یکی از برنامه های اصلاحی حضرت علی علیه السلام در دوره زمامداری ایشان، گماشتن نیروهای صالح و کارآمد در مصادر امور حکومت بود، زیرا پایه ریزی و دوام حکومت دین محور و عدالت گستر بدون کارگزاران شایسته، عملی نخواهد بود. چگونگی گزینش و به کارگیری این نیروها در پست های گوناگون سیاسی، نظامی، مالی، قضایی و اداری، آشنا ساختن آنها با دستورالعمل های مدیریتی، شیوه رفتار با مردم، و نظارت بر عملکرد و مدیریت آنان، به منظور حسن اجرای امور، از مسائلی است که امام علی علیه السلام بدان ها توجه داشته است. شایسته سالاری بهترین شیوه اجرای حکومت است. در چنین وضعیت، کارگزاران لایق امیدوار می شوند و اشخاص بی کفایت با ناامیدی، از صحنه حکومت کنار می روند. بدین ترتیب، مردم بیشترین بهره مادی و معنوی را از این نوع حکومت خواهند برد. علی علیه السلام درباره شایسته سالاری، به مالک اشتر چنین فرمان می دهد: کارگزاران دولتی را از میان مردمی باتجربه و با حیا، از خاندان های پاکیزه و باتقوی که در مسلمانی سابقه درخشانی دارند، انتخاب کن؛ زیرا اخلاق آنان گرامی تر، آبروی شان محفوظ تر، طمع ورزی شان کمتر و آینده نگری آنان، بیشتر است. 1. شایستگی کارگزار؛ 2. برپایی حکومت آرمانی، به همت کارگزاران شایسته. تشکیل حکومت، در هر جامعه ای ضرورت دارد. جامعه نمی تواند بر پایه آنارشیسم و هرج و مرج طلبی پایدار بماند. حتی جامعه های بدوی و بیابانی هم نظام اجتماعی خاصی داشته اند. مثلاً آن که پیرتر بود یا در قبیله حرمت و اعتبار بیشتری داشت، اورا به عنوان حاکم می پذیرفتند و در حل بسیاری مسائل به او مراجعه می کردند. با دقت در زندگی حیواناتی، چون: زنبور عسل و موریانه پی می بریم که آنها نیز نظامی اجتماعی، حاکم، سرباز، بازرس و مانند آنها را دارند. از مهم ترین اصول دیدگاه حضرت علی علیه السلام ، لزوم استقرار حکومت برای اجرای نظام اجتماعی و دینی مردم بوده است. زیرا برقراری امنیت داخلی، توازن اجتماعی و نظم، پرداخت بودجه عمومی، جلوگیری از هرج و مرج و دفع فساد، دفاع در برابر دشمنان و متجاوزان و...، جز با تشکیل حکومت میسر نیست. علی علیه السلام در ضرورت تشکیل حکومت و بی اعتباری جامعه بدون حکومت، چنین می فرماید: مردم چاره ای ندارند که برای خود حاکم و زمامداری داشته باشند، خواه زمامداری نیک باشد و یا حاکمی بد تا مؤمنان در سایه حکومت، به کار خود مشغول و کافران هم بهره مند شوند. و مردم زیر سایه حکومت زندگی کنند. به وسیله حکومت، بیت المال جمع آوری می گردد و به کمک آن، با دشمنان مبارزه می شود. جاده ها، امن و امان و حق ضعیفان، از نیرومندان گرفته می شود. نیکوکاران در رفاه [هستند] و از دست بدکاران در امانند. تشکیل حکومت اسلامی، مقدمه ای برای جامعه آرمانی است که در نظر امام علی علیه السلام به عنوان اساسی ترین اصل اجتماعی است.شایستگی کارگزار، دغدغه اصلی علی علیه السلام
پیام متن:
امام علی علیه السلام و ضرورت تشکیل حکومت
