اندیشه اقتصادی استاد شهید مرتضی مطهری (ره) (1)
نويسنده:
علي سعادت پناه
مباحث اقتصادی به شكل عام آن، دارای سابقة بسیار طولانی است و كتابهای عقاید اقتصادی به طور معمول از افكار افلاطون و ارسطو در قبل از میلاد مسیح و از فارابی و ابن خلدون و سن توما در قرون وسطا یاد كرده و در نهایت، اندیشه های مركانتالیستها و فیزیوكراتها را در جایگاه بنیانگذاران دانش اقتصاد به شكل جدید آن میدانند. مباحث اقتصادی، بین دانشمندان و متفكّران اسلامی، به صورت پراكنده و نیز به صورت موضوعی و بیشتر با صبغة فقهی به چشم میخورد؛ امّا اقتصاد اسلامی به گونة كلاسیك آن سابقة دیرینی ندارد.
مقدّمه
نويسنده:
علي سعادت پناه 5-ماليات از ديگاه فقه اسلامى . ماليات در دين مقدس اسلام بر خلاف تصور برخى كه مالياتهاى اسلامى را صرفا محدود به زكوه و خمس و خراج وانفاقات واجب مسلمانان مى دانند نيست و با ويژگى جهان شمولى و زمان شمولى خود داراى نهادها و برنامه هاى اقتصادى است كه تامين كننده نيازهاى اداره نظام اسلامى است . و ماليات يكى از شيوه هاى تامين كننده مى باشد. ازاينرو نظام مالياتى اسلام داراى ضوابط و قانون مى باشد كه يا بصورت منصوص وجود دارد و يا بايداز طريق استفاده از دلايل عام و كاوش واجتهاد در متون و منابع و بااستمدادازاصول استنباط كشف و تحصيل شود.
نويسنده:
علي سعادت پناه 4- ماليات و تامين عدالت اجتماعى امروزه دولتها براى ايجاد تعادل اقتصادى وظايف گوناگونى به عهده مى گيرند. بازارهاى اقتصادى را كنترل و قيمت ها را تعيين و كنترل مى كنند و بر توزيع مزدها فراآورده ها و ساير درآمدها نظارت مى كنند. اما آنچه از همه اينها در تعادل اقتصادى و تامين عدالت اجتماعى نقش ويژه اى دارد ماليات است . ماليات دولت را قدار مى سازد كه بر جريانات و مسائل اقتصادى كشور وافزياش درآمدها و ثروت ها نظارت و كنترل داشته واز ركود و فساد و كسادى اقتصادى جلوگيرى كند.
نويسنده:
علي سعادت پناه مضمون و متعلق ماليات ماليات ازاين نظر نيز كه داراى چه مضمونى است و متعلق آن يعنى مورد ماليات چه نوع كالا و خدمت و يا چه نوع امتيازاقتصادى داشته باشدبه انواع گوناگونى تقسيم مى شود البته بايد توجه داشته باشيم كه دو ملاك واعتبار قبلى در تقسيم ماليات نيز در و ضمن هر يك ازانواع اين قسم اخير قابل تصور مى باشند. براساس اين اعتبار مهمترين اقسام ماليات بقرار ذيل مى باشد: 1.[ ماليات سرانه] :و آن مالياتى است كه در برخى از كشورهاى جهان از هر شهروند ملبغ و يا مقدار ويژه اى پول و يا كالا به عنوان ماليات مى گيرند.
نويسنده:
علي سعادت پناه 2.انواع ماليات ماليات را بر پايه مبانى ملاكها واعتبارات گوناگون مى توان تقسيم بندى كرد وانواع آن را مشخص نمود. ما دراينجا آن را بر پايه سه اعتبار و در سه محور تقسيم بندى كرده و روى هر كدام جداگانه بحث مى كنيم : 1. ماليات مستقيم و غيرمستقيم براساس اين تقسيم بندى ماليات از نظر چگونگى تعلق گرفتن به كالاهاى مورد ماليات دو نوع مى تواند باشد: مستقيم يا غيرمستقيم . [ماليات مستقيم]: آنستكه بدون هيچ واسطه اى روى درآمدافراد و يا سازمانها و موسسات اقتصادى بسته شود و توسط مامورين دولتى بطور مستقيم وصول شود.
نويسنده:
علي سعادت پناه واژه ها نيز همچون پديده هاى رشد يابنده هستى داراى دگرگون پذيرى و رشد و تحول بوده و در راستاى زمان مفاهيم گوناگونى بخود مى گيردو در جهت تعبيراز پنداشتها آهنگها باورها آرمانهاى متفاوت بكار گرفته شده و در معانى ويژه اى رايج مى شوند. [ماليات] نيزاز جمله واژه هائى است كه داراى چنين سرنوشتى مى باشد. مفاهيم گوناگون[ ماليات در تاريخ] با همه تفاوتهاى آن داراى عناصر مشترك و در نهايت معناى مشتركى خواهد بود. بنابراين ماليات كلمه اى است گنگ و داراى مفاهيم مختلف وانواع و ابعاد گوناگون ازاينرو نياز به بررسى و باز كاوى دارد.
نويسنده:
علي سعادت پناه به نظر ميرسد الگوي دوم به دلايل زير برالگوي اول ترجيح دارد: 1.درالگوي اول از دو عقد(شركت و جعاله) استفاده شد و در الگوي دوم تنها از يك عقد(صلح) بهره جستيم. لذا ميتوان گفت: الگوي دوم از نظر قوانين عمليات بانكي سهل تراست. 2. درالگوي اول،شرايط خاص هريك از دو عقد شركت و جعاله بايد رعايت شود، درحالي كه در الگوي دوم حتي اگر مفاد آن دو عقد به وسيله صلح انشا شود، آن شرايط معتبر نيست و عقد صلح تنها مشروط به شروط عام عقود و شروطي كه متصالحين توافق ميكنند، ميباشد؛ لذا الگوي دوم از محدوديت هاي كمتري برخوردار است. 3.عقد شركت و جعاله از عقود جايز هستند.33 و شريك بانك يا عامل ميتواند درصورت صلاح ديد عقد را فسخ كند.
نويسنده:
علي سعادت پناه 3. موضوع عقد صلح قانون مدني درمورد موضوع عقد صلح ساكت است. دوبحث عمده درمورد موضوععقد صلح وجود دارد: الف) موضوع عقد صلح چه مواردي ميتواند باشد و مستثنيات كدامند؟ درقانون مدني تنها به بعضي موارد كه ميتواند موضوع صلح واقع شود، اشاره شده است؛ مثلاً درمادؤ 756 آمده است: حقوق خصوصي كه از جُرم توليد ميشود، ممكن است مورد صلح واقع شود.
ماليات و مفهوم اقتصادى آن (5)
ماليات و مفهوم اقتصادى آن (4)
ماليات و مفهوم اقتصادى آن (3)
ماليات و مفهوم اقتصادى آن (2)
ماليات و مفهوم اقتصادى آن (1)
صلح و جعاله بديل هاي مناسب براي عقود بانكي(11)
مقايسه دو الگوي مطلوب
صلح و جعاله بديل هاي مناسب براي عقود بانكي(10)
