واسطه گري مالي در اقتصاد اسلامي(7)
نويسنده:
علي سعادت پناه
14ـ تفاوت واسطه مالى و دلّال تفاوت واسطه مالى و دلال در اين است كه دلّال تنها به فروش اطلاعات مبادرت مى كند، اما واسطه مالى اقدام به فروش كارش (يعنى مديريت اموال پس اندازكنندگان) مى نمايد و اين كار به شكلى اساسى مبتنى بر خبرگى واسطه و ميزان اطلاعات موجود نزد وى مى باشد. از سوى ديگر، دلّال به فروش اطلاعاتى اقدام مى كند كه غالباً به سادگى قابل دست يابى است; مانند اطلاع از وجود فروشنده يا مشترى، اما فعاليت واسطه مالى مستلزم اطلاعات وسيع و دقيقى از فرصت هاى سرمايه گذارى، عملكرد بازارها، زمينه هاى توليدى و نرخ هاى متوسط سود و درجه نقدينگى هر يك مى باشد.
نويسنده:
علي سعادت پناه 12ـ مقايسه واسطه مالى، بانك اسلامى معاصر، بانك ربوى و تاجر مبناى واسطه گرى بانك ربوى و تاجر، در هر دو طرف آن ]واسطه گرى[، عقود ضمان است; منتها تاجر از عقد بيع استفاده مى كند، ولى بانك ربوى از قرض بهره مى جويد. به بيان ديگر، تاجر به تجارت در كالاها و منافع آن مى پردازد، ولى بانك ربوى اقدام به تجارت در پول مى نمايد. اما ـ همان گونه كه گذشت ـ در الگوى واسطه گرى مالى، واسطه گرى در هر دو طرف آن، مبتنى بر عقود نيابتى است.
نويسنده:
علي سعادت پناه 10ـ تفاوت هاى تاجر و واسطه مالى با توجه به مباحثى كه ارائه شد، مى توان تفاوت هاى تاجر و واسطه مالى را در بندهاى ذيل خلاصه نمود: 1. موضوع فعاليت تاجر كالاست، ولى موضوع فعاليت واسطه مالى پول; 2. تاجر هنگام وساطت ميان توليدكننده و مصرف كننده، تملّك كالاى مورد وساطت را قصد مى نمايد; زيرا سود وى يا از تفاوت نرخ فروش و نرخ خريد كالا حاصل مى شود كه اين خود ناشى از اختلاف بازارها و يا اختلاف زمان در مورد يك كالاست و در مورد توليد كالا، سود از اختلاف بين قيمت نهاده ها و قيمت محصول به دست مى آيد و لازمه اين ضرورت حيازت و تملّك كالا توسط تاجر مى باشد.
نويسنده:
علي سعادت پناه 8ـ رابطه بدهكارى در به كارگيرى اموال اشاره كرديم كه واسطه گرى داراى دو نوع اسلامى و سنّتى است; اولى مبتنى بر نيابت در دو طرف واسطه گرى و دومى مبتنى بر رابطه بدهكارى در دو طرف واسطه گرى مى باشد. حال اين سؤال مطرح مى شود كه اگر واسطه گرى در طرف بسيج منابع مبتنى بر نيابت باشد، ولى در طرف به كارگيرى آن مبتنى بر رابطه بدهكارى، چه وضعيتى پيش مى آيد؟ در نگاه اول، به نظر مى رسد كه رابطه بدهكارى ـ از آن نظر كه عقد ضمان است ـ با واسطه گرى در به كارگيرى اموال سازگار است; چرا كه بدهكار مال را به صورت مطلق تضمين مى كند و اين كار از ريسك هايى كه واسطه با آن مواجه است، مى كاهد.
نويسنده:
علي سعادت پناه 5ـ دلّالى دلّالى بر اجاره يا جعاله مبتنى است. در عقد اجاره و جعاله، شرط است كه عمل مورد قرارداد از نظر ويژگى ها و صفات، مشخص باشد. حال اين عمل از نظر وقوع، گاه مجهول (جعاله) است و گاه معلوم (اجاره).( ) در اين جا، به مجرد عقد، واسطه گرى ميان واسطه و متقاضى وساطت حاصل مى شود; زيرا متقاضى وساطت نوع كار مورد تقاضا از واسطه را معيّن مى نمايد; مانند آن كه از وى بخواهد در مقابل دريافت اجرت، خريدار يا فروشنده اى براى او بيابد و يا با او قرارداد ببندد كه اگر براى كالايش مشترى پيدا كرد، فلان مبلغ به وى بپردازد.
نويسنده:
علي سعادت پناه 2ـ تعريف «واسطه گرى اقتصادى» و اهميت آن طبيعت واسطه گرى مالى در عرصه اقتصاد را به طور خلاصه، مى توان چنين تعريف نمود: «عملى كه متضمن نزديك كردن طرفين با قصد ]كسب[ سود باشد.»( ) فايده و نقش اقتصادى اين واسطه گرى، كاهش هزينه مبادله يا معامله بين واحدهاى اقتصادى است، تشويق كار، توليد و تجارت مترتّب بر آن مى باشد. اما نياز به واسطه گرى از اين واقعيت سرچشمه مى گيرد كه افراد از نظر دانش، مهارت و ثروت متفاوتند; ثروتمندانى وجود دارند كه نمى دانند چگونه ثروتشان را فزونى بخشند و يا به سبب امور يا التزاماتى قادر بر اين كار نيستند.د.
نويسنده:
علي سعادت پناه چكيده اين مقاله به بررسى ماهيت فعاليت بانك اسلامى در واسطه گرى مالى ميان واحدهاى داراى مازاد (پس انداز كنندگان) و واحدهاى داراى كسرى (تاجران) مى پردازد. نتيجه اين بررسى آن است كه براى تحقق سطح بهينه واسطه گرى مالى، شايسته است كه رابطه بانك اسلامى با دو طرف آن بر اساس عقود نيابتى (وكالت، مضاربه و مشاركت) شكل گيرد.
نويسنده:
علي سعادت پناه 6. عدالت اجتماعی ـ اقتصادی یكی دیگر از اهداف مهمّ اقتصاد اسلامی، برقراری عدالت فراگیر در همة ابعاد آن و از جمله عدالت اقتصادی است و در برخی آیات، هدف ارسال انبیا قلمداد شده است. شهید مطهری بحث گستردهای را دربارة این كه هدف نهایی پیامبران چیست، مطرح كرده، در پایان میفرماید: غایت و كمال واقعی هر موجودی، در حركت به سوی خدا خلاصه می شود و بس؛ ولی ارزشهای اجتماعی و اخلاقی (از جمله عدالت) با اینكه مقدّمه و وسیلة وصول به ارزش اصیل و یگانة انسان یعنی خداشناسی و خداپرستی است، فاقد ارزش ذاتی نیستند (مطهری، 1372«و»: ص35).
واسطه گري مالي در اقتصاد اسلامي(6)
واسطه گري مالي در اقتصاد اسلامي(5)
واسطه گري مالي در اقتصاد اسلامي(4)
واسطه گري مالي در اقتصاد اسلامي(3)
واسطه گري مالي در اقتصاد اسلامي(2)
واسطه گري مالي در اقتصاد اسلامي(1)
اندیشه اقتصادی استاد شهید مرتضی مطهری (ره) (9)
