبت سال اصلاح الگوي مصرف تهيه شده وبصورت پي دي اف ميباشد را دانلود كرده ومطالعه بفرمائيد

الگوي غذاي كودك

اصلاح الگوي مصرف

الگوي مصرف.

جوانان والگو.pdf

مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم

 

الگوهاى تربیتى در قرآن ...

چكیده

خداوند حكیم امكانات لازم را در دنیا به گونه‏اى در اختیار بشر قرار داده، كه انسان قادر است جهان درون و برون خویش را به شایستگى بشناسد، و شرایط مساعد و مناسب براى زندگى و بقاى خود را شناسایى و فراهم كند، و چنانچه در این كار تعلّل ورزد و استعدادهاى خود را كشف نكند، مسلما نمى‏تواند در جهت بارورى آن برنامه‏ریزى كند؛ و در نتیجه، زندگى پرمشقت و رنج‏آورى خواهد داشت. مهم‏ترین و كاربردى‏ترین نوع شناخت و یادگیرى در همه دوران زندگى، «سرمشق‏گیرى و الگوپذیرى» است. در این نوشتار، به اختصار به شیوه الگو سازى قرآن اشاره شده، و نكات مهم و كلیدى را كه خداوند متعال ذیل الگوى‏هاى عبرت‏آموز متذكر گشته است، به اجمال ذكر شده‏اند. در ادامه فهرست‏وار نمونه‏هایى از الگوهاى تربیتى قرآن و اهداف كلى ذكر شده است و در پایان به بهترین الگوى تربیتى از نظر قرآن، حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله ، كه خداوند متعال به آن مباهات مى‏كند، اشاره شده است. خلاصه آن‏كه اسلام در ترسیم برنامه روزانه مسلمانان، پیوسته روش «الگوپذیرى» را متذكر شده، و آنان را به حضور مستمر و به موقع در جایگاه الگوهاى شایسته الهى فرا مى‏خواند و از الگوهاى ناشایست برحذر مى‏دارد.

مقدّمه

مى‏توان گفت: سازندگان اصلى هر جامعه بزرگان و سردمداران آن جامعه هستند. بنابراین، یكى از شیوه‏هاى ایجاد محیط تربیتى مساعد، پدید آوردن الگوهاى شایسته در آن محیط و جامعه و طرد الگوهاى ناشایست است. وجود الگوهاى محبوب در جامعه به خودى خود، افراد آن محیط را به سوى آنان سوق مى‏دهد و الگوبردارى از مكارم اخلاقى ایشان را ترغیبت مى‏كند. مهم‏ترین نوع یادگیرى انسان «سرمشق‏گیرى» است. فرد با انتخاب یك الگو یا سرمشق، به تقلید رفتار او مى‏پردازد. علاوه بر الگوهاى زنده، كه محیط تربیتى مساعد را ایجاد مى‏كنند، اسوه‏هاى اخلاقى و انسانى باقى‏مانده از گذشته، مردم را حیات مجدّد مى‏بخشند و از لحاظ بار عاطفى، برجستگى و ارزش كاربردى در سرمشق بودن، نقش عظیمى در سازندگى انسان‏ها ایفا مى‏كنند. ترسیم چهره دقیق و كاربردى و در عین حال، محبوب و دوست داشتنى اسوه‏ها براى همگان مى‏تواند جاى خالى الگوهاى موردنیاز را در محیط و ذهن و روحشان پر كند تا بتوانند به تدریج با آنان همانندسازى كنند.

در این مقاله، به فراخور توان، به شیوه الگو سازى قرآن در قالب داستان‏سرایى اشاره شده، و فهرست‏وار الگوهاى تربیتى مذكور در قرآن و اهداف كلى آن‏ها ذكر شده‏اند. امید است این پژوهش مختصر بتواند بسترى مناسب براى فعالیت مربیان دلسوز فراهم آورد.

شیوه‏هاى الگوسازى قرآن

قرآن كریم در استفاده از شیوه الگوسازى، دست‏كم دو نكته مهم تربیتى را مورد توجه قرار داده است: نخست آن‏كه چهره‏هاى محبوب را گاه به طور كلى و با عناوین عام معرّفى كرده است؛ از جمله: توّابین، پاكان (متطهّرین) پرهیزگاران (متقین)، صالحان، صابران، محسنین (نیكوكاران)، و مجاهدان؛ و گاه نیز به طور خاص و به اسم ـ در مورد پیامبران و غیر آنان ـ از ایشان یاد نموه است. اما چهره‏هاى منفور و مطرود از نظر قرآن به طور عمده ـ بجز در موارد استثنایى، مثل ابولهب ـ با توصیف عناوین كلى آنان، مثل تجاوزگران (معتدین). اسراف‏كنندگان (مسرفین)، خودپسندان (متكبرین)، كافران، ستمگران (ظالمین)، و منافقان بیان شده‏اند. بنابراین، ما باید از این روش نیكوى قرآنى پى‏روى كرده، در شناساندن فضایل اخلاقى و تربیتى همراه با ذكر عناوین كلى، نام صاحبان آن فضایل را نیز یاداور شویم و در موارد منفى، حتى‏المقدور از بیان نام اشخاص پرهیز كنیم. دوم انتخابگرى در الگوهاست. قرآن با طرح چهره‏هاى محبوب و منفور در كنار هم، جامعه انسانى را به گزینش آگاهانه الگوهاى موردنظر خویش دعوت مى‏كند، حتى در مورد پدران و گذشتگان نیز هشدار مى‏دهد كه بدون آگاهى با پى‏روى كوركورانه از آنان زندگى خود را تباه نكنند: «گفتند: ما پدران خود را بر آیینى یافته‏ایم و ما هم از ایشان پى‏روى مى‏كنیم. گفت: هرچند هدایت‏كننده‏تر از آنچه پدران خود را بر آن یافته‏ایدبراى‏شمابیاورم؟»(زخرف:23و24)

به هر صورت، قرآن كریم براى بهره‏بردارى از این شیوه بسیار غنى است، به ویژه آن‏كه غالب الگوهاى قرآنى كه در قالب داستان آمده‏اند، نو و تأثیر گذارند. قرآن كریم از داستان در جهت تربیت اخلاقى انسان‏ها بیش از 122 مورد استفاده كرده است. داستان در همه مراحل سنّى مفید و مورد توجه است و محتواى داستان‏هاى قرآنى متناسب با سطح اطلاعات خوانندگان و شنوندگان است. خداوند در مورد اهداف قصه‏گویى خود در قرآن مى‏فرماید: «بى‏تردید، در بیان داستان آنان عبرتى براى صاحبان خرد است. داستان‏هاى قرآنى سخنى به افترا نیست، بلكه تصدیق‏كننده است همه آنچه را پیش روى او (از كتب آسمانى پیشین) قرار دارد؛ و بیانگر هر چیزى و هدایتگر و رحمت‏آور راى‏گروهى‏كه‏ایمان‏مى‏آورند.»(یوسف:111) انبان تاریخ سرشار از وجود كسانى است كه بار خطایى به دوش گرفته و در مسیر ناصواب پیش رفته‏اند. تأمّل در آثار به جاى مانده از گذشتگان (بنا به توصیه قرآن) ما را متقاعد مى‏كند كه براى كناره گرفتن از هر خطایى لازم نیست حتما خود به تجربه بنشینیم و كیفر ببینیم. «آیا در زمین نگردیده‏اند تا ببینند سرانجام كسانى كه پیش از آن‏ها زیسته‏اند، چگونه بوده است؟ آن‏ها از ایشان نیرومندتر (بوده) و آثار در زمین گذاشتند. با این همه، خدا آن‏ها را به كیفر گناهانشان گرفتار كرد، و در برابر خدا حمایتگرى نداشتند.» (مومن: 21)

پس، ذكر داستان زندگى گذشتگان مى‏تواند عبرت‏آموز باشد. در داستان‏هاى قرآنى هرچند عبرت گیرنده، خود در صحنه‏هاى واقعى و آثار گذشتگان حضور نمى‏یابد، ولى تأمّل در واقعیت‏ها و فرجام‏هایى كه دامنگیر گذشتگان بوده، ازنظر عبرت‏آموزى بسیار راهگشاست. حضرت على علیه‏السلام در این‏باره مى‏فرماید: «از حال فرزندان اسماعیل، فرزندان اسحاق و فرزندان یعقوب عبرت بگیرید! چه‏قدر حالات ملت‏ها با هم مشابه و صفات و افعالشان شبیه یكدیگر است. در تشّتت و تفرق آنان دقت كنید، زمانى كه كسراها و قیصرها مالك آن‏ها بودند و در جایى دیگر مى‏فرماید: «فرزندم، درست است كه من به اندازه همه كسانى كه پیش از من زیسته‏اند عمر نكرده‏ام، اما در كردار آن‏ها نظر افكندم و در افكارشان و اخبارشان تفكر كردم و در آثار آن‏ها به سیر و سیاحت پرداختم تا بدان‏جا كه همانند یكى از آن‏ها شدم، بلكه گویا در اثر آنچه از تاریخ آنان به من رسیده با همه آن‏ها از اول تا آخر بوده‏ام در شیوه تربیتى قرآن براى ارائه الگوهاى عبرت‏آمیز، دو نكته قابل توجه است: نخست آن‏كه عبرت‏آموزى مستلزم داشتن چشمى بینا و عقلى شگرف و درون‏یاب و دلى بیدار است. به همین دلیل، بدون نظر عمیق عقلانى، عبرت‏آمیزى ممكن نیست. از این‏رو امیرمؤمنان مكرّر مى‏فرمود: «عبرت‏ها چقدر فراوان و عبرت‏گیرنده چه اندازه اندك است دیگر آن‏كه جهت‏گیرى عبرت‏آموزى در قالب داستان‏هاى قرآنى و آیات الهى حركت در جهت دست‏یابى به این نتایج است: عصمت و پاك‏دامنى، بى رغبتى به دنیا، كاهش لغزش و خطا، شناخت خویشتن، كوتاه شدن طمع، فهم و درك شایسته، اهل تقواشدن در داستان‏هاى قرآنى، علاوه بر تحریك عواطف، پرورش تعقّل و خردمندى نیز وجود دارد. قصص قرآن، روابط اخلاقى و تربیتى میان انسان‏ها را به وضوح ترسیم مى‏كند و در نهایت، این فضایل اخلاقى هستند كه بر پستى‏هاو فرومایگى‏ها چیره مى‏گردند داستان‏هاى هابیل و قابیل موسى و فرعون موسى و قارون موسى و عبد صالح آدم و حواگاو بنى‏اسرائیل ابراهیم و اسماعیل یوسف و برادران لوط و قومش و موارد دیگر داراى نكات تربیتى فراوانى هستند. نكته‏اى كه در داستان‏هاى قرآنى جلب توجه مى‏كند این است كه به پرورش و اشباع تمایلات پست نمى‏پردازند و در داستان‏هاى مربوط به روابط زن و مرد، حریم حیا را نگه مى‏دارند و با اجتناب از ذكر جزئیات پرده درى نمى‏كنند. استفاده متناسب و به موقع از داستان، به ویژه از داستان‏هاى قرآنى، (یا داستان‏هاى مربوط به ائمّه طاهرین علیهم‏السلام و بزرگان دین) آن هم به زبان ساده و امروزى تأثیر حیرت‏انگیزى در مقبولیت سخنان ایجاد مى‏كند.

نمونه‏هایى از الگوهاى تربیتى قرآن

به رغم وجود عوامل محدودكننده انسان مانند وراثت، طبیعت و جامعه انسان مى‏تواند به اراده خود مسیر خویش را برگزیند و از حصار عوامل محدودكننده در اطراف خود بیرون آید؛ حتى این توانایى را پیدا مى‏كند كه سرنوشت جدیدى را براى جامعه و تاریخ خود رقم زند. براى نمونه: ـ قرآن، همسر فرعون و حضرت مریم را به عنوان الگوهایى براى مؤمنان ذكر مى‏كند. آنان با وجود محیط ناسالم، طریق صلاح و رستگارى را برگزیدند ـ قرآن به تأثیرپذیرى انسان از محیط و شرایط گوناگون اذعان دارد و او را نسبت به تأثیرات آن‏ها هشدار مى‏دهد. در مورد فرزند حضرت نوح علیه‏السلام خداوند به صراحت مى‏فرماید: او از اهل تو نیست؛ زیرا به دلیل متأثر شدن از عوامل محیطى ناصالح، از مسیر صلاح و درستى خارج شده است ـ خداوند به ستایش از جوانان اصحاب كهف مى‏پردازد كه با هجرت از محیط فاسد، خود را از عوامل محیطى ناسالم دور ساختند و ایمان خویش را حفظ كردند مى‏توان گفت: اقدام شجاعانه سحره فرعون در زیر پا گذاشتن موقعیت اجتماعى خود و ایمان آوردن به حضرت موسى علیه‏السلام الگوى توبه حقیقى براى دیگران مى‏شود

به اجمال، چند نمونه از الگوهاى قرآنى را ذكر مى‏كنیم:

ـ یوسف، قهرمان مقاومت در مقابل شهوت

ـ جوانان كهف، اسوه‏هاى مهاجرت در راه خدا براى رشد و هدایت

ـ اسماعیل، نماد تسلیم در مقابل فرمان خدا

ـ ابراهیم، الگوى فطرت‏جویى، عادت گریزى و بت‏شكنى

ـ نوح، الگوى پایدارى و استقامت در تبلیغ دین

ـ ایّوب، قهرمان صبر و تحمّل در شداید روزگار

ـ داود جوان، نمونه شهامت و شجاعت در مبارزه با طاغوت

قرآن در همه این موارد مى‏فرماید: «... اینان كسانى هستند كه خدا هدایتشان كرده است، پس به هدایت آنان اقتداكن

بهترین الگوى تربیتى قرآن

قرآن كریم حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله را سرمشق و الگوى مطلق در همه ابعاد زندگى براى همه خداجویان و كسانى كه اعتقاد به رستاخیر دارند، معرفى مى‏كند: «بى‏تردید، براى شما در همه ابعاد (چه در صبر و مقاومت و چه در دیگر اوصاف و افعال نیكو) اسوه و الگوى نمونه در (اقتداى به) رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله است. براى آن‏كه به ثواب خدا و روز قیامت امیدوار باشد و یاد خدا بسیار كند آرى، پیامبر گرامى اسلامى صلى‏الله‏علیه‏و‏آله به سبب «خُلق عظیم و «رحمة للعالمین بودن، آینه مكارم اخلاقى براى همگان است، تا آن‏جا كه بارها مى‏فرمودند: «من فقط براى تكمیل و تمام كردن مكارم اخلاق مبعوث گشته‏ام و در آیه ذیل، خداوند در اوجى تماشایى، رسولش را به داشتن چشم محبت و رحمت و لطف همراه با شكیبایى با مؤمنان مى‏ستاید و به حبیب مهربانش، حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله ، مباهات مى‏كند: «بى‏تردید، پیامبرى (حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله ) از میان خودتان (از پیكره خودتان) به سوى شما آمده است كه رنج‏هاى شما بر او به غایت ناگوار است. او به هدایت شما حریص و بر مؤمنان بسیار دلسوز و مهربان است نگاه معنادار پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله كه از سر عشق و علاقه به انسان‏ها برمى‏خیزد، كافى است انسان را به حركت درآورد و در صف بلال و سلمان بنشاند. امیرمؤمنان على علیه‏السلام مى‏فرماید: «پیامبر گرامى صلى‏الله‏علیه‏و‏آله هر روز یكى از مكارم اخلاقى خود را براى من آشكار مى‏ساخت و مرا به پى‏روى از آن امر مى‏كرد

سخن پایانى

اسلام در ترسیم برنامه روزانه یك مسلمان، از روش «الگوگیرى و الگوپذیرى» مدد مى‏جوید و او را به حضور مستمر و به موقع در جایگاه الگوهاى شایسته فرامى‏خواند و از جایگاه الگوهاى ناشایست برحذر مى‏دارد. این تغییر موقعیت، خود نوعى هجرت است كه نشاط و طراوت اخلاقى و تربیتى به فرد مى‏بخشد و او را از محیط یكنواخت، و چه بسا نامساعد روزانه جدا مى‏سازد. سیر و سیاحت در زمین و ترغیب قرآن بر دقت نمودن در آثار گذشتگان و زیارت اهل قبور و تأمّل در حالات كسانى كه روى زمین گردن‏كشى مى‏كردند و اكنون بدون حركت در خاك جاى گرفته‏اند، انسان را آرام مى‏كند، تكبّرها و نخوت‏ها را به فروتنى بدل مى‏سازد و به آدمى این فرصت را مى‏دهد كه خود را دریابد و در عاقبت خود بیندیشد.

فرمت: جاوا

  دانلود   - با حجم 200کیلوبایت

  کپی برداری تنها با ذکر منبع مجاز است.

لطفا مقاله های جامع (یکی 80صفحه ودیگری100صفحه وديگري 35وديگري20 صفحه

) زير را كه به مناسبت سال اصلاح الگوي مصرف تهيه شده وبصورت پي دي اف ميباشد را دانلود كرده ومطالعه بفرمائيد

الگوي غذاي كودك

اصلاح الگوي مصرف

الگوي مصرف.

جوانان والگو.pdf

مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم

 

مصرف بي رويه چيست؟

مصرف   به معناي استفاده از آن چه در اختيار انسان است، بوده و مصرف بي رويه را   ميتوان استفاده نا به جا و نامناسب تعريف كرد. تعبير مصرف بي رويه در   برابر تعبير مصرف بهينه است . معيار مناسب و بهينه بودن مصرف را مي توان   بر اساس اصول مصرفي اسلام و شرايط زماني و مكاني تبيين نمود. گفتني است،   الگوي مصرف در كشورهايمختلف بسته به فرهنگها و سنتهاي مردمان آن زادبوم،   متفاوت است. الگوي مصرف در جامعه ما از ديرباز مترادف با اصول مصرفي   اسلامي چون قناعت، خودداري از اسراف بوده است. بدون ترديد اصلاح الگوي   مصرف در كشور ما به معناي ترويج و جامعه پذيري الگوي مصرف ايراني-اسلامي   است از سوي ديگر، كشور ما امروز نيازمند توليد ثروت است و تحقق اين   مهم در گام اول مستلزم اصلاح الگوي مصرف در كشور است. خط كش مدرج توسعه   يافتگي واقعي، نشان مي دهد كه بين مصرف گرايي و توليد ثروت در يك جامعه   رابطه عكس وجود دارد. اگر امروز بازارهاي جهاني در چنبره مصنوعات چيني و   ژاپني قرار دارد، به خاطر مصرف گرا نبودن مردمان اين كشورهاست. پرهيز از   مصرف گرايي در كشورهايي مثل چين، ژاپن و برخي از كشورهايبزرگ اروپايي كه   اقتصادهاي بزرگي دارند كاملا مشهود است. انقلاب اسلامي به مردم ما ياد داد   كه با فرهنگ صرفه جويي و قناعت ميتوان بر تمام مشكلات فائق آمد. اما مع   الاسف، به واسطه سياستهاي غلط اقتصادي و فرهنگي سالهاي پس از جنگ تحميلي و   به تبع آن تغيير ذائقه مردم؛ و همچنين رويكردهاي جديد دشمن در مقابله نرم   افزاري با انقلاب اسلامي به يك باره تمام دستاوردهاي ده سال اول انقلاب   فراموش شد و بار ديگر تجمل گرايي، مصرف گرايي و اسراف در كشور ترويج شد . اين در حالي است كه عمده پيشرفتهاي كشورهايي مثل ژاپن، كره جنوبي و... بر   شالوده تجربيات جنگ و فرهنگ قناعت مردم جنگ ديده صورت گرفت. در واقع بايد   اذعان كنيم ما پس از جنگ به دليل سياستهاي غلط يك فرصت تاريخي را از دست   داديم. اما امروز به واسطه عزم جدي مسئولان كشور و يك صدايي دولتمردان در   ضرورت تحول اقتصادي در تمام زمينه ها؛ بار ديگر اين فرصت احيا شده است كه،   فرهنگ صرفه جويي و قناعت ترويج و ترميم گردد. رمز توليد ثروت در يك كشور   پرهيز از مصرف گرايي است و كشورهايي به دام تجمل و اسراف مي افتند كه   توليد در فرهنگ عمومي آنها جايگاهي ندارد. امروز به ضرس قاطع بايد تاكيد   كرد راه پيشرفت كشور همان گونه كه مقام معظم رهبري فرمودند، پرهيز از   اسراف و ترويج الگوي مصرف بومي و اسلامي است .. در حقيقت مصرف بي رويه   خود مانع بزرگي در برابر رسيدن به اهداف چشم انداز جمهوري اسلامي است. دست   يابي به پيشرفت، صرفا با ساخت صنايع بيشتر و امكانات، امكان پذير نيست . در حال حاضر وضع به گونه اي است كه، گويا قرار است ايران با رسيدن به   درجات بالاي پيشرفت، به درجه اول مصرف گرايي نيز برسد. در واقع، به لحاظ   فرهنگي نيز، نياز به توسعه   آموزه هاي فرهنگ اسلامي در ميان نيروي انساني   پيشرفت ساز است. در حقيقت بايست آموزه ها و اصول مصرفي اسلام را بازخواني   كرده، بار ديگر مردم را بدان توجه داد. از اين رو به بررسي اصول مصرفي از   ديدگاه اسلامي ميپردازيم .

نگاهي به اصول مصرفي اسلام

1. پرهيز از اسراف  

اسراف چيست؟

اسراف   در لغت به معناي ولخرجي، بي اعتدالي و تجاوز از حد استو در اصطلاح   عملي است خارج از حدود و موازين مشروع و معقول باشد . از اين رو مصرف زمان   و عمر، مال و... در مسير نادرست اسراف ناميده ميشود. امام علي (علیه   السلام) در روايتي بد ترين نوع مصرف را اسراف مي دانندو در روايت ديگري   ميفرمايند: « واي بر اسرافكار، كه( با اسراف) خود چقدر از صلاح خويش دور   شد»ميتوان مصاديق اسراف را چنين بر شمرد

فرمت: جاوا

  دانلود   - با حجم 200کیلوبایت

  کپی برداری تنها با ذکر منبع مجاز است.

اصلاح الگوي مصرف.pdf

مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم

 

معني و مفهوم اسراف

 «اسراف در لغت به معني تجاوز و زياده روي است و بنابراين در امور اعتقادي و همچنين در تمام افعال و اعمال انساني متصور است. اسراف در عقيده آن است كه انسان درباره خود يا ديگري چيزي را كه دروغ و سزاوار نيست، معتقد شود، مانند اعتقاد فرعون به ربوبيت خودش كه گفت: براي شما غير از خودم خدائي نمي شناسم» (قصص.38) و پروردگار عالم او را از مسرفين خواند. (يونس.83) يا اينكه آنچه را كه سزاوار تصديق و اعتقاد است باور نكنند مانند اعتقاد به خدا و نبوت پيغمبران و امامت ائمه و معاد و... چنانچه در قرآن مجيد مي فرمايد: و اينچنين جزا مي دهيم كسي را كه از حد بگذراند (اسراف كند) و به آيات پروردگارش ايمان نياورد و عذاب آخرت سخت تر و باقي تر است موضوع صرفه جويي به قدري در اسلام اهميت دارد كه علماي اخلاق تاكيد مي كنند: «سزاوار است مؤمن در امور مباح هم سعي كنند كه اسرافي از آنها سر نزند، مانند اسراف در خواب، بيداري، حرف زدن و خوردن، چنانكه در حديث است خدا هر پرخور و پرخوابي را دشمن مي دارد

فرهنگ ديني ما به خوبي ابعاد و انواع مختلف اسراف را ترسيم مي كند و به انسان مسلمان مي آموزد كه چگونه خود را از سقوط در اين ورطه حفظ كند. يكي از علماي اخلاق اسلامي در تعريف اسراف و انواع آن مي گويد: اسراف، به معناي تجاوز از حد و زياده روي كردن است و آن يا از جهت كميت است كه صرف كردن مال است در موردي كه سزاوار نيست هر چند به مقدار درهمي باشد و يا از جهت كيفيت است و آن صرف كردن مال است در موردي كه سزاوار است، لكن بيشتر از آن چه شايسته است و از همين رو بعضي صرف مال را در موردي كه سزاوار نيست تبذير گفته اند و صرف مال را در زيادتر از آنچه سزاوار مي باشد، اسراف دانسته اند

فرمت: جاوا

  دانلود   - با حجم 200کیلوبایت

  کپی برداری تنها با ذکر منبع مجاز است.

اصلاح الگوي مصرف.pdf

مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم