جلوه معشوق

ایران بهشت جامعه شناسی است.

جامعه‌شناسی دانش بررسی جامعه است.

کلیت یک جامعه، به مثابه کالبد، اندام و یک مجموعه انسانی است و

جامعه شناس به مثابه یک کالبدشناس و آناتومیست است.

بنی آدم اعضای یک پیکرند یا اعضای یکدیگرند، به این معنا است که

کالبد جامعه انسانی، یک واحد و دارای یک روح و صاحب حیات است.و

مهمتر اینکه اجزای این کالبد با یکدیگر ارتباط دارند.

بنابراین جامعه، یک موجود زنده است.  هر یک از اعضای جامعه به مثابه

سلولهای این موجود زنده(جامعه) هستند. روح کلی جامعه نیز برآیندی

از روح های تک تک سلولهای جامعه یعنی تک تک انسانها می

باشد.(1)

همانطور که یک موجود زنده بیمار می شود ، جامعه نیز بیمار می شود.

امکان آسیب دیدن فرهنگ اقتصاد سیاست یک جامعه وجود دارد.

«نقد منصفانه» یا «نقد نقی»(2) ابزار بسیار مناسبی است برای

معاینه و آسیب شناسی جامعه است.

فیلم و سریال یکی از بهترین ابزارهای «نقد نقی» است.

سریال پایتخت 3 ، یک جامعه شناسی تصویری و یک نقد نقی از جامعه

امروز ایران ما است .

ای کاش پس از پخش هر قسمت از این سریال، میزگردی در تحلیل داده

های آن قسمت ترتیب داده می شد.

جای نقد نقی در عرصه های مختلف فرهنگی سیاسی اقتصادی در

کشور ما خالی است. آستانه تحمل در ساحت اندیشه ورزی در عرصه

های مختلف فکری بسیار پایین است.

از همه بدتر اخیرا با بلند شدن هر صدای نقدی و به تحریک جهت دار

برخی از صاحبان آلاف و الوف و علف، و دست گذاشتن این حضرات(3) بر

روی مساله قومیت ها، باعث برافروخته شدن خشم مردم می شود و باب

«نقد نقی» بسته می شود. 

بسته شدن باب نقد، پدیده بسیار نامبارکی است. یک بار یه شکل

ناگواری شاهد عوارض بستن باب نقد نقی شدیم. در مساله تنظیم

خانواده کار به جایی رسید که رهبر انقلاب علنا عذر خواهی کردند.

پی نوشت:

1.معادل واژه جامعه در فرهنگ اسلامی، واژه «امت» است. اسلام به «امت واحده» می اندیشد. «امام» روح امت و نقطه کانونی برآیند تمامی آروزهای امت اسلامی است.  

2.نقد پاک

3.بدعت عجیبی در جامعه ما پدید امده است. برخی اهل سیاست و یا افرادی که سودای بالا رفتن از پلکان سیاست را دارند به مسائل قومیتی دامن می زنند. مجلس خانه ملت است. اما اگر از داخل خانه، سیگنالهای تفرقه پخش شود هر روز شاهد برانگیخته شدن اعتراض مردم خواهیم بود. ظاهرا به تحریک نمایندگان یکی از استانها نسبت به سریال پایتخت 3 مردم ابراز ناراحتی کرده اند.

پخش سریال «پایتخت» از فروردین 91 آغاز شد. دوربین در سریال

پایتخت «یک» و «دو» (که در سال 92 به روی آنتن رفت) به لایه های

زندگی انسانهای عادی و معمولی و به عبارتی آدمهای زیر پوستی

جامعه ما می رود و برشی از زندگی نه چندان مهم این افراد را به تصویر

می کشد. نام بازیگر اصلی این سریال «نقی معمولی» است. نقی

یعنی پاک و ساده و بی غل و غش. و معمولی هم که همان عادی و

معمولی و بی اهمیت و بی اثر است.

در پایتخت یک و دو، شاهد یک روایتگری بسیار خنثی از زندگی آدمهای

سریال هستیم. تنها نقطه جذاب سریال، رخدادهایی است که از سر

اتفاق و بد شناسی یا خوش شناسی برای بازیگران سریال می افتد در

کنار بازی با کلمات با لهجه مخصوص و دیگر هیچ.

در پایتخت یک و دو روند سریال به گونه ای بود که بیننده گمان می کرد

با آدمهایی روبرو است که درگیر زندگی فردی و خانوادگی و روابط

اجتماعی خود هستند و به طور کل رابطه این آدمها با سیاست و

فرهنگ و اقتصاد جامعه قطع بود.

در پایتخت یک و دو  سازندگان دوست داشتند سریالی بسازند که بیننده

را از جریانات فرهنگی و اقتصادی و سیاسی جامعه دور کند و به

مشاهده رخدادهای زندگی آدمهای معمولی و ساده جامعه دعوت نماید.

و البته هم در این طرح استحماری موفق بودند .

پایتخت یک و دو، در دو سال آخر ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد

ساخته شد. قطعا عملکرد سیاسی اجتماعی و اقتصادی این دولت در

عرصه ملی و بین المللی در ساخت این سریال تاثیر گذار بود. بحرانهای

داخلی و خارجی، پیکان هدف گذاری طراحان و سازندگان سریال را به

این سمت سوق داده بود تا هر چه بیشتر ذهن مردم را از کانونهای

بحران دور کرده و به گونه ای به آنها القا کند که مثل نقی معمولی

باشید. درگیر زندگی روزمره، ساده، خنثی و در کل؛ سرگرم خاله بازی

خود باشید.

از فروردین 93 پخش سریال پایتخت 3 آغاز شده است . در همین چند

قسمی که به روی آنتن رفته به شکل محسوسی مشاهده می کنیم

که سریال پایتخت از شکل و شمایل یک سریال استحماری خارج شده و

به شکل بسیار ظریفی سرنوشت آدمهای سریال را به کانونهای اقتصاد و

فرهنگ و سیاست و ... پیوند می زند.

کافی است بار دیگر آن قسمت از سریال که قرار شد از نقی معمولی

شکست خورده و محیط بان مجروح تجلیل شود را مجددا بازبینی کنیم.

بسیار ظریف و هوشمندانه بی ارادگی تصمیم گیران و مدیران و مسوولان

را در رابطه با مسائل اجتماعی و فرهنگی و ورزشی به تصویر کشیده

است. نقش روحانی سریال در همین سکانس در مقام یک موعظه گر

صرف، پیام عجیبی در رابطه با عملکرد روحانیت در منظومه تصمیم

سازی و مدیریت کشور با خود داشت. این گمانه بنده است که ؛ انقلاب

ما اگر چه روحانیه الحدوث بود اما بقای روحانیت در دستگاه های

اجرایی در حد و حدود همین موعظه گری و پشتیبان و همراه و هم قدم

مسوولان بودن، برای سازمان روحانیت خطرناک است.     

این روند منطقی سریال اگر همین گونه پیش رود روشنگری های خوبی

رخ خواهد داد و اگر پایتخت 4 ساخته شود احتمالا اتفاق مبارکی را در

پی خواهد داشت.

پارسال(یازده فروردین 92) هم تحلیلی درباره سریال پایتخت نوشتم

که در ادامه می آورم:

نوروز امسال هم شاهد پخش فصل دوم سریال پایتخت بودیم .

به صورت خیلی گذرا بخش هایی از این سریال را دنبال می کنم.

از حواشی اطراف این سریال٬ هم بخش اول و هم بخش دومش

تا حدودی آگاهم . بخصوص تشکیل کمپینی در فیس بوک آنهم

برای توهین به وجود مقدس امام هادی و تطابق نام مبارک نقی

با نام نقی که در سریال به صورت طنز آمیز و تکیه کلام٬ گاه و

بیگاه از زبان بابا پنجعلی به صورت کشیده و مضحک می شنویم .

نقی معمولی نام بازیگر اصلی سریال است . امروز داشتم به بازی

این بازیگر در فیلم و نامی که برایش انتخاب شده فکر می کردم .

 نقی یعنی پاک . معمولی هم که به معنای ساده است . بازی این

بازیگر هم نشان دهنده فردی پاک و ساده در حدی که با عابر بانک

کنار نمی آید. نقی معمولی تیپ اشخاصی است که در دنیای

ساده خود به گذران زندگی می پردازند . اینگونه افراد هیچ

دردسر و هزینه ای برای کشور ندارند.حتی اگر تمام مردم میهمن

ما مثل نقی معمولی باشند٬ دولتمردان و دست اندرکاران٬ شبانه

روز آنها را دعا می کنند . اما باید بدانیم که گفتان شخصیت

و تیپ رفتاری رایج در کشور ما بر اساس ویژگیهای شخصیتی

و رفتاری نقی معمولی سریال نیست . کافیست فقط به آمار تعداد

دانشجویان در مقاطع مختلف تحصیلی و خروجی های دانشگاه ها

دقت کنیم تا بفهمیم که از دانشگاه های ما به هیچ وجه افرادی در

مایه های نقی معمولی خارج نمی شود .

پس کارکرد تیپ نقی معمولی در این سریال برای جامعه ما چیست ؟

شاید هر کس به فراخور نگاهی که به سریال و برداشتی که از

اجتماع ما دارد بتواندپاسخ هایی ارائه دهد اما آنچه به ذهن این

بنده می آید :

۱. تشویق مردم به این منش و رفتار به عنوان ابزاری برای

راحت کردن مردم از شر رنجهای زمانه ای که ناخواسته و در

اثر سوء مدیریت بر سر مردم امده است . به عبارت دیگر٬

خوشی در عین بی خبری . شادی در اوج سختیها . درگیری

و مشغول بودن با خود و خانواده و دوستان و فارغ شدن از

مسائل اطراف .

۲. معنویت تخدیری . تکیه بر دینی با حداقل تاثیر در زندگی روزمره.

در حد برانگیخته شدن احساس و ایجاد حسی خوب و ارامش بخش.

۳. بی خیال حق و حقوق شهروندی . وقتی تو مدام مسافری چه نیاز

به حقوق شهروندی

۴. انسانهایی بدون آینده . گو اینکه رفتار بازیگرها مثل این است که

در کشوری با حداکثر آزادی زندگی می کنند و دولت هیچ نقشی در سر

و سامان دادن امور حال و آینده مردم ندارد .

۵. انسانهای سریال تسلیم بخت و راضی به تقدیر٬خنثی و معمولی هستند . 

۶. انسانهای سریال هیچ نیازی به افزایش معرفت و ارتقای خردورزی

ندارند.  

به طور کلی این تیپ افراد شایسته آن تیپ از مسوولانی هستند که تصمیم

سازی هایشان روز به روز جریان زندگی مردم را مختل و فلج می کند .

اللَّهُمَّ إِنَّا نَشْكُو إِلَیْكَ فَقْدَ نَبِیِّنَا صَلَوَاتُكَ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ غَیْبَهَ وَلِیِّنَا (إِمَامِنَا)

وَ كَثْرَهَ عَدُوِّنَا وَ قِلَّهَ عَدَدِنَا وَ شِدَّهَ الْفِتَنِ بِنَا وَ تَظَاهُرَ الزَّمَانِ عَلَیْنَا

بارالها ما به درگاه تو شكایت مى‏كنیم ...

دقيقا يك سال پیش بود که رهبر معظم انقلاب، سال ۹۲ را سال حماسه سیاسی

اقتصادی نامیدند.

در پست بسیار کوتاهی(1) در تاریخ 4/1/92  نوشتم ؛

شعار سال ۹۲ ؛ حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی .

سپس با یک دنیا پرسش و تعجب نوشتم ؛

پس حماسه فرهنگی ?!?!?!?!

لحظاتی پیش، آقا سال ۹۳ را «اقتصاد و فرهنگ، با عزم ملی و مدیریت جهادی»

نامیدند.

معتقدم ؛ اکنون که اقتصاد و فرهنگ مورد تاکید معظم له قرار گرفته از سیاست و

سیاسون نباید غفلت کرد.

بخصوص باید به شدت مراقب جماعت  سیاسی کارِ نوکیسه ظاهر الصلاح ماجراجوی

جاه طلب موج سوار که دانش سیاسی و سیاست ورزی را نه در هیچ آکادمی علمی

معرفتی، بلکه از دل سیاست بازی رقبا و از روی دست دوستان آموخته، بود . طرفه

آنکه این جماعت سیاسی کار را اگر به ظاهر درد دین به جان بیفتد و برای مصالحی

فریاد وا اسلاما از حلقومش بیرون بیاید، محکم باید به سینه دیوار کوفت که خرابی

ملک و دین از نغمه اسلام گرایی سودجویانه و مصلحت طلبانه این قوم و قبیله

نوظهور و متظاهر و مرائی است.

پی نوشت:

1. در پاسخ به آن مطلب ینده یکی از خوانندگان وبلاگ چنین نوشته بود:

 بسم الله ...
آن زمان که رهبر این مملکت از فرهنگ و کار فرهنگی و جهاد فرهنگی دم میزد و میگفت من از جانب اقتصاد و سیاست فعلاً دغدغه ای ندارم، امثال من و شما نفهمیدیم... حال که ایشان می گویند سیاست و اقتصاد را دریابید، به این نتیجه میرسیم که پس فرهنگ چی؟!؟!؟!؟!؟!؟
کاش سعی کنیم که نه عقب بیافتیم و نه جلو بزنیم؛
معنای ولایت مداری همین است.
یا علی

دقيقا يك سال پیش بود که رهبر معظم انقلاب، سال ۹۲ را سال حماسه سیاسی اقتصادی نامیدند.

در پست بسیار کوتاهی در تاریخ 4/1/92  نوشتم ؛

شعار سال ۹۲ ؛ حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی .

سپس با یک دنیا پرسش و تعجب نوشتم ؛

پس حماسه فرهنگی ?!?!?!?!

لحظاتی پیش، آقا سال ۹۳ را «اقتصاد و فرهنگ، با عزم ملی و مدیریت جهادی» نامیدند.

معتقدم ؛

از سیاست و سیاسون نباید غفلت کرد.

بخصوص باید به شدت مراقب جماعت  سیاسی کارِِِ نوکیسه ظاهر الصلاح ماجراجوی جاه طلب موج سوار که

دانش سیاسی و سیاست ورزی را نه در هیچ آکادمی علمی معرفتی، بلکه از دل سیاست بازی رقبا و از روی

دست دوستان آموخته، باید بود . طرفه آنکه این جماعت سیاسی کار را اگر به ظاهر درد دین به جان بیفتد و

برای مصالحی فریاد وا اسلاما از حلقومش بیرون بیاید، محکم باید به سینه دیوار کوفت که خرابی ملک و دین

از نغمه اسلام گرایی سودجویانه و مصلحت طلبانه این قوم و قبیله نوظهور و متظاهر و مرائی است.