ربا در اسلام
نويسنده:
علي سعادت پناه
اشاره: از آنجا که جامعهی کنونی ما به تبیین عمیق این مباحث بسیار نیازمند است و بایستی فعالیت دستگاههای دولتی و غیر دولتی مشغول در حوزهی اقتصاد مبتنی بر مسایل شرعی باشد؛ گوشههایی از کتاب ارزندهی «ربا در اسلام» معظمله را از نظر میگذرانیم.
موضوع «ربا در اسلام» مجموعه تفسیری آیات 275 تا 181 سورهی بقره است که شهید بزرگوار آیةالله دکتر بهشتی با برخوردی روشنبینانه آن را به شکل بسیار ارزنده مورد بحث و دقت قرار داد. پرداختن به این مسألهی ظریف اقتصادی حاکی از احاطهی علمی ایشان به مطلب است که با وجود دشواری و پیچیدگی ابعاد آن، چنان ساخته و پرداخته شده است که فهم آن را برای عموم علاقه مندان به این مباحث شیرین و آسان مینماید.
آیةالله بهشتی(ره) پس از طرح و ترجمهی آیات ربا، اقتصاد ربوی را در محیط حجاز و جامعه ی ما توضیح میدهد و در ادامه تفاوت مفهوم «بیع» و «رب» را بسط داده و به صورت اجماع نیز فرقهای اساسی آن دو را به شکل ذیل بر میشمرد:
نويسنده:
علي سعادت پناه سیری در آثار و مواضع رهبر فقید انقلاب، نشان می دهد که از آغاز نهضت 15 خرداد، عنایت رهبری به کشاورزی و کشاورزان ایرانی به چشم می خورد، این همه - که در این مجال بدان خواهیم پرداخت - حاکی از این است که امام خمینی، افزون بر اسلام خواهی و کوشش احیاگرانه در جهت پیاده شدن احکام دینی در عرصه حیات و اجتماع مسلمانان، به کشور و پیشرفت و آبادانی و خوداتکایی و توسعه اقتصادی آن نظر داشته است . از این رو می نگریم که گفتارهای رهنمون کننده رهبر فقید انقلاب در ترسیم جامعه سالم و آزاد و آباد ایرانی - که به همت و بصیرت کشاورزان بستگی دارد - به چشم می خورد . شکل گیری نهاد انقلابی و خدمت گزار جهاد سازندگی - که در دو دهه نخست انقلاب، نقشی تعیین کننده داشته است - فرمان و دعوتی حکیمانه از سوی امام است . این حرکت نهادینه شده در روند احیای کشاورزی و کشاورزان در ایران - که دوران وابستگی اقتصادی را پشت سر نهاده و دشواری های بسیاری در نیل به خودکفایی و استقلال، در پیش روی داشته است - به روشنی از عزم استوار رهبری در حمایت از کشاورزان فراموش شده حکایت داشت .
نويسنده:
علي سعادت پناه نابرابری و منازعه معلول کمبود امکانات و منابع و فقدان توزیع مناسب و عادلانه در جامعه است . آگاهی از این مساله، از مهمترین انگیزه های تلاش انسان ها در کسب ثروت به شمار می رود و این تلاش، کشمکش و نزاع و ستم را به دنبال می آورد . زیرا همه از قدرت یکسانی برخوردار نیستند . اما آیا نزاع و نابرابری، سرنوشت محتوم و همیشگی بشر است؟
نويسنده:
علي سعادت پناه اشاره:
نويسنده:
علي سعادت پناه آینده جهان را پندارهایی از توهمات ناشی از جهانی شدن دربر گرفته است . جهانی شدن بحثی است که در سال های اخیر علی رغم ناهمخوانی های فراوان آن در زمینه های فرهنگی، سیاسی و اقتصادی با ساختار حاکم بر جوامع، بسیار گسترده شده و به خاطر ابهاماتی که در اصل این پیایند وجود دارد، هنوز این مفهوم از تعریف بیرون نیامده، واکنش های متعددی را درپی داشته است .
نويسنده:
علي سعادت پناه نام کتاب: نحو نظام نقدی عادل؛ دراستة للنقود و المصارف و السیاسة النقدیه فی ضوء الاسلام
نويسنده:
علي سعادت پناه تا آن جا که در حافظه تاریخ مانده است، از دیرباز تاکنون، انسان ها برای گذران زندگی خویش، با نیازهای نامحدود و منابع محدود روبه رو بوده اند و همین ناهمگونی، علت پیدایش علم اقتصاد بوده است و اهمیت این مسئله، باعث شده است تا متفکران و فیلسوفانی مثل افلاطون و ارسطو و سیسرون حکیم، نظریه های خاصی در برخی ابواب اقتصادی، مطرح نمایند. (1) زیاده طلبی و منفعت پرستی انسان، موجب می شود تا هر کس که قدرت بیشتری دارد، از منابع موجود بیشتر استفاده و بهره برداری کند; لذا عدالت اقتصادی و پرهیز از رباخواری شاه بیت نظریه های اقتصادی بوده است، بعضی از مکتب های اقتصادی، اهرم وجود دولت را برای این کار پیش بینی کرده اند که برای نمونه می توان به مرکانتیلیست ها، سوسیالیست ها و کینزین ها اشاره کرد.
نويسنده:
علي سعادت پناه کسانی که با اقتصاد غرب آشنا هستند. می دانند عمر این علم از دو قرن تجاوز نمی کند. اما چه شد که نهادهای متناسب با این اقتصاد شکل گرفت و خیلی زود به اهداف از پیش تعیین شده دست یافت، هم جامعه غربی را به رفاه رساند و هم جهان سوم را به استثمار کشیده، برده خویش ساخت. به نظر می رسد آنچه غرب را به اینجا رسانید، حرکت در راستای مبانی فلسفی مورد قبولشان بود آنها خدا را از صحنه روزگار حذف نموده و با خلقت جهان کار خالق را تمام شده تلقی کردند. از اعتقاد به فلسفه طبیعی یا دئیسم، آزادی اقتصادی و لیبرالیسم شکل گرفت و در نتیجه خصوصی سازی و سرمایه داری متولد شد تا در پناه آن افرادی به اندازه تولید ناخالص ملی یک کشور به انباشت سرمایه بپردازند شایسته است تمام زیربخشهای اقتصاد غرب نیز با همین دیدگاه مطالعه شود. در مورد اقتصاد اسلامی و مفاهیم آن نیز باید همین روش را برگزید. در آموزه های قرآنی و حدیثی ما خداوند علاوه بر آنکه خلق کرد، در صحنه زندگی باقی ماند و برای ارتباط پیوسته با او مفاهیم زیبایی چون ذکر و شکر را مطرح نمود.
امام خمینی و کشاورزان
ساز و کارهای تحقق عدالت اقتصادی از منظر امام خمینی
در بحث عدالت اقتصادی با نفی این پرسش در صدد ارائه پاسخ یا پیشنهاد راههایی هستم که نشان دهد چگونه می توان با شرایط و امکانات موجود، به عدالت و برابری دست یافت . یعنی دستیابی به موقعیتی که همگان به حقوق خود رسیده و در جایگاه و مرتبه ای متناسب با شان خویش قرار گیرند .
عدالت اقتصادی
آقای دکتر یدالله دادگر فارغ التحصیل رشته اقتصاد از دانشگاه تهران، عضو هیات علمی دانشگاه مفید قم و همکار پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس است . ایشان مطالعات زیادی نیز در زمینه اقتصاد اسلامی داشته است . با توجه به پرسش های فراوانی که در زمینه عدالت اقتصادی مطرح است خدمت ایشان رسیدیم و برخی از پرسش هایمان را با ایشان طرح کردیم، با امید به اینکه در فرصت دیگر بتوانیم باقیمانده پرسش هایمان را به ویژه در زمینه عدالت در حکومت مهدوی با ایشان مطرح کنیم .
جهانی شدن با قرائتی از اندیشه امام خمینی
این مقوله همانند پست مدرنیته، برخورد تمدن ها، انحلال و اضمحلال خرده فرهنگ های محلی یا ملی در قالب یک فرهنگ جهانی و ... موضوعی است که بسیاری از روشنفکران و سیاستمداران جوامع مختلف و به ویژه جوامع فرودست (جنوب) را به خود مشغول کرده است . این مقولات تنها مشغولیتی نظری برای این متفکران ایجاد نکرده اند، بلکه استمرار حیات فرهنگی و اجتماعی این جوامع را تحت تاثیر خود قرار داده اند .
یا Globalizm به یک معنا به کار می رود و پروژه ای است که بعضی ها و در راس آنها آمریکا، تمایل دارند، در دنیا به اجرا درآید و در نتیجه، ساختار نظام بین المللی را به شکل یک قطبی درآورد .
معرفی کتاب دکتر شابرا درباره نظام اقتصادی اسلام /«راه سوم اقتصادی»
محمد عمر شابر
ناشر: المعهد العالمی للفکر الاسلامی ـ ویرجینی
تلاش جنبش های اسلامی احیایی، برای برپایی حکومت های اسلامی و اجرای شریعت، موازی با دعوت هایی به احیای اندیشه اسلامی و تجدید آن در ابعاد مختلف، به هدف هماهنگ سازی آن با تحولات زمان و مکان بوده است. از برجسته ترین ابعاد اندیشه اسلامی که پژوهش و مطالعه ژرف نیازمند است، اقتصاد اسلامی است، زیرا اهمیت عامل اقتصاد در تثبیت زندگی سیاسی و اجتماعی کشورها و ملت ها، و شکوفایی آنها بر کسی پوشیده نیست؛ به رغم تلاش هایی که تا کنون در زمینه تبیین ابعاد اقتصاد اسلامی به عمل آمده است، هنوز هم انگاره کاملی از آن ترسیم نشده است.
موفقیت اقتصادی از دو نگاه
«برداشتی از یک روایت »
