فقرزدایی در بستر رشد و توسعهی اقتصادی(3 )
نويسنده:
علي سعادت پناه
نظام سرمایهداری لیبرال، كه مدتی طولانی براقتصاد كشورهای سرمایهداری حاكم بود، نتایج نامطلوب اقتصادی، اجتماعی بر جای گذاشت. ركوداقتصادی بینالمللی دههی 1930، افزایش شكاف طبقاتی و نومیدی و بدبینیكارگران به آینده از نتایج این دوران است. بر اساس یكی از گزارش هایپژوهشی، ساعات كار روزانهی زنان و كودكان (از سن 6 سالگی) در معادن وقعر چاههای انگلستان به دوازده تا شانزده ساعت می رسید. این گزارشوضعّیت كارگران آنجا را چنان وحشتناك توصیف می كند كه «لاژوژی»،یكی از اقتصاددانان سرمایهداری، آن را ننگ یك كشور متمدّن معرفی میكند.
3. نظریههایمبتنی برنظام سرمایهداریمقرراتییا ارشادی
نويسنده:
علي سعادت پناه این نظریه به وسیله ماركس ارائه شد و باانقلاب اكتبر 1917 در اتّحادجماهیر شوروی به اجرا درآمد. برخی از كشورهای اروپایی نیز،بعداز جنگجهانی دوم، باتبلیغات گستردهی ایدئولوژیك وتأسیس احزاب كمونیستیاین نظریه رابه كاربستند. و حدود یك قرن در این مسیر پیش رفتند. اصول كلیاین مكتب، در مقابل نظام سرمایهداری، عبارت است از اصالت جمع، مالكیتدولتی و برنامه ریزی متمركز. ماركس نظریهی منسجمی درباره ی توسعهارائه نداده است،ولی پیروانش بااستفاده از اصول كلی وی الگوهایی ترسیمكردهاند.
نويسنده:
علي سعادت پناه خشكاندن ریشههای فقر در جامعه و مقتدر ساختن اقتصاد كشوربدون مستحكم ساختن شالودههای اصلی اقتصاد و رشد و توسعهی اقتصادیممكن نیست. برای تحقق این هدف، دانشمندان اقتصاد الگوها و راهبردهایمختلفی ارائه دادهاند كه عمل به آنها در برخی از كشورها با موفقیتهاییهمراه بوده است؛ البته اجرای برخی از تئوریهای رشد در بعضی ازكشورهای در حال توسعه، با صرف نظر از میزان موفقیت آنها در افزایشتولید ناخالص ملی و درآمد سالانه ـ به عنوان شاخص رشد در این نظریهها ـ بهتشدید فقر و نابرابری در جامعه انجامیده است. این درحالیاست كه برخیاز مجریان این الگوها ادعا میكنندافزایش درآمد سرانهی كشور از لوازمكاهش فقر بهشمار میرود. فصل چهارم، به بررسی این الگوها و گزینشراهبردی مناسب جهت تحقق توسعهی پایدار اختصاص دارد.
نويسنده:
علي سعادت پناه خشكاندن ریشههای فقر در جامعه و مقتدر ساختن اقتصاد كشوربدون مستحكم ساختن شالودههای اصلی اقتصاد و رشد و توسعهی اقتصادیممكن نیست. برای تحقق این هدف، دانشمندان اقتصاد الگوها و راهبردهایمختلفی ارائه دادهاند كه عمل به آنها در برخی از كشورها با موفقیتهاییهمراه بوده است؛ البته اجرای برخی از تئوریهای رشد در بعضی ازكشورهای در حال توسعه، با صرف نظر از میزان موفقیت آنها در افزایشتولید ناخالص ملی و درآمد سالانه ـ به عنوان شاخص رشد در این نظریهها ـ بهتشدید فقر و نابرابری در جامعه انجامیده است. این درحالیاست كه برخیاز مجریان این الگوها ادعا میكنندافزایش درآمد سرانهی كشور از لوازمكاهش فقر بهشمار میرود. فصل چهارم، به بررسی این الگوها و گزینشراهبردی مناسب جهت تحقق توسعهی پایدار اختصاص دارد.
نويسنده:
علي سعادت پناه بهطور كلی، این سیاستها در دو محور كلی قابل تبیین است. 1. فراهم آوردن زمینههای اشتغال برای تهیدستانی كه توان كار و فعالیتاقتصادی دارند؛ 2. تقویت و تثبیت سیستم تأمین اجتماعی برای تحت پوشش قراردادن ازكارافتادگان و... . در محور اوّل هدف عمدهی برنامههای مبارزه با فقر خوداتكاكردن فقراوتواناساختن آنها بر كسب درآمد است. بدین منظور توجّه به چند نكتهضروری مینماید.
نويسنده:
علي سعادت پناه بررسی امكانات و تواناییهای جامعه بعد از شناسایی تهیدستان، ارزیابی تواناییهای جامعه گام بعدی در درمانفقر به شمار میآید. بیتردید بخشی از این تواناییها در اختیار دولت است وبخشی در دست بخش خصوصی. درآمدهای دولت به دو قسمت اساسی درآمدهای مالیاتی و سایر درآمدهاتقسیم میشود. درآمدهای مالیاتی عمدهترین درآمدهای مالیاتی، كه مقدار و شیوهی جمعآوری و نیز جهتمصرف آنها مشخص شده، عبارت است از خمس و زكات.
نويسنده:
علي سعادت پناه هر گاه موفق شویم راههای جلوگیری از فقر را در جامعه اجرا كنیم، فقر بهطور طبیعی درمان میشود. بههمین جهت، مباحث این قسمت با بخش قبلی(پیشگیری از فقر) ارتباط دارد و به طور خاص به سیاستهای فقرزداییمیپردازد. شناسایی فقرا و معرّفی خط فقر شناسایی تهیدستان و ارزیابی امكانات و تواناییهای جامعه، در راه ریشهكنی فقر، نخستین گام به شمارمیآید. برای شناسایی فقرا باید ملاك مشخصیاز فقر ارائه شود و سپس تهیدستان از نظر تعداد، عمق فقر، منطقه و ... موردشناسایی قرار گیرند. بدین منظور معیاری با عنوان «خط فقر» معرفی شده استكه بر اساس آن، فقرای یك كشور و میزان فقر آنها را مورد شناسایی قرارمیدهند.
نويسنده:
علي سعادت پناه 1ـ راههای پیشگیری از فقر بهطور كلی شیوهی اصولی برخورد با هر مشكلی بستن راه پدید آمدن آناست؛چنان كه همهی متخصصان دانش پزشكی اتّفاق دارند كه پرداختن بهبهداشت و جلوگیری از پیدایش بیماری از درمان آن آسانتر و مهمتر است.در مبارزه با مشكل فقر نیز اجرای سیاستهایی برای از بین بردن زمینههایپیدایش آن مهمترین گام بهشمار میآید. در فصل گذشته، در بررسی علل پیدایش فقر در جنبههای فرهنگی،اجتماعی و اقتصادی، عوامل مختلفی را برشمردیم. در یك برنامه ریزیسنجیده، برای جلوگیری از پدیدهی فقر باید از بین بردن عوامل یادشده موردتوجه قرارگیرد.
فقرزدایی در بستر رشد و توسعهی اقتصادی(2)
2. نظریههای سوسیالیستی
فقرزدایی در بستر رشد و توسعهی اقتصادی(1)
فقرزدایی در بستر رشد و توسعهی اقتصادی(نظام سرمایهداری لیبرال )
راههای درمان فقر(سیاستهای درمان فقر)
سیاستهای درمان فقر
راههای درمان فقر(بررسی امكانات و تواناییهای جامعه)
راههای درمان فقر(شناسایی فقرا و معرّفی خط فقر)
راههای درمان فقر
درمان فقر و پیشگیری از آن(راههای بلند مدت )
راههای بلندمدت
