Economic jihad

دامنه وظيفه توانگران در برابر فقيران از منظر دين (4)

نويسنده: علي سعادت پناه | جمعه 16 اردیبهشت 1390 ساعت 9:19 PM |

بخش دوم ـ حقوق واجب مشهور

زكات مشهورترين واجب مالي در شريعت مقدس اسلامي و از احكام ضروري نزد مسلمانان است.21 در آيات متعددي كه بعضي در مكه و برخي در مدينه نازل شده ‏اند از زكات نام برده شده است.

عده‏اي از مفسرين، آيات مكي را به عنوان فرمان اوليه وجوب زكات تلقي كرده و به استناد آن، تاريخ وجوب زكات را به قبل از هجرت رسول الله صلي‏ الله ‏عليه ‏و‏آله‏ وسلم ارجاع داده ‏اند؛ گرچه تفصيل موارد زكات را به زمان پس از هجرت نسبت مي‏دهند.

در حاليكه عده‏اي ديگر به استناد آيات مدني كه به عقيده آنان وجوب زكات به آن آيات مستند است، تاريخ وجوب زكات را بعد از هجرت مربوط دانسته‏اند.22

ادامه مطلب

(0) نظرات

دامنه وظيفه توانگران در برابر فقيران از منظر دين (3)

نويسنده: علي سعادت پناه | جمعه 16 اردیبهشت 1390 ساعت 9:16 PM |

بخش اول: اصل «عدم جواز تصرف در اموال ديگران»

در همه جوامع، اگر افراد و شهروندان در چارچوب قوانين معتبر حاكم و رعايت اصول آن به فعاليت اقتصادي بپردازند، مالك دستاوردهاي خويش و مسلط بر آن اموال محسوب شده و لذا هيچ كس بدون رضايت آنان حق تصرف در اموالشان را ندارد.

با وجود گستردگي دامنه اختلاف آئين‏ها و قوانين جوامع گوناگون، به اموالي كه در چارچوب قوانين مورد پذيرش هر جامعه به دست آمده باشند، در آن جامعه به ديده احترام نگريسته مي‏شود.

در نتيجه مي‏توان گفت در ميان عقلاء سيره‏اي مستمر مبني بر احترام اموال شهروندان جامعه وجود دارد مگر اينكه احراز شود اموال از راههاي غير قانوني جمع شده‏ اند.

ادامه مطلب

(0) نظرات

دامنه وظيفه توانگران در برابر فقيران از منظر دين (2)

نويسنده: علي سعادت پناه | جمعه 16 اردیبهشت 1390 ساعت 9:14 PM |

دستيابي جامع به هر نوع نگرش ـ و از جمله نگرش ديني ـ درباره فقر نيازمند بررسي آن ديدگاه در سه مرحله زيرين دارد.

الف) تركيب منابع ثروت و نحوه توزيع دارائيهاي اوليه

ب) سهم عوامل توليد

ج) توزيع مجدد درآمدها

دو مرحله نخست به زمينه‏ هاي پيدايش فقر مربوط شده و سومين مرحله نيز به مبارزه با فقر پس از شكل‏گيري آن مي‏پردازد.

ادامه مطلب

(0) نظرات

دامنه وظيفه توانگران در برابر فقيران از منظر دين (1)

نويسنده: علي سعادت پناه | جمعه 16 اردیبهشت 1390 ساعت 9:09 PM |

چكيده

گستردگي و عمق فقر در جوامع مسلمان ضرورت طرح دقيق و علمي اين پديده را در حوزه‏هاي علمي ايجاب مي‏كند. پرسشهاي بسياري در اين زمينه وجود داشته كه پاسخهايي متقن همراه با تأمل مي‏ طلبد.

وظيفه توانگران در برابر فقر محرومان و دامنه آن از منظر اسلام، يكي از مسائل قابل طرح است. اين نوشتار مي‏كوشد تا با پيروي از روش علمي به بررسي اين موضوع بپردازد.

زمينه بحث

پديده فقر يكي از موضوعات مهم عصر ما در كشورهاي توسعه نيافته مي‏باشد. حضور اين پديده شوم به صورتي گسترده و پيامدهاي تلخ و ناگوار آن، ضرورت طرح عميق و علمي اين پديده و بررسي همه جانبه آن را مي‏طلبد.

ادامه مطلب

(0) نظرات

تعادل اقتصادي در سايه آموزه ‏هاي حقوقي و اخلاقي اسلام (10)

نويسنده: علي سعادت پناه | جمعه 16 اردیبهشت 1390 ساعت 9:00 PM |

هشت. تشويق به انفاق

دين اسلام، در موارد متعدّدي در قرآن و سنّت، مسلمانان را به كمك مالي به همنوعان خود خوانده است.

تشويق به وقفِ دارايي‏هاي افراد ثروتمند، وصيّت به نيكوكاري، تشويق به قرض‏الحسنه و نيز تشويق به دستگيري از مستمندان، بخشي از اين نمونه‏ها است. اين سياست‏هاي تشويقي، از جهات متعدّد در حفظ تعادل اقتصاد تأثير دارند:

1. ايجاد تقاضاي مؤثّر در گروه‏هاي درآمدي پايين كه از عوامل بازدارنده از ركود است.

2. ايجاد اشتغال و بالا بردن بهره‏وري در بين طبقات ضعيف

ادامه مطلب

(0) نظرات

تعادل اقتصادي در سايه آموزه ‏هاي حقوقي و اخلاقي اسلام (9)

نويسنده: علي سعادت پناه | جمعه 16 اردیبهشت 1390 ساعت 8:57 PM |

هفت. تشويق به مصرف

مطالبي كه گفته شد، به‏ معناي بازداشتن از مصرف بي اندازه و نظارت بر آن است؛ امّا از آن‏جا كه اسلام، ديني متعادل است، براي اين كه گروهي در دام زهدهاي منفي نيفتند و از دنيا و نعمت‏هاي آن كناره نگيرند، برخي مصرف‏ ها را واجب و در مواردي به مصرف آن سفارش كرده است.

أ. مصرف‏هاي واجب

1. مقدار مصرفي كه براي ادامه حيات انسان و حفظ نفس از ابتلا به بيماري لازم است: اگر افراد، از طريق كار خويش نتوانند اين مقدار را تأمين كنند، دولت اسلامي و مسلمانان وظيفه دارند آن را مهيّا سازند.

ادامه مطلب

(0) نظرات

تعادل اقتصادي در سايه آموزه ‏هاي حقوقي و اخلاقي اسلام (8)

نويسنده: علي سعادت پناه | جمعه 16 اردیبهشت 1390 ساعت 8:52 PM |

شش. زهد

زهد در اسلام، دو جنبه روحي و عملي دارد. زهد روحي به معناي دل‏ كندن از دنيا و مظاهر آن، مانند ثروت، قدرت و مقام است؛ يعني انسان، خود را به آن‏ها وابسته نكند و به دنياپرستي دچار نشود.

روشن است كه زهد به اين معنا، با داشتن ثروت و مقام، هيچ‏گونه منافاتي ندارد و مصداق روشن آن، برخي از پيامبران، امامان عليهم‏السلام و اوليايند.

در زمان ما، امام خميني قدس‏سره نيز مصداق آشكار زهد روحي بود. او، به رغم نفوذ فراوانش، حتّي اندكي به دنيا وابستگي نداشت.

ادامه مطلب

(0) نظرات

تعادل اقتصادي در سايه آموزه ‏هاي حقوقي و اخلاقي اسلام (7)

نويسنده: علي سعادت پناه | جمعه 16 اردیبهشت 1390 ساعت 8:49 PM |

سه. تشويق به سرمايه‏گذاري و توليد

در دين اسلام، افزون بر سفارش‏ ها و تشويق‏ هايي كه به‏ طور عام درباره اشتغال صورت گرفته، به بخش‏هاي گوناگون اقتصاد چون كشاورزي، صنعت، تجارت و سرمايه‏گذاري درآن‏ها نيز به‏طور خاص توجّه شده است.

از امام صادق عليه‏ السلام روايات بسياري در زمينه تشويق به سرمايه‏گذاري و منع از راكد گذاشتن ثروت رسيده است:

بر تو باد كه مالت را سرمايه‏گذاري كني؛ زيرا با اين كار، منزلتت آشكار شده، از بخيل بي‏نياز مي‏شوي.

ادامه مطلب