نقدى بر دیدگاه سرمایه دارى درباره انسان اقتصادى (6)
نويسنده:
علي سعادت پناه
2- تبعیت محض «رفتار انسان» از نفع شخصى نظریه «اسمیت» درباره نفع شخصى، مشتمل بر سه نکته اساسى بود که عبارتند از: انحصار انگیزههاى انسان در خودخواهى و نفعطلبى شخصى، انحصار نفع شخصى در ثروت و درآمد، و خیر بودن تعقیب نفع شخصى. بنابراین نقد و بررسى ما بر محور این سه نکته متمرکز خواهد شد. 1- این دیدگاه، تلاش فراوانى بکار برد تا تمامى رفتارهاى انسان را با انگیزه خودخواهى و تعقیب نفع شخصى، تفسیر کند. تاکید فراوان آن بر نفى انگیزه خیرخواهى و نوعدوستى حتى در رفتار نجات غریق و سایر کارهاى عام المنفعه، این دیدگاه را با صراحت بیان مىکند.
نويسنده:
علي سعادت پناه تاکنون تلاش براین بود که دیدگاه مکتب سرمایهدارى درباره انسان اقتصادى بیطرفانه توضیح داده شود. اکنون وقت آن است که مباحث گذشته را به اختصار با معیارهاى عقلى و منطقى و نگاهى به عملکرد نظام سرمایه دارى مورد نقد و بررسى قرار دهیم. بدیهى است آنچه خواهد آمد، تمام آن چیزى نیست که مىتوان گفت، چرا که در دهههاى اخیر، هزاران کتاب و مقاله، اقتصاد سرمایه دارى را از زوایاى مختلف نقادى نمودهاند. بنابراین ناگزیر به فراخور حال و تناسب وضعیت کشورمان مطالب را بصورت فشرده مطرح نموده و خوانندگان محترم را جهت مزید اطلاع به مراجع تفصیلى مباحث ارجاع دهیم.
نويسنده:
علي سعادت پناه 5- رابطه «اقتصاد» و «اخلاق» آدام اسمیت کوشش فراوانى به عمل آورد تا تمامى رفتارهاى انسان را برپایه نفع شخصى توجیه کند. در این نظریه «توسعه»، تنها آن او صفات اخلاقى که در جهت تامین «منافع شخصى» عمل مىکنند، خوب هستند. مناقشه «اسمیت» با «ماندویل» که صفاتى از قبیل جاهطلبى، ثروتاندوزى و لذت گرایى را رذایل اخلاقى و عیوب بشرى معرفى کرده بود، موضع او را درباره معیار «فعل اخلاقى» به خوبى روشن مىکند.
نويسنده:
علي سعادت پناه 3- حسابگر بودن انسان در تعقیب منافع شخصى (عقلانیت ابزارى) منحصر بودن انگیزههاى شخص، به «خودخواهى و نفعطلبى»، و محدود کردن منافع شخصى به درآمد و ثروت، فرد را قادر مىسازد که در رفتارهاى خود با سنجیدن سود و زیان شخصى خود از پیامد اعمال، گزینهاى را انتخاب کند که حداکثر سود را براى او تامین کند. مکتب سرمایه دارى، انسان را بگونه اى تعریف مىکند که به تحریک نفس براى کسب لذت و جلب منفعت، حرکت مىکند و با اتکاء بر عقل حسابگر خویش، بهترین راه دستیابى به موفقیت اقتصادى یعنى بدست آوردن ثروت بصورت پول یا کالا، را بر مىگزیند. بدین ترتیب همه انسانها در انتخابها و تصمیم گیریهاى خود از معیار و منطق واحدى پیروى مىکنند که اصطلاحا «رفتار عقلایى» نامیده مىشود.
نويسنده:
علي سعادت پناه 1- حاکمیت قوانین طبیعى بر رفتارهاى انسان بعد از تحول صنعتى در اروپا و مشاهده پیشرفتهاى علم فیزیک، و نارسایى تعالیم کلیسا و ظهور مکتب دئیسم (خداشناسى طبیعى) در فلسفه، فیزیوکراتها از حاکمیتبلامنازع قوانین طبیعى بر رفتار آدمى سخن گفتند و اراده و اختیار انسانى را نفى کردند. آنان جامعه انسانى را یک ماشین بزرگ تصور مىکردند که با مجموعهاى از قوانین طبیعى اداره مىگردد و قانون طبیعت، بهترین قانون براى تنظیم روابط اجتماعى است.
نويسنده:
علي سعادت پناه چکیده تئورى «توسعه» اقتصادى در آموزههاى لیبرال - سرمایهدارى، مبتنى بر نوعى حیوانانگارى مفرط و توهینآمیز در باب انسان است. انسان اقتصادى در مکتب سرمایهدارى لیبرال، محکوم محض در چنبره قوانین طبیعى است و تبعیت رفتار انسان از نفع شخصى و حسابگر بودن خود محورانه او در تعقیب منافع شخصى به هر قیمت و جدا بودن اخلاق از اقتصاد، جزء اصول موضوعه «توسعه» غربى و باعث تقدم رتبى و ارزشى آن!! بر عدالت است.
نويسنده:
علي سعادت پناه تاثیرات کمونیسم در این پژوهش مشخص شد که کمونیسم تاثیری بسیار منفی بر مذهب گرایی دارد. حکومتهای کمونیستی به خوبی موفق شده بودند کمونیسم را جایگزین ادیان واقعی نمایند. به همین دلیل پس از فردپاشی کمونیسم در دهه 1990 مذاهب مختلف در این کشورها دوباره احیا شدند. تنها استثناء لهستان، یکی از مذهبیترین کشورهای اروپایی بود که در آن بعد از کمونیسم مذهب گرایی کاملا با شکست مواجه گردید.
نويسنده:
علي سعادت پناه ترکیبی از رویکردهای مختلف تحلیل تجربی ما از شاخصهای مذهبی ترکیبی از این دو را شامل میشود. این تحلیل به ترکیب دیدگاه سکولاریسم و تاکید آن بر ضرورت وجود دین (و اینکه چطور دین تحت تأثیر پیشرفتهای اقتصادی تغییر میکند) با ایده «الگوی دین دولتی» و تمرکز آن بر تاسیس دین رسمی (و همینطور تاثیرپذیری دین از سیاستهای دولت) میپردازد. نتایج بدست آمده ترکیبی از این دو رویکرد میباشد، بدون اینکه عنوان شود کدام یک ارزش بیشتری دارد. با توجه به چگونگی تاثیر مذهب بر مسائل اجرایی اقتصاد، در این مقاله تاثیر مذهب بر روند رشد اقتصادی نشان داده شده است.
نقدى بر دیدگاه سرمایه دارى درباره انسان اقتصادى (5)
نقد دیدگاه سرمایه دارى درباره انسان اقتصادى
نقدى بر دیدگاه سرمایه دارى درباره انسان اقتصادى (4)
نقدى بر دیدگاه سرمایه دارى درباره انسان اقتصادى (3)
نقدى بر دیدگاه سرمایه دارى درباره انسان اقتصادى (2)
اندیشه هاى بنیادى اقتصاد سرمایه دارى
نقدى بر دیدگاه سرمایه دارى درباره انسان اقتصادى (1)
نقش دین در رشد اقتصادی جوامع(3)
نقش دین در رشد اقتصادی جوامع(2)
