جهاني شدن اقتصاد و نياز به دكترين مهدويت (1)
نويسنده:
علي سعادت پناه
اين مقاله درصدد بيان چند مطلب است: 1. جهانيشدن اقتصاد يك واقعيت است؛ 2. اين واقعيت با دكترين مكتب سرمايهداري، رفاه وخوشبختي به ارمغان نياورده و نميآورد؛ زيرا دكترين سرمايهداري به عدالت توجهي ندارد. 3. نياز به دكترين جديدي است كه همه مردم دنيا آن را درك و مطالبه كنند؛ دكترين عدالت اقتصادي مهدوي. 4. دكترين عدالت مهدوي ضمن تبيين شاخصهاي عدالت، احكام اسلام را در زمينة رشد اقتصادي پايدار و عادلانه به مردم شيفتة عدالت اعلام ميدارد و تحقق اين احكام را در سطوح ملي، منطقهاي و جهاني ضامن رفاه و خوشبختي همگان ميداند.
نويسنده:
علي سعادت پناه هر روز، افراد زيادي به محضر پيامبر(ص) شرفياب ميشدند و نيازهاي مادّي و معنوي خود را مطرح ميکردند؛ در اين ميان طبقة مستضعف، چشم اميدشان به پيامبر رحمت و محبّت بود و آن حضرت نيز بيشتر با اين گروه نشست و برخاست داشت و همواره با ديدة احترام و تکريم به آنان مينگريست.[38] امام صادق (عليه السلام) در توصيف پيامبر(ص) و «راز مزاح» حضرت با اصحاب، ميفرمايد: «از رأفت و مهر پيامبر(ص) اين بود که با يارانش «مزاح» ميکرد تا عظمت و ابّهتش، دل آنها را نگيرد و بتوانند به او نگاه کرده و حوائج خود را بازگويند.»[39]
نويسنده:
علي سعادت پناه در متوي اسلامي - به ويژه در مباحث اخلاقي، عرفاني - موضوعي به نام «زهد» و «زاهد» بيان شده است. که متأسفانه برداشت نادرست از آن به عمل آمده و در گفتار و رفتار برخي از مسلمانان ، مشاهده ميشود و آن، ترک دنيا و بسنده کردن به امور ناچيز مادّي است ! و حال آن که در احاديث و سيرة معصومان: «زهد، به معناي عدم دلبستگي به دنيا و مظاهر مادّي آن است.» ممکن است عدّهاي برداشت ناصحيح خود را به سيرة عملي پيامبر(ص) و امام علي (عليه السلام) استناد بدهند؛ لذا در مقام پاسخ ، ميگوييم: اوضاع نا به سامان زندگي اقتصادي مسلمانان صدر اسلام و نيز سرپرستي حکومت اسلامي، ايجاب ميکرد که اين دو بزرگوار، از کم ترين امکانات مالي ( خوراک، پوشاک، مسکن و غيره) استفاده کنند؛ امّا بعد از سپري شدن آن دوره و پيدايي رفاه نسبي - مثلاً در عصر زندگي امام صادق (عليه السلام) - معصومان : هم به قدر کفاف، از خوراک و پوشاک بهتري ، برخوردار بودند.[34]
نويسنده:
علي سعادت پناه پيامبر اعظم(ص) در طول زندگي پر برکتش - براي رفع نيازهاي اوّلية خود و خانوادهاش - از کم ترين امکانات بهرهمند بود «و کان خفيف المؤنة»[8] به برخي از اين موارد، گذرا ميپردازيم. در گفتار برخي از امامان: و صحابه آمده است که: پيامبر(ص) هرگز نان گندم نخورد و از نان جوين هم هرگز به اندازة سير شدن، تناول نکرد.[9] سه شب پشت سر هم از نان جوين سيراب نشد.[10]
نويسنده:
علي سعادت پناه يکي از مباحث کليدي، شناخت سيرة اقتصادي معصومان8 است که در اين ميان، چگونگي کسب در آمد و هزينه کردن آن در زندگي، از اهميّت ويژهاي برخوردار است؛ لذا اين موضوع را در سيرة فردي و خانوادگي پيامبر(ص) مورد بررسي قرار ميدهيم. زندگي 63 سالة پيامبر(ص) را اگر به سه دورة « کودکي و نوجواني » ، «تشکيل خانواده» و «پيامبري و «حکومت» تقسيم کنيم، منبع تأمين مخارج زندگي حضرت ، بدين قرار خواهد بود :
نويسنده:
علي سعادت پناه در كشورهاى غير مسلمان، مطالعات گستردهاى در زمينه اقتصاد و مذهب، از جمله مذهب و رفتار مصرفكننده انجام شده است كه در ايران بازخورى از آنها نيست. انتقال اين مطالعات به داخل كشور همراه با نقد آنها مى تواند، زمينه هاى مطالعه اقتصاد اسلامى را فراهمتر كند. با مطالعه «وبر» بحثهاى جدى در اين زمينه آغاز شده است. اين مطالعات درباره تفاوتهاى اقتصادى و مصرفى جوامع و افراد، بر حسب مذهب آنها گسترش يافته است، اما در سه دهه اخير نظريه هايى ارائه شده است كه در صدد تحليل رفتار مصرف كننده در قالب مدلهاى اقتصاد خرد بودهاند. پايهاى ترين اين نظريهها، مصرف را با نگرش دنيا و آخرت در نظر گرفته است. اما مطالعات مكمل، بحث اثر سرمايه انسانى مذهبى و اثر مؤسسات و گروههاى مذهبى را در كسب مطلوبيت ناشى از انجام فعاليتهاى مذهبى وارد كردهاند. مطالعات جديدتر، شكل دنيوى بيشترى به فعاليتهاى مذهبى دادهاند. اين مطالعات بايد همراه با نقد در ايران ارائه شوند. مقاله حاضر ارائه فشرده و نقدى از اين مطالعات گسترده و پراكنده است كه ضعفها و قوتهاى آنها را بيان مىكند.
نويسنده:
علي سعادت پناه حضرت امام (س) در برخي از بياناتشان مسئله جنگِ بين فقر و غنا را مطرح فرموده اند. با توجه به بحثهاي گذشته در مورد احترام سرمايه هاي مشروع و قانوني، اين سئوال پيش مي آيد كه آيا طرح موضوع جنگ فقر و غنا توسط حضرت امام (س) به معني نفي غنا و حمايت از فقر نيست؟ آيا بيانات معظم له در مورد جنگ فقر و غنا با بيانات ديگرشان مبني بر محترم بودن ثروتهاي مشروع تعارض ندارد؟ قبل از پاسخ به سئوالات فوق، به برخي از برداشتهاي اشتباه از بيانات امام(س) در مورد جنگ فقر و غنا اشاره مي كنيم. عده اي از افراد كه تنها جملات مربوط به جنگ فقر و غنا را ديده و ديگر بيانات امام (س) را ملاحظه ننموده اند چنين تصور كرده اند كه رهنمودهاي امام درباره جنگ فقر و غنا و دائمي بودن اين جنگ و حمايت نظام اسلامي از فقرا در مقابل اغنيا، بدين معني است كه معظم له فقر را به كلي ارزش و غنا را مطلقاً ضد ارزش مي دانستند.
نويسنده:
علي سعادت پناه رفاه مثبت بايد داراي شرايط و ويژگيهايي باشد تا بتواند در جامعه اسلامي مورد قبول واقع شود. رفاه در صورت همراه بودن با اين شرايط و ويژگيها، نه تنها جايز است بلكه مي تواند ارزش هم تلقي شود. اين شرايط و قيود از نظر حضرت امام(س) به شرح زير مي باشند: 1ـ حفظ اصول اسلامي و انقلابي: حفظ اصول اسلام و انقلاب بر رفاه مقدم بوده و در صورت تعارض بين آن دو قطعاً اولويت با حفظ اصول است. 2ـ انجام تعهدات و مسئوليت هاي ديني و انقلابي: مكتب و انقلاب، تعهداتي را بر عهده افراد مي گذارند كه انجام اين تعهدات بر كسب رفاه مقدم است. تعهداتي چون حضور در جبهه هاي دفاع از مكتب و ميهن اسلامي و ...
پيامبر و اقتصاد خانواده( سراي ضيافت و سفره نيايش)
سراي ضيافت
پيامبر و اقتصاد خانواده( زهد نبوی )
پيامبر و اقتصاد خانواده(هزينة زندگي حضرت )
خوراک
پيامبر و اقتصاد خانواده(منابع درآمدي حضرت )
منابع درآمدي حضرت
بررسى رابطه مذهب و رفتار مصرفكننده در ساير اديان (غير اسلام)
چكيده
جنگ فقر و غنا و تاثيرات انديشه سياسي امام خميني (ره)
شرايط و ويژگيهاي رفاه مثبت و منفی
شرايط و ويژگيهاي رفاه مثبت
