توسعه اسلامي؛ فرآيندي براي رسيدن به رشد اقتصادی و کاهش فقر
نويسنده:
علي سعادت پناه
حجة الاسلام والمسلمین دکتر "ناصر جهانیان" از اساتید اقتصاد اسلامی بخصوص در زمینه اقتصاد توسعه و از محققینی است که همواره کوشیده قابلیت های فراوان اقتصاد اسلامی و نقش مهم آن را در آینده توسعه کشور بشناساند. به همین منظور مرکز اطلاع رسانی دین پژوهان گفتگویی با ایشان پیرامون اقتصاد اسلامی انجام داده که در زیر به آن می پردازیم. منظور از اقتصاد اسلامي به زعم حضرت عالي چيست؟ اقتصاد اسلامي را هم مي توان به عنوان يك علم و هم به عنوان يك مكتب تلقي كرد. اگر علم اقتصاد را به شاخه هايي چون نظام هاي اقتصادي، تاريخ اقتصادي، عقايد اقتصادي، توسعه اقتصادي و ... تقسيم كنيم در مي يابيم كه اقتصاد اسلامي مي تواند در هر يك از اين شاخه نقش ايفا كند.
نويسنده:
علي سعادت پناه دانش اقتصاد اسلامی که امروز و به خصوص پس از بحران بزرگ اقتصادی غرب مورد توجه بیشتر اقتصاددانان مسلمان و غیر مسلمان جهان قرار گرفته، سابقهای نه چندان طولانی دارد. با پایان یافتن جنگ جهانی دوم و استقلال برخی از ملل مسلمان تحت سلطه و استعمار، که در پی پایهریزی توسعهی اقتصادی خود بودند، جستوجو برای یافتن الگویی اقتصادی که بتواند مناسب شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آنها باشد، آغاز شد. تقسیم جهان به دو بلوک شرق و غرب و وجود دو جایگزین اقتصاد سرمایه داری و اقتصاد کمونیستی، آنها را به اندیشه در مورد این دو بدیل، وا داشت.
نويسنده:
علي سعادت پناه آيتالله محمدعلي تسخيري در خصوص اقتصاد اسلامي، اظهار داشت: مكتب اقتصادي اسلام بر 3 اصل مهم مالكيت عمومي و خصوصي، آزادي اقتصادي در محدوده مشخص و عدالت اجتماعي استوار است و به كمك همين اصول است كه از اقتصاد سوسياليستي و سرمايهداري متمايز ميشود.
نويسنده:
علي سعادت پناه حجتالاسلام سیدمحمدكاظم رجایی، عضو گروه اقتصاد موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) علم اقتصاد را علم انتخاب و تخصیص بهینه منابع دانست و تصریح كرد: علم اقتصاد رفتار انسان را بعنوان تولیدكننده و مصرفكننده مورد بررسی قرار میدهد.
نويسنده:
علي سعادت پناه اقتصاد اسلامی عبارتی است که حتما به گوشتان خورده است. شاید وقتی این عبارت را شنیده اید به این فکر افتاده اید که بحث های اقتصادی روز دنیا در چه نسبتی با دین قرار دارند یا چرا باید مسئله ای به نام اقتصاد اسلامی مطرح شود. برای بررسی هر پدیده ای به دو ویژگی هستی و چیستی آن پدیده می پردازند.هر چند بررسی موضوع مهمی مثل اقتصاد اسلامی به زمان و مطالعه بسیاری احتیاج دارد اما در حد توان و به کمک آن چه تا به حال آموخته ام این دو ویژگی را توضیح می دهم.
نويسنده:
علي سعادت پناه تا این جا روشن گردید که برقرارى هماهنگى میان منافع فردى و اجتماعى در نظام اقتصادى اسلام از طریق هدایت jکوینى و تشریعى صورت مى گیرد. از این موضوع پرسشى به ذهن مى رسد که منطقاً پاسخ آن مترتب بر این قضیه است; یعنى سؤال از این که محرّک افراد در فعالیت هاى اقتصادى شان در نظام اقتصادى اسلام چیست؟ بر پایه نظریه «استخدام»، محرّک و انگیزه انسان در فعالیت هاى اجتماعى و اقتصادى اش، نفع شخصى است. انسان از همان ابتدا، داراى قریحه استخدادم بوده و زندگى اجتماعى نیز نمى تواند جلوى این قریحه را بگیرد.
نويسنده:
علي سعادت پناه حال نوبت آن است که بر پایه نظریه «استخدام» ـ و در واقع، بر پایه هدایت تکوینى ـ مسأله چگونگى برقرارى هماهنگى میان منافع فردى و منافع اجتماعى در نظام اقتصادى اسلام تبیین گردد. علاّمه طباطبائى(رحمه الله) با توجه به نظریه «استخدام» در جلد دوم اصول فلسفه و روش رئالیسم، مطالبى دارند که مى توان آن را به عنوان پاسخى به این پرسش قلمداد کرد. ایشان مى نویسند: «البته نباید از کلمه «استخدام» سوء استفاده کرد و تفسیر ناروا نمود. ما نمى خواهیم بگوییم انسان بالطبع روش استثمار و اختصاص را دارد...
نويسنده:
علي سعادت پناه استاد محمدتقى مصباح معتقدند که انسان با مایه هاى فطرى، که خدا به او داده است، مى تواند در انسان هاى دیگر تأثیر بگذارد و آن ها را به نفع خود استخدام کند که این نیز دو نوع است: مطلوب و نامطلوب. مطلوب یعنى از نوع تعاون. ایشان آیه 32 سوره زخرف را مطرح مى کنند که در آن خداوند متعال مى فرماید: برخى را بر برخى دیگر به رتبه ها برترى دادیم تا یکدیگرراموردتسخیرقراردهند.(زخرف:32) در توضیح این آیه، ایشان مى فرمایند: «برخى قدرت بدنى بیش تر، برخى هوش بیش تر، برخى تدبیر بیش تر و ... دارند و این به مقتضاى حکمت الهى است و تفاوت ها باعث مى شود که به هم محتاج یا مشتاق گردند و در نتیجه، زندگى اجتماعى با هم بستگى هاى گوناگون به وجود آید.
دنیا به سمت اقتصاد اسلامی میرود
3 ركن اساسي اقتصادي اسلامي از زبان آيتالله تسخيري
دبيركل مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي گفت: پذيرفتن انواع گوناگون مالكيت، بدين معني نيست كه اسلام تركيبي است از سرمايهداري و سوسياليسم، بلكه نظريه اقتصادي اسلام از زيربناي فكري و عقيدتي اين مكتب سرچشمه ميگيرد.
خروج ربا از نظام اقتصادی با حذف ''بهره'' امكان پذیر است
حجتالاسلام رجایی علم اقتصاد اسلامی را بررسی چگونگی انتخاب و تخصیص بهینه منابع بر مبنای اصول اعتقادی اسلام دانست و از كمبود متخصص و عدم سرمایهگذاری در این حوزه بعنوان عاملی برای آشفتگی نظام اقتصادی كشور یاد كرد.
اقتصادی که مال ماست
ارتباط نظام اقتصادى با نظام عقیدتى(6)
ساختار انگیزشى مبتنى بر نفع شخصى مادى و معنوى
ارتباط نظام اقتصادى با نظام عقیدتى(5)
چگونگى هماهنگى میان منافع فرد و اجتماع
ارتباط نظام اقتصادى با نظام عقیدتى(4)
