نقش موقوفات در توسعه اقتصادی(3)
نويسنده:
علي سعادت پناه
هدف اساسی و اصلی همه نظامهای اسلام، از جمله نظام اقتصادی اسلام، کمال ابدی یعنی تقرب الیالله است. از دیدگاه قرآن کریم و روایات معصومین(ع) انفاقهای مالی چه واجب و چه مستحب برای نیل به این هدف نهایی نقشی بس عظیم و اساسی دارند. وقتی سخن از تأثیر وقف بر استقلال اقتصادی و رشد و توسعه مطرح میشود هرگز به این معنا نیست که وقف به تنهایی میتواند همه ابعاد و زوایای گوناگون اقتصاد یک ملت را در برگیرد.
نقش وقف در تحقق اهداف اقتصاد اسلامی
نويسنده:
علي سعادت پناه با توجه به فرایند خصوصیسازی و با توجه به روند ثروتمندشدن بخش خصوصی در نتیجه فرایند خصوصیسازی، لزوم فرهنگسازی برای تأسیس بنیادهای وقفی از سوی سرمایهداران و همه مردمی که ثروتی میاندوزند شدیدا احساس میشود. این فرهنگسازی موجب میشود که فعالیتهای اقتصادی مربوط به وقف امکان مناسبی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی و نیز ارتقای بهرهوری و اجرای عدالت اجتماعی و اقتصادی به ارمغان آورد.
نويسنده:
علي سعادت پناه وقف از باسابقه ترین میراثهای ارزشمند فرهنگ و تمدن اسلامی است که از صدر اسلام تاکنون در همه جوامع اسلامی بسیار مورد توجه بوده و بهرغم مشکلات، آثار بسیار ارزشمند و مؤثری در زمینههای گوناگون فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و... برجای گذاشته است. وقف همچنان میتواند بهعنوان یکی از مؤثرترین و تأثیرگذارترین عوامل در این جنبهها و زمینهها در جوامع اسلامی مطرح باشد. گرچه آمار ثابت و دقیقی از موقوفات کشور وجود ندارد، اما براساس تخمینها اکنون 50هزار میلیارد تومان موقوفه در کشور وجود دارد که با بهرهوری اقتصادی میتواند بهعنوان موتور محرک اقتصادی در بخشهای مختلف عمل کند.
نويسنده:
علي سعادت پناه از متون اسلامي به خوبي روشن است كه اسلام خواهان زدودن همهی جوانب و زواياي فقر در اقتصاد جامعه است و نيز به دنبال رفاه عمومي در حد معقول و مشروع است. شهيد صدر در اين باره مينويسد: مسئوليت دولت و نظام اسلامي، به جز تامين نيازهاي حياتي و ضروري افراد، اين است كه يك سطح زندگي متناسب با شرايط و مقتضيات روز را براي افراد تضمين نمايد و آنها را به يك حد از رفاه (عمومي) برساند.
نويسنده:
علي سعادت پناه تأثير وقف بر استقلال اقتصادي (و سياسي) و رشد و توسعه وقتي سخن از تأثير وقف بر استقلال اقتصادي و رشد و توسعه مطرح ميشود، هرگز به اين معنا نيست كه وقف به تنهايي ميتواند همهی ابعاد و زواياي گوناگون اقتصاد يك ملت را دربرگيرد،. به طوري كه بر اقتصاد كشور به منابع مالي ديگر نيازي نباشد، بلكه منظور اين است كه وقف به عنوان يك سرمايهی عظيم مالي ميتواند در اين سمت و سو داراي نقش سازنده و قابل توجه باشد. همچنين به اين معنا نيست كه برخلاف اهداف واقفان، درآمد وقف را از موارد اصلي مصارف آن كه در وقفنامهها آمده است، منحرف كنيم و آنها را در راه تحقق استقلال اقتصادي و رشد و توسعه به كارگيريم و به مصرف برسانيم.
نويسنده:
علي سعادت پناه هدف اساسي و اصلي همهی نظامهاي اسلام، از جمله نظام اقتصادي اسلام، كمال ابدي يعني تقرب الي الله است. از ديدگاه قرآن كريم روايتهاي معصومين(ع) انفاقهاي مالي چه واجب و چه مستحب براي نيل به اين هدف نهايي نقشي بس عظيم و اساسي دارند كه به عنوان نمونه، در اين جا مواردي يادآوري ميشود: 1) قرآن كريم در موارد متعددي از انفاق به عنوان جهاد مالي در كنار جهاد با جان، ياد كرده است، مانند: مؤمناني كه بدون عذر از جهاد بازنشستهاند با آنان كه با مال و جان خود در راه خدا جهاد ميكنند، برابر نيستند، خدا مجاهدان به مال و جان را بر نشستگان برتري بخشيده است.(23)
نويسنده:
علي سعادت پناه این مسئله بسیار اهمیت دارد و بد فهمی آن، نتایج خطرناکی را در راه پژوهش در علم اقتصاد اسلامی پدید می آورد. برخی پژوهشگران پنداشته اند که در بحث اقتصاد اسلامی، ضرورتاً در برابر یک نگره و یک ایستار قرار داریم، زیرا اسلام در برابر هر مسئله ای یک ایستار دارد . معنای این سخن آن است که وجود بیش از یک نگره و رأی در برابر مسائل مختلف اقتصادی، غیر متصور است. لازم است تأکید کنم که این فهم نادرست است. باید روشن و عمیق این مطلب را درک کنیم که در علم اقتصاد اسلامی، در برابر نگرش بشری و اجتهادی بشری هستیم.
نويسنده:
علي سعادت پناه در این جا می خواهم بگویم که تعصب شدیدی که اقتصاد دانان، در صدر صفحات تألیفات خود درباره نظریه پردازی و اعتماد اساسی بر واقعیت در امر نظریه پردازی ابراز می کنند، به حکم آنچه عملاً در کارهای علمی جریان داشته و دارد، کاری مبالغه آمیز است. راه برون شد دیگری هم در برابر ما قرار دارد که آن محک زدن قوانین و نظریات به دست آمده از طریق روش استنباطی بر واقعیت است؛ اما این واقعیت معاصر نیست. بلکه واقعیتی اسلامی است که عملاً در تاریخ ما رخ داده است، زیرا اخبار متواتری از افراد و جوامع متعددی در دسترس هست که رفتار اقتصادی اشان از الگوی اسلامی به دور نبوده است.
نقش موقوفات در توسعه اقتصادی(2)
فرهنگسازی برای تأسیس بنیادهای وقفی
نقش موقوفات در توسعه اقتصادی(1)
نقش وقف در تحقق اهداف اقتصاد اسلامي(3)
3-تاثير وقف بر تحقق عدالت اجتماعي و رفاه عمومي
نقش وقف در تحقق اهداف اقتصاد اسلامي(2)
2- نقش وقف در تحقق اهداف فرعي اقتصاداسلامي
نقش وقف در تحقق اهداف اقتصاد اسلامي(1)
1- نقش وقف در تحقق هدف اصلي و اولي:
تئوری پردازی در اقتصاد اسلامی (8)
4. علم اقتصاد اسلامی و تعدد نگره ها و خطا پذیری
تئوری پردازی در اقتصاد اسلامی (7)
