اصلیترین معیار
اصلاح الگوی مصرف
معیار اصلی در تشخیص میانهروی
در مصرف و بلكه مهمترین اصل در اصلاح الگوی مصرف، به جا مصرف كردن، و نابهجا مصرف
كردن است. این معیار در روایتی از پیامبر(ص) بدین گونه بیان شده است: «من أعطی فی
غیر حق فقد أسرف، و من منع عن حق فقد قتر: هر كه به ناحق (بیجا
(
بخشش
كند، اسراف كرده است و هر كه به حق (به جا) خرج نكند، سختگیری و خست ورزیده است.»
بر پایة این معیار عقلی و شرعی، همة بایدها و نبایدهای اصلاح الگوی مصرف را میتوان
مشخص كرد و تردیدی نیست كه تأمین همه مراتب نیاز انسانها از درآمد مشروع خود، از
مصادیق روشن مصرف به جا محسوب میشود
.
-همدردی در تنگناهای اقتصادی: یكی از دستورالعملهای مهم اخلاقی در
اسلام، مواسات و همدردی با توده مردم در تنگناهای اقتصادی است. شخصی به نام
مُعَتّب، روایت كرده كه در زمان امام صادق(ع
)
ـ در شرایطی كه بهای مواد غذایی، رو به
افزایش بود ـ امام از من پرسید: «چقدر گندم داریم؟» گفتم: مقداری كه ماهها برای
ما كافی است. فرمود: «همه را به بازار ببر و بفروش.» گفتم: در مدینه گندم نیست!
فرمود: «ببر و آنها را بفروش.» پس از فروش آنها امام فرمود: «اكنون مانند همه مردم
برو و گندم مورد نیاز ما را از بازار تهیه كن
!»
و افزود: «ای معتب! غذای
خانوادة مرا، نیمی جو و نیمی گندم قرار ده؛ خدا میداند كه من توانایی این را دارم
كه خوراك آنان را تماماً گندم قرار دهم؛ ولی من دوست دارم كه خداوند مرا این گونه
ببیند كه زندگی را خوب تدبیر میكنم
.»
این سخن بدین معناست كه همدردی با مردم در تنگناهای اقتصادی،
بالاترین مراتب «تدبیر زندگی» و زیباترین «الگوی مصرف» در اسلام است كه باید مورد
توجه ثروتمندان، بهویژه رهبران دینی و سیاسی باشد
-رعایت بیشترین بازدهی اجتماعی: یكی از نكات مهم در الگوی مصرف در
مشاركتهای اجتماعی، این است كه باید به گونهای عمل شود كه دارای بیشترین بازدهی
اجتماعی باشد. از این رو، هزینه كردن در مواردی كه زیانش برای انسان، بیش از سودش
برای دیگران است، نكوهیده شمرده شده است. چنان كه در روایتی از امام كاظم(ع) آمده
است: «لاتبذل لاخوانك من نفسك ما ضره علیك اكثر من منفعته لهم
:
برای
برادران[ایمانی]خود، چندان از خودت مایه مگذار كه زیان آن برای تو بیشتر از سودش
برای آنهاست.» یعنی وقتی كسی بدهكاری زیادی دارد، شما نباید همة ثروتتان را برای
پرداخت بدهی چنین شخصی بدهید؛ چون در این صورت، بدون آنكه بدهی او پرداخته شده
باشد، همة ثروت خود را از دست دادهاید
.
-سادهزیستی: اصلاح الگوی مصرف، بدون قناعت و سادهزیستی و دوری از
تجملگرایی امكانپذیر نیست، از این رو، در روایات اهل بیت(ع) كاستن از هزینههای
زندگی و سادهزیستی، مكرر توصیه شده است. بر پایة روایتی از امام صادق(ع)، ویژگیهای
شخصی با ایمان این گونه است: «المؤمن حسن المعونه، جید التدبیر لمعیشته: مؤمن
یاریگری شایسته است، كم خرج است و گذران زندگیاش را خوب تدبیر میكند.» بر این
اساس، برنامهریزی در جهت ارتقای فرهنگ سادهزیستی، یكی از مصادیق بهترین برنامهریزیها
برای تدبیر زندگی و اصلاح الگوی مصرف است
.
در این باره امام صادق(ع) سفارش فرمود:
انظر الی من هو دونك فی المقدرة ولا تنظر الی من هو فوقك فی المقدرة، فان ذلك اقنع
لك بما قسم لك: به ناتوانتر از خودت بنگر و به توانگر از خویش منگر؛ زیرا این كار
تو را به آنچه قسمت تو شده، قانعتر میسازد.» رعایت این رهنمود، نقش مهمی در
پیشگیری از چشم و همچشمی و افراط در تجملگرایی دارد
.
-درنظر گرفتن جامعه:یكی از نكاتی كه درباره موضوع سادهزیستی و
اجتناب از تفریط در مصرف، توجه به آن ضروری است، درنظر گرفتن فرهنگ عمومی مردم، در
زمانهای مختلف است. به سخن دیگر، سادهزیستی به معنای استفاده از پوشاك یا غذای
نامرغوب یا مسكن نامطلوب و در یك جمله «زندگی نامتعارف
»
نیست
در روایتی از امام رضا(ع)
آمده كه میفرماید: «ان اهل الضعف من موالی یحبون ان أجلس علی اللبود والبس الخشن،
ولیس یتحمل الزمان ذلك: دوستان سست عقیدهام، دوست میدارند كه من بر پلاس بنشینم
و جامة زمخت بپوشم؛ اما این روزگار گنجایش چنین كاری را ندارد
.»
همچنین هنگامی كه سفیان ثوری
با دیدن لباس زیبایی برتن امام صادق(ع) به ایشان ایراد گرفت كه پدرانش از این گونه
لباسها استفاده نمیكردهاند، امام فرمود: «پدران من در روزگار فقر و تنگدستی
زندگی میكردند، حال آنكه امروز، زمانة گشایش و فراخی است. پس شایستهترین كسان
برای بهرهمندی از این گشایش، نیكان این زمانهاند.» بنابراین همسویی با فرهنگ
مشروع حاكم بر جامعه، نه تنها نكوهیده نیست، بلكه مطلوب و پسندیده است
مطلب رو مطالعه کنید نظر یادتون نره منتظرم
نگاشته شده توسط ابراهیم محمودزاده در جمعه 14 اسفند 1388 ساعت 11:04 PM
|
نظرات 0 |
لينک مطلب