مقدمه
بدون شک بهبود عملکرد مصرف کنندههاي انرژي با هدف استفاده بهينه از منابع انرژي از جمله سر فصلهاي مهم در تحقيقات محسوب ميگردد. پس از بحران انرژي در سال 1973 فعاليتهاي پژوهشي دامنه داري در زمينه کاهش مصرف انرژي در شاخههاي مختلف مصرف کننده شروع گرديد. به گونهاي که بحران انرژي در سال مذکور نقطه عطفي در روند بهينه سازي مصرف انرژي در تمامي زمينههاي مرتبط با انرژي به شمار ميرود.
تجارب ديگر کشورها مؤيد آن است که پتانسيل کاهش مصرف انرژي در محصولات مذکور به ميزان قابل توجهي وجود دارد. در اين راستا تحقيقات وسيعي در زمينه بهينه سازي مصرف برق در لوازم خانگي مذکور در بخش انرژي مرکز تحقيقات نيرو انجام پذيرفته و امکان کاهش مصرف برق در محصولات توليد داخل مورد بررسي همه جانبه قرار گرفته است.
طرحهاي بهينه سازي در لوازم خانگي پر مصرف
طرحهاي بهينه سازي مصرف برق در يخچال - فريزرهاي خانگي
امروزه ، يخچال فريزرهاي خانگي از جمله ضروريترين نيازهاي اوليه هر خانواده به شمار ميروند. با توجه به درصد خانوادههاي بهرهمند از اين وسيله خانگي و در مقايسه با ساير لوازم خانگي؛ در رديف اولين و مهمترين وسيله خانگي در کشور قرار داده شدهاند. اگر هر يخچال بطور متوسط 500 کيلووات ساعت در سال برق مصرف نمايد، توان مصرفي ناشي از يخچال فريزرها معادل 1085 مگاوات بدست ميآيد که با توجه به هزينههاي توليد ، انتقال و توزيع برق ، اهميت بهينه سازي مصرف برق اين وسيله پر مصرف بيش از پيش روشن ميگردد.
در يک بررسي اجمالي مشخص گرديد پتانسيل کاهش مصرف برق در يخچالهاي توليد داخل حدود هفتاد درصد ميباشد، سير تحول بهبود يخچال فريزرهاي خانگي در کشورهاي صنعتي اين روند را تأييد ميکند. به عنوان مثال مصرف برق يخچال فريزرهاي مدل 1995 نسبت به مدل 1973 در کشور آمريکا حدود 62 درصد کاهش يافته است. با توجه به اين نکته که تکنولوژي توليد يخچال فريزرهاي خانگي در ايران عموما به دهه هفتاد ميلادي باز ميگردد، بنابراين وجود چنين پتانسيلي در کاهش مصرف برق دور از انتظار نميباشد. اگر يخچالهاي مورد استفاده در کشور با يخچالهاي سربازده جايگزين شوند، توان مورد نياز براي تأمين برق ناشي از مصرف يخچال فريزرهاي خانگي از 1085 مگاوات به 325 مگاوات کاهش خواهد يافت.
طرحهاي بهينه سازي مصرف برق در کولرهاي گازي
بنابراين استفاده از کولرهاي گازي پربازده با هدف استفاده بهينه از انرژي الکتريکي که به کاهش هزينههاي سرمايه گذاري در تأمين برق مورد نياز کمک شاياني مينمايد. شواهد و قرائن نشان ميدهد که پتانسيل قابل توجهي براي صرفه جويي مصرف برق در کولرهاي گازي وجود دارد. مطابق بررسي انجام شده در انجمن توليد کنندگان لوازم خانگي آمريکا براي يک نمونه از توليدات آن کشور مصرف برق از 1282 کيلووات ساعت در سال 1972 به 843 کيلووات ساعت در سال 1994 تقليل يافته است.
در اين پژوهش به منظور تعيين پتانسيلهاي صرفه جويي در مصرف برق کولرهاي گازي ابتدا يک نرم افزار رايانهاي به منظور نمونه سازي عملکرد آن تهيه و صحت عملکرد آن با نتايج تجربي مقايسه گرديد. پس از اطمينان از صحت محاسبات انجام شده توسط نرم افزار مذکور يک نمونه کولر گازي توليد داخل کشور مورد ساخت قرار گرفت و راهکارهاي دستيابي به شرايط بهينه معين گرديد. در اين بررسي ، طرح اصلاحي در هشت مرحله تغييرات طراحي لازم به منظور دستيابي به يک محصول پر بازده را معين مينمايد.
بهينه سازي مصرف برق در کولرهاي آبي
کولرهاي آبي به دليل قيمت ارزان ، سادگي استفاده و مصرف برق کمتر ، نسبت به اين سيستمهاي سرمايش از مزيت نبي برخوردار است. علاوه بر موارد پيش گفته انطباق اين وسيله خانگي را در رديف مهمترين مصرف کنندگان بخش خانگي را قرار داده است. بنابراين ملاحظه ميشود که اين وسيله خانگي در ايجاد پيک شبکه در فصل تابستان نقش مؤثري ايفا مينمايد و بهينه سازي اين وسيله خانگي پر مصرف از اهميت ويژهاي برخوردار است.
به منظور بررسي راهکارهاي بهبود مصرف برق کولرهاي آبي مطالعاتي جامعي در اين زمينه انجام پذيرفت و موضوع بهينه سازي مصرف برق در کولرهاي آبي با توجه به محدوديتهاي موجود به تفصيل مورد بررسي قرار گرفت. در اين بررسي عملکرد کولر آبي ، مورد نمونه سازي نظري و تجربي قرار گرفت و رفتار آن به همراه طرحهاي بهينه سازي مورد بررسي فني و اقتصادي قرار گرفت. در بررسي نظري عملکرد کولرهاي آبي به کمک يک برنامه رايانهاي شبيه سازي گرديد. معادلات حاکم در اين شبيه سازي به يک معادله ديفرانسيل غير خطي منتهي و معادله مذکور به کمک روشهاي عددي حل گرديد و رفتار کولر بصورت نظري مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.
ارزيابي پتانسيلي صرفه جويي برق در ماشينهاي لباسشويي
اگر تعداد ماشينهاي لباسشويي مورد استفاده معادل 2 ميليون دستگاه در نظر گرفته شود با توجه به اينکه در هر دور شستشو ، هر ماشين لباسشويي بطور متوسط 3 کيلوات ساعت برق مصرف ميکند. ميزان مصرف برق ناشي از ماشينهاي لباسشويي مقدار قابل توجهي خواهد بود. عمدهترين بخش مصرف کننده برق ماشينهاي لباسشويي به بخش توليد آب گرم و خشک کن اختصاص دارد. بنابراين مهمترين راهکار پبشنهادي در رابطه با کاهش مصرف برق ماشينهاي لباسشويي توسط آب گرم الکتريکي ماشين لباسشويي توسط آب گرم ساختمان اختصاص دارد.
اگر چه با توجه به نرخ تعرفه برق در سال اجراي طرح (1375) انجام اصلاحات پيش گفته از ديدگاه مصرف کننده از توجيه اقتصادي برخوردار نيست اما با توجه به يارانه قابل توجه به منظور توليد ، انتقال و توزيع برق ، از ديدگاه منافع ملي استفاده از لوازم صرفه جو عوايد قابل توجهي را به دنبال خواهد داشت.
نتيجه گيري
البته اين امر مستلزم بررسي فني - اقتصادي طرحهاي ارائه شده از ديدگاه توليد کنندگان و مصرف کنندگان لوازم خانگي و وزارت نيرو ميباشد. اگر چه به نظر ميرسد اعمال بعضي از طرحهاي مذکور با توجه به قيمت برق در حال حاضر از ديدگاه مصرف کننده جذابيت زيادي نداشته باشد، اما آنچه مسلم است اين است که از ديدگاه منافع ملي اعمال طرحهاي مذکور عوايد قابل توجهي را به دنبال داشته و با توجه به افزايش نرخ برق به نظر ميرسد در سالهاي آينده اعمال طرحهاي مذکور از ديدگاه مصرف کننده نيز از توجيه مالي برخوردار گردد. بنابراين فراهم سازي بستري مناسب براي اجراي طرحهاي مذکور اجتناب ناپذير بوده و لزوم ايجاد آن به خوبي احساس ميگردد.
توصيههايي براي بهينه سازي مصرف انرژي در كولرهاي آبي و گازي
در حال حاضر جمعيت كشور با مرز 71 ميليون نفر نزديك شده است، بنابر آمارهاي موجود حدود 65 درصد از خانوارهاي شهري و 20 درصد از خانوارهاي روستايي از كولر استفاده ميكنند. هم اكنون حدود 5/8 تا 9 ميليون كولر آبي در ايران وجود دارد و هر ساله حدود 500 هزار دستگاه جديد نيز توليد ميشود.
هر چند كه با نوع آب و هواي خشك ايران استفاده از كولرهاي آبي در گذشته راه حل مناسبي بوده، اما به دليل اينكه طراحي كولرهاي آبي به دهه 1340 يعني حدود 44 سال پيش بر ميگردد و از فنآوري بسيار پاييني برخوردار است، از كارايي مطلوبي برخوردار نيستند. همچنين كولرهاي آبي و گازي با توجه به كاربرد زياد و وسيع آنها بخصوص در فصول گرم سال، بخش نسبتاً زيادي از مصرف كل انرژي كشور را به خود اختصاص ميدهند. بطوري كه اگر فرض كنيم 9 ميليون كولر آبي و گازي در كشور وجود دارد و بطور متوسط استفاده از اين وسايل را 4 ماه در طول سال و هر روز 8 ساعت در نظر بگيريم، هر ساله در كشور ما رقمي نزديك به 5 ميليارد كيلووات ساعت فقط صرف انرژي مصرفي كولرهاي آبي و گازي ميشود كه معادل 10 ميليون بشكه نفت خام و به عبارتي در حدود 170 ميليارد تومان خواهد شد.
( هر بشكه نفت خام 21 دلار و هر دلار 800 تومان محاسبه شده است)
با اين حال رعايت راهكارهاي عملي و سادهاي كه ذيلاً به آنها اشاره شده است، ضمن اينكه هزينه و وقت كمي را ميطلبد، منجر به افزايش كارايي كولرها شده و در نهايت مصرف انرژي الكتريكي را نيز كاهش ميدهد.
ـ ظرفيت برودتي كولرها بايد متناسب با فضاي مورداستفاده و شرايط آب و هوايي محل ( از لحاظ دما و رطوبت) انتخاب شود. كولرهاي بزرگتر تنها منجر به مصرف بي مورد انرژي الكتريكي ميشود.
ـ نوع كولر را متناسب با مناطق آب و هوايي انتخاب كنيد. از كولرهاي گازي براي مناطق گرم و مرطوب و از كولر هاي آبي براي مناطق معتدل استفاده كنيد.
ـ كانال كشي كولر را از كوتاهترين مسير انجام دهيد. چنانچه كانالهاي كولر خارج از ساختمان قرار دارند، حتماً بايد به وسيله عايق كاري با پشم شيشه يا عايقهاي ديگر از گرم شدن كانالها و هدر رفتن سرما در اثر تابش مستقيم خورشيد بر آنها جلوگيري شود. در اين مورد حتي نصب يك سايبان ساده بر روي كولر و كانالها هم مؤثر است.
ـ هر چه مسير كانال كشي كولرهاي آبي پر پيچ و خم و طولاني تر باشد، فشار هوا در مسير كانالها افت پيدا كرده و جبران آن به انرژي بيشتري نياز دارد و سرماي حاصل شده نيز كمتر ميشود. لذا بايد حتي الامكان كوتاه ترين مسير كانال كشي در نظر گرفته شود.
ـ حتي الامكان، هر ساله نسبت به تعويض پوشالهاي كولر اقدام نماييد. تميز كردن و رفع اشكالات كولر پيش از شروع به كار آن در فصل گرما، كاركرد كولر را بهبود بخشيده، مصرف انرژي آن را كاهش ميدهد و از هدر رفتن سرما نيز جلوگيري ميكند.
ـ چنانچه امكانپذير باشد بايد از سيستم سرمايش موضعي استفاده گردد. به اين معني كه تنها به اتاقهايي كه مورد استفاده قرار ميگيرد، هواي سرد را منتقل كنيم. به اين منظور ميتوان دريچههاي ورودي هوا به ساير اتاقها را مسدود كرد. سرمايش موضعي در مورد فضاي بزرگتر به ويژه سالنهاي كار مانند سالن مونتاژ به معني سرمايش محدوده كار كارگر ميباشد، به اين ترتيب نيازي به سرمايش كل فضا نخواهد بود.
ـ در حد امكان از روش نگه داشتن مداوم كولر در طول روز پرهيز كنيد و به ويژه تا حد امكان سعي كنيد از دور آهسته كولر استفاده كنيد تا فشار كمتري متحمل دستگاه شود.
ـ كولرهاي گازي از جمله پر مصرف ترين وسايل خانگي هستند. بنابراين در صورتي كه ضرورتي به استفاده از اين نوع كولرها وجود ندارد، در استفاده از آنها خودداري كنيد. در صورت ضرورت استفاده از اين نوع كولرها كه هزينه سنگيني را نيز در بر دارند، بايد سعي شود تا از استفاده در ساعات پيك مصرف برق ( از نيم ساعت قبل از اذان مغرب تا 5/2 ساعت بعداز آن ) كه مصرف انرژي الكتريكي در شبكه برق كشور به حداكثر ميرسد، خودداري كرد.
ـ هنگام خريد دستگاهي را انتخاب كنيد كه داراي علامت استاندارد و بر چسب انرژي باشد و با توجه به بر چسب انرژي داراي بالاترين درجه كارايي و بازدهي باشد.
كولرهاي گازي معمولاً داراي درجه تنظيم دما ( تر موستات ) هستند. تنظيم دما بر روي دماي مناسب كه در فصلهاي گرم سال بين 18 تا 22 درجه سانتيگراد است، باعث ميشود تا هنگام رسيدن دماي اتاق به درجه دماي تنظيم شده ، كولر به طور خودكار خاموش شود و بنابراين انرژي كمتري مصرف كند. در مورد كولرهاي آبي نيز نصب يك ترموستات ساده در اتاقها ميتواند مقدار زيادي از مصرف انرژي را كاهش دهد.
ـ براي جلوگيري از خروج سرما، اطراف پنجرهها و درها را با نوارهاي درزگيري عايق بندي كنيد.
ـ در شهرهاي جنوبي كشور كه داراي آب و هواي بسيار گرم و مرطوبي در تابستانها هستند و عموما از كولرهاي گازي براي خنك كردن محيط استفاده ميشود. كاشتن يك اصله درخت در نزديك كولر گازي حدود 10 تا 15 درصد كاهش مصرف انرژي را به همراه خواهد داشت. به دليل اين كه سايه درخت اولا خود مانعي در برابر تابش نور مستقيم خورشيد ميباشد و ثانياً هواي تازهاي كه توسط درخت ايجاد ميشود باعث ميگردد تا در واقع هواي پشت كولر گازي تهويه شود.
ـ نصب كندانسورهاي كولر گازي در سايه باعث جلوگيري از اتلاف ميزان قابل توجهي از انرژي مصرفي خواهد شد.
ـ درصورت امكان كولرگازي خود را در مسير باد نصب كنيد، زيرا اين كار به علت كاهش فشاربركولر باعث افزايش بازدهي آن وكاهش مصرف انرژي ميشود .
بر چسب انرژي در كولر آبي و گازي :
يكي از موارد مهمي كه در سالهاي اخير از طرف دولت و مسئولين مورد تاييد قرار گرفته است، مشخص كردن ملاكهايي براي مصرف انرژي كليه وسايل انرژي بر خانگي است كه كارخانههاي سازنده وسايل خانگي ملزم به رعايت آن هستند.
حاصل اين كار به منظور رعايت استانداردهاي تعيين شده، تهيه و تدوين بر چسب انرژي و يا بر چسب كارايي انرژي است.
۸
توصیه برای استفاده بهینه از یك وسیله داغ مفید
هنگام اتوكردن، درزهای لباسهاو زیر یقهها را نیز بهخوبی درنظر داشته باشید و از اتو محروم نگذاریدشان! در هنگام اتوكردن، جنس پارچه لباس نیز بسیار مهم است. معمولا بر روی لباسها و پارچهها، علائمی وجود دارد كه نشان میدهد، در چه حرارتی باید اتو شوند.
مقدار مقاومت الكتریكی به توان دو ضربدر جریان برق، مقدار انرژی حرارتی را كه اتو تولید میكند، به ما نشان میدهد. این رابطه ساده نشان میدهد هرچقدر جریان برق و مقاومت حرارتی اتو بیشتر باشد، انرژی حرارتی بیشتری ایجاد میشود.
احتمالا شنیدهاید كه <اتو وات زیادی> دارد. این یعنی مقاومت حرارتی اتو خیلی بالاست، در نتیجه مقدار زیادی انرژی الكتریكی در آن به گرما تبدیل میشود. (قابل توجه آنكه مبلغ قبض برق شما برحسب همین مقدار<وات>های ناقابل مصرفی وسایل شما روی هم انباشته میشود)! روشنكردن اتو، اثری همچون روشنكردن حدود
۰۱
تا
۵۱
لامپ
۰۰۱
وات را دارد. (و این یعنی یك جشن حسابی)! استفاده از اتو هم مثل هرچیز دیگری، قواعد و آیین هایی دارد كه با رعایت آنها ضمن اینكه استفاده بهتری ازآن میكنید، از خطرات آن در امان خواهید بود.
۱)
سعی كنید بهطور همزمان با اتو از وسایل پرمصرف دیگر مثل ماشین لباسشویی استفاده نكنید.
۲)
بیخودی روشنكردن اتو و زیاد روشن ماندن آن برق زیادی مصرف میكند و شما پول آن را هدر خواهید داد. اتو وسیلهای برای ایجاد گرمای زیاد به همراه فشار مناسب بر روی لباس است! این ویژگی باعث می شود تقریبا تمام اتوها یك صفحه فلزی سنگین و بسیار داغ داشته باشند (از فلزهایی استفاده میشود كه گرما را بیشتر در خود نگه میدارند و اصطلاحا ظرفیت گرمایی بالایی دارند) پس صفحه داغ اتو مدتی پس از خاموشكردن دستگاه نیز، همچنان داغ میماند.
۳)
اتو را از دسترس كودكان دور نگاه دارید ( با استفاده از كلمه جیزه)!
۴)
سطح فلزی اتو را تمیز نگاه دارید. یك صفحه فلزی تمیز و مناسب، مهمترین قسمت یك اتوی خوب است!
۵)
اتو یك وسیله الكتریكی است، یعنی با استفاده از جریان برق كار میكند و همانطور كه اشاره شد، جریان زیادی نیز از آن میگذرد، بنابراین تمامی احتیاطهایی كه باید در مواجهه با وسایل برقی درنظر گرفت، اینجا نیز وارد است!
۶)
هیچگاه بر روی اتو آب نپاشید، چراكه امكان اتصال وبرقگرفتگی وجود دارد.
۷)
مراقب باشید سیم اتو بریدگی و پارگی نداشته باشد.
۸)
هنگام اتوكردن، درزهای لباسهاو زیر یقهها را نیز بهخوبی درنظر داشته باشید و از اتو محروم نگذاریدشان! در هنگام اتوكردن، جنس پارچه لباس نیز بسیار مهم است. معمولا بر روی لباسها و پارچهها، علائمی وجود دارد كه نشان میدهد، در چه حرارتی باید اتو شوند.
میتوانید تصور كنید لباسی كه از الیاف نایلونی ساخته شده در حرارت بالای اتو، چه بر سرش خواهد آمد! پس در هنگام استفاده از اتو، به جنس پارچه توجه كنید و از دستورالعمل خاص هر اتو استفاده كنید.
● توصیه آخر
روزنامه سلامت
نقل از: http://aftab.ir


