Economic jihad

اقتصاد ربوی

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 23 فروردین 1390 ساعت 3:22 PM |

1 ـ سرمایه محوری (capitalism) را مارکسیست ها ،به سرمایه داری ترجمه کرده اند به این دلیل که آنها با اصل سرمایه مخالف بوده و هر گونه سرمایه داری به معنای لغوی آن را بر نمی تابیده و مخالفت خود را با تمامی سرمایه داران ابراز داشته اند.

2 ـ این ترجمه ناقص از این کلمه، سبب شده که معنای این کلمه خوب روشن نشده و لوازم معنایی آن به وضوح دیده نشود. در سرمایه محوری، سرمایه در مرکز واقع می شود و همه اقتصاد بر خود سرمایه استوار گشته و بر محور قانون سرمایه می چرخد پس تحلیل سرمایه و لوازم آن ما را به تحلیل دقیق سرمایه محوری سوق خواهد داد.

ادامه مطلب

(0) نظرات

اقتصاد در سیره پیشوایان

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 23 فروردین 1390 ساعت 3:00 PM |

اقتصاد در لغت به معنای راست و مستقیم است . بر همین اساس در قرآن به معنای قصد و اعتدال آمده است (1) . در اصطلاح نیز به معنای کند و کاو و گزینش و اتخاذ روش های صحیح برای بهره برداری از منابع اقتصادی، برای تولید کالاها و خدمات و توزیع آنها در جهت مصرف است .

اقتصاد، یکی از ارکان اصلی حفظ نظام و اقتدار آن است که پشتوانه استواری برای استقلال و مسایل سیاسی، علمی، فرهنگی و اخلاقی است که خداوند آن را مایه قوام و استحکام جامعه قرار داده است آن جا که می فرماید: «ولا تؤتوا السفهاء اموالکم التی جعل الله لکم قیاما; اموال خود را که آن را خداوند وسیله قوام شما قرار داده به دست سفیهان نسپارید .» (2)

ادامه مطلب

(0) نظرات

تئوری پردازی در اقتصاد اسلامی

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 23 فروردین 1390 ساعت 2:47 PM |

به رغم گذشت زمان از آغاز بحث علم اقتصاد اسلامی، هنوز هم برخی ابعاد روش شناختی این علم، جای سخن دارد، بلکه گذشت زمانی قابل توجه از بحث و بررسی هر علمی، یکی از عناصر مهم سخن گفتن از ابعاد روش شناختی آن علم است. سخن گفتن از بعد روش شناختی، از یک سو دارای اهمیتی ویژه است، ولی از سوی دیگر ما را از مطالعه ابعاد معرفت شناختی آن بی نیاز نمی کند، زیرا در پی ریزی و ارتقای هر علمی، بدان نیاز داریم. این مقاله در پی طرح برخی از این ابعاد روش شناختی است که به طور مشخص، به موارد زیر توجه دارد:

1. موضوع علم اقتصاد اسلامی چیست؟ آیا موضوع علم اقتصاد اسلامی، رفتار اقتصادی شخص مسلمان است یا رفتار اقتصادی انسان؟ به عبارت دیگر آیا پدیده اقتصادی مطلق مورد توجه است یا پدیده اقتصادی درون جامعه اسلامی؟

ادامه مطلب

(0) نظرات

توسعه پايدار بر محور عدالت

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 23 فروردین 1390 ساعت 11:38 AM |

چکيده

پيامدهاي منفي صنعتي‌شدن و توسعه‌يافتگي که نتيجه تبليغ و ترويج مصرف‌گرايي و تکاثرطلبي در دامان نظريه‌هاي سکولار بوده است، استمرار رشد و توسعه را به خطر انداخته و بخش‌هاي قابل توجهي از مردم را از آثار مثبت آن يعني رفاه و برخورداري از مواهب الاهي محروم کرده است.

در اين مقاله با تبيين عدالت به معناي گسترده آن ادعا شده که خلقت جهان براساس عدالت بوده و روابط عناصر سه‌گانه انسان، طبيعت و جامعه انساني با خداوند و با يک‌ديگر بر محور عدالت ترسيم شده است و انسان‌هاي تربيت‌يافته در دامان مکتب اسلام نيز با توجه به اين روابط به‌خوبي مي‌توانند توسعه و رفاه مورد‌نظر خداوند متعال را استمرار بخشند.

مقاله در بخش ديگر، ضمن برشمردن سازوکارهاي ضمانت اجراي عدالت در استفاده از منابع خدادادي، ادعا مي‌كند که در نظام اسلامي، دولتي مقتدر که منابع طبيعي در مالکيت يا تحت سرپرستي او است و با در اختيار داشتن اهرم‌هاي قانوني از جانب شرع براي کنترل و نظارت بر چگونگي بهره‌برداري از اين منابع، به خوبي مي‌تواند توسعه پايدار بر محور عدالت را تحقق بخشد.

ادامه مطلب

(0) نظرات

تاريخچه‌اي از علم اقتصاد در جايگاه علمي اخلاقي

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 23 فروردین 1390 ساعت 11:34 AM |

مطالعه تاريخ علم اقتصاد نشان مي‌دهد اين علم در بستر اخلاق متولد و بالنده شد و بزرگان اين دانش چون آدام اسميت، استوارت ميل، مالتوس و حتي مارشال اقتصاد را در جهت آموزه‌هاي اخلاقي مي‌ديدند و بر تعاليم چون عدالت، خيرخواهي، اصلاح مشكلات مردم، تعادل ثروت‌ها و درآمدها اصرار داشتند. از زمان مارشال به بعد به‌واسطة غلبة انديشة اثبات‌گرايي، بين اخلاق و اقتصاد فاصله افتاد و به اعتقاد برخي صاحب‌نظران دانش اقتصاد دچار فقر بنيادي گرديد. به‌نظر مي‌رسد، چنان‌كه آمارتيا سن برندة نوبل اقتصاد 1998 معتقد است، تأمل متفكران اقتصاد مي‌تواند دانش اقتصاد را از انحراف نجات داده، آن را در عين حال كه يك علم رياضي است با اخلاق تركيب کند.

از آن‌جا كه مقالة حاضر يكي از دغدغه‌هاي اقتصاد اسلامي يعني اخلاقي‌بودن اقتصاد را به شكل زيبايي مطرح كرده است، به انتشار و ترجمه آن اقدام کرديم به اميد روزي كه دانش اقتصاد به دور از افراط و تفريط‌ها به اصول و ارزش‌هاي اخلاقي نزديك شده، رسالت اصلي خود را باز يابد.

ادامه مطلب

(0) نظرات

بررسي و نقد نظريات برخي از انديشه‌وران اسلامي دربارة ماهيت پول

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 23 فروردین 1390 ساعت 11:07 AM |

چکيده

در اقتصاد اسلامي، پول موضوع بسياري از احکام فقهي و حقوقي است؛ از اين‌رو،‌ شناخت ماهيت آن اهميت ويژه‌اي يافته است. در اين جهت، برخي از انديشه‌وران اسلامي به نظريه‌پردازي درباره ماهيت آن پرداخته‌اند. شهيد صدر?، آيت‌الله بجنوردي، آيت‌الله شاهرودي و حجت‌الاسلام يوسفي، حقيقت پول را در قدرت خريد آن مي‌دانند و مؤلفان کتاب پول در اقتصاد اسلامي به نظريه ارزش اسمي درباره ماهيت پول گرايش دارند. مقاله حاضر با بررسي اين نظريات و نقد مبنايي و بنايي آن‌ها نشان داده است كه اين نظريات به دلايلي کافي نيستند؛ و بايد به نظريه‌پردازي جديدي درباره ماهيت پول روي ‌آورد.

ادامه مطلب

(0) نظرات

ارزيابي قراردادها و شيوه‌هاي اعطاي تسهيلات در بانكداري بدون ربا

نويسنده: علي سعادت پناه | سه شنبه 23 فروردین 1390 ساعت 11:04 AM |

چكيده

گذشت بيش از بيست سال از اجراي قانون بانكداري بدون ربا، فرصت مناسبي براي مطالعه و ارزيابي اين نظام بانكي است. يكي از ابعاد مهم آن، بحث اعطاي تسهيلات و تخصيص منابع است.

با تغيير قانون بانكداري ايران و حذف اعطاي وام و اعتبار براساس قرارداد قرض با بهره، روش‌هاي ديگري براي تخصيص منابع جايگزين شد كه در يك تقسيم‌بندي كلّي مي‌توان به چهار گروه قرض‌الحسنه، قراردادهاي مبادله‌اي (فروش اقساطي، اجاره به شرط تمليك، سلف، خريد دين و جعاله)، قراردادهاي مشاركتي (مشاركت مدني، مشاركت حقوقي، مضاربه، مزارعه و مساقات) و سرمايه‌گذاري مستقيم، تقسيم كرد.

ادامه مطلب