در اینجا به تبیین الگوی تخصیص درآمد، و توضیح مواردی كه درآمد باید در آنها مصرف شود، میپردازیم كه عبارتند از : نیازهای شخصی: آیات و روایات فراوانی تأكید دارند كه انسان باید از لذتهای حلال مادی استفاده كند و در شماری از روایات، با این تعبیر كه «خداوند متعال دوست دارد بهرهگیری از نعمتی را كه به بندهاش داده،ببیند»، مردم را به استفاده از این لذتها، به اندازة نیاز، تشویق مینمایند و نیز كسانی را كه خود را از لذتهای مشروع زندگی محروم كردهاند، به شدت نكوهش مینمایند. البته تخصیص درآمد به نیازهای شخصی بایدها و نبایدهایی دارد كه به آن اشاره خواهد شد .
2.
گشاده
دستی برای خانواده: دومین مورد تخصیص درآمد ـ كه در روایات اسلامی به آن توصیه شده
ـ گشادهدستی در تأمین نیازهای خانواده است
.
این موضوع آنقدر اهمیت دارد كه در
روایتی از امام زینالعابدین(ع) آمده است
: «
ارضاكم عندالله اسبغكم علی
عیاله: خشنودترین شما نزد خداوند كسی است كه خانوادة خود را بیشتر در رفاه قرار
بدهد. در روایتی دیگر نیز امام رضا(ع) میفرماید: «صاحب النعمه یجب علیه التوسعة
علی عیاله: بر آن كه از نعمت برخوردار است، واجب است كه بر خانوادهاش گشادهدستی
كند
3. پسانداز: آیندهنگری ایجاب میكند كه انسان، همة درآمد خود را یكجا مصرف نكند، بلكه آینده خود را نیز در نظر بگیرد و برای تأمین آرامش خاطرخود، در صورت امكان، بخشی از درآمدش را پسانداز كند. در روایتی از امام صادق(ع) آمده كه میفرماید: «ان النفس اذا أحرزت قوتها استقرت: آدمی هرگاه وسایل زندگیاش به قدر نیاز فراهم باشد، روانش آسایش مییابد.»همچنین در موردی دیگر،آن حضرت در پاسخ گروهی از صوفیان ـ كه زهد اسلامی را تحریف كرده بودند ـ به پسانداز سلمان، برای زندگی سالیانة خود، به عنوان یك زاهد نمونهای كه الگوی مصرف اسلامی را رعایت میكرد، اشاره میفرماید . بدیهی است كه آیندهنگری و پسانداز در سطح كلان برای تأمین نیازهای جامعه، از اهمیت دوچندانی برخوردار است و با آیندهنگری فردی قابل مقایسه نیست. نمونه قرآنی آن نیز،آیندهنگری حضرت یوسف(ع)در ذخیرة گندم برای تأمین نیازهای آینده مردم است .
4.
سرمایهگذاری
در تولید و تجارت: نكته بسیار مهم و قابل توجه این است كه توصیه روایات در تخصیص
بخشی از درآمد به پسانداز، این نیست كه پول به صورت نقدی پسانداز شود، بلكه با
تأكید به اصلاح و ساماندهی مال و بهرهوری از آن، مردم به سرمایهگذاری در زمینههای
مختلف تولیدی و تجاری تشویق شدهاند تا آنجا كه ساماندهی ثروت بخشی از ایمان شمرده
شده است: «اصلاح المال من الایمان: نگاهداری نیكو از مال نشانه ایمان است
5.
مشاركت
اجتماعی: یكی از موارد تخصیص درآمد ـ كه قرآن و احادیث اسلامی بر آن تأكید دارند ـ
هزینه كردن در راه خداوند متعال است. اقدام این افراد از نظر اسلام، آنقدر اهمیت
دارد كه در قرآن، در ردیف ایمان آورندگان به غیب و نمازگزاران شمرده شده است:
«الذین یؤمنون بالغیب و یقیمون الصلوة و مما رزقنهم ینفقون
: [
پرهیزگاران
ایناناند:] كسانی كه به غیب ایمان دارند و نماز را برپا میكنند و از آنچه روزیشان
كردهایم، انفاق میكنند.» در روایات اسلامی، مكرر تأكید شده كه این بخش از هزینهها،
در واقع، موجب باقی ماندن مال و ذخیرهسازی آن برای جهان پس از مرگ انسان است.در
روایتی آمده كه گوسفندی را در خانة پیامبر(ص) ذبح كردند و گوشت آن را به دیگران
دادند. پیامبر(ص) از عایشه پرسید: «چیزی از آن مانده است؟» وی پاسخ داد: «چیزی جز
كتف (سردست) آن باقی نمانده است.» فرمود: «به جز سردستش، همة آن باقی مانده
است!»این روایت به این نكته اشاره دارد كه آنچه برای خداوند، به دیگران داده شده،
برای جهان پس از مرگ باقی میماند و آنچه در راه مصارف شخصی هزینه شده، فانی میگردد
.
خداوند
متعال وعده داده است كه پاداش آنچه را انسان برای خداوند هزینه كرده، به مراتب،
بیش از آنچه هزینه كرده، در زندگی ابدی به او بازمیگرداند: «مثل الذین ینفقون
اموالهم فی سبیل الله حبه انبتت سبع سنابل فی كل سنبله مائه حبه والله یضاعف لمن
یشاء والله وسع علیم: مَثَل [صدقاتِ] كسانی كه اموال خود را در راه خدا انفاق میكنند،
همانند دانهای است كه هفت خوشه برویاند كه در هر خوشهای، صد دانه باشد. و خداوند
برای هر كس كه بخواهد، [آن را] چند برابر میكند و خداوند گشایشگرِ داناست.» اما
از آنجا كه خداوند متعال بینیاز مطلق است، هزینه كردن در راه خدا در واقع، به
معنای هزینه كردن در جهت منافع دیگران و مشاركت در خدمات اجتماعی برای جلب رضای حقتعالی
است؛ بنابراین شخص مسلمان، در صورت امكان، باید درآمد خود را به سه بخش تقسیم كند:
بخشی را صرف نیازهای شخصی و رفاه خانوادة خود كند، بخشی را به پسانداز اختصاص
دهد؛ آن هم پساندازها در جهت سرمایهگذاری تولیدی و تجاری، و بخشی را صرف كمك به
نیازمندان و خدمات اجتماعی نماید. البته همة این موارد، ضوابط و بایدها و
نبایدهایی دارند كه به آنها اشاره خواهد شد
مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم
