نکته مهم دیگری که باید به آن توجه داشت این است که جهاد اقتصادی و شعار اصلی سال قرار دادن آن به این معنی نیست که جمهوری اسلامی از اهداف معنوی اصیل خویش دست برداشته است و می خواهد صرفا به عرصه اقتصادی و پیشرفت های مرسوم در دنیا دست یابد. بلکه باید توجه داشت که ملت ایران به تبع دستورات دینی هرگز دست از معنویات و دستورات معنوی خویش در مورد زندگی دنیوی بر نخواهد داشت. به تعبیر معظم له: “این دهه براى ما دهه‌ى پیشرفت و عدالت است. پیشرفت منهاى عدالت، از نظر اسلام اصلاً پیشرفت نیست. در همین منطقه‌ى عسلویه – در این دو تا مرکز مهم بشرى و انسانى عسلویه و نخل تقى – مردم نیازهائى دارند. کمک به رفع این نیازها، جزو جهاد اقتصادى است؛ جزو کار بزرگ است. ”

منبع

http://www.nosh.ir/?p=86

نکته مهم دیگر در فهم شعار سال درک مفهوم جهاد است که رهبر معظم انقلاب اسلامی آن را در شعار سال قرار داده اند و به جای عبارت “تلاش اقتصادی ” این سال را سال “جهاد اقتصادی ” نامیده اند. منظور از جهاد اقتصادی آن است که در این تلاش گسترده و پی گیر ما با دشمنی دشمنان نیز مواجه هستیم و باید برای موفقیت علاوه بر تلاش به مبارزه و درگیری با دشمن در این عرصه نیز بپردازیم. که البته در هر عرصه درگیری و مجاهدت حالت خاص خودش را دارد. به تعبیر معظم له: “جهاد اقتصادى، صرفاً تلاش اقتصادى نیست. جهاد یک بارِ معنائى ویژه‌اى دارد. هر تلاشى را نمیشود گفت جهاد. در جهاد، حضور و رویاروئى با دشمن، مفروض است. انسان یک تلاشى می‌کند، دشمنى در مقابل او نیست؛ این جهاد نیست. اما یک وقت شما می‌خواهید یک تلاشى را انجام دهید، که بخصوص یک دشمنى سینه به سینه‌ى شما ایستاده است؛ این می‌شود جهاد. ممکن است یک وقت این جهاد به شکل قتال(جنگ) باشد، ممکن است جهاد مالى باشد، ممکن است جهاد علمى باشد، ممکن است جهاد فنى باشد؛ همه‌ى اینها جهاد است؛ انواع و اقسام جهاد و مبارزه است. اگر بخواهیم در ادبیاتِ امروز ما براى “جهاد ” معادلى پیدا کنیم، می‌شود “مبارزه “. جهاد اقتصادى، یعنى مبارزه‌ى اقتصادى. ”

منبع

http://www.nosh.ir/?p=86

سهیم بودن همه ملت در جهاد اقتصادی

به گزارش خبرگزاری فارس، جمهوری اسلامی ایران در تاریخ پر افتخار سه دهه گذشته خویش به خوبی توانسته است زمینه حرکت های کلان و جهادی را در عرصه های مختلف آماده سازد و کشور را در حیطه های مختلف برای دست یابی به موفقیت های گوناگون مهیا نماید. در حال حاضر پس از بیش از سه ده تلاش و مبارزه جمهوری اسلامی ایران در شرایطی قرار گرفته است که سرمایه لازم و نیروی انسانی مورد نیاز برای حرکت به سمت آرمانهای کلان اسلامی را داراست. از این روست که دهه چهارم انقلاب اسلامی دهه پیشرفت و عدالت نامگذاری شده است.

رهبر معظم انقلاب اسلامی در جمع فعالان و متخصصان نفتی کشور و نیز گروه هایی از مردم همدان خاطر نشان ساختند که اکنون نشانه های رشد و تعالی فکری و عملی در ملت ایران فراهم آمده است و از این رو اکنون زمان مجاهدت در عرصه های گوناگونی است که در میان این عرصه ها امسال به عنوان سال جهاد اقتصادی نام گذاری شده است. چنان که رهبر معظم انقلاب اسلامی خاطر نشان ساختند همه این دستاوردها و موفقیت ها مرهون خدمات و فداکاری های گذشته خصوصا خانواده های شهدا و ایثارگران و جانبازانی است که با ایثار در راه خود کشور را از گردنه های صعب العبور رد کرده و به عزت و توانایی رسانده اند. نکته مهم دیگر این است که دوران مجاهدات و تلاش به گذشته محدود نمی شود. هر چند در زمانهای مختلف مجاهدت و تلاش شکل متفاوتی به خود می گیرد اما باید توجه داشت که امروز هم هنوز دشمنان ملت ایران در پی ایجاد مشکلات و معضلات برای ملت هستند. نکته مهم دیگر در فهم شعار سال درک مفهوم جهاد است که رهبر معظم انقلاب اسلامی آن را در شعار سال قرار داده اند و به جای عبارت “تلاش اقتصادی ” این سال را سال “جهاد اقتصادی ” نامیده اند. منظور از جهاد اقتصادی آن است که در این تلاش گسترده و پی گیر ما با دشمنی دشمنان نیز مواجه هستیم و باید برای موفقیت علاوه بر تلاش به مبارزه و درگیری با دشمن در این عرصه نیز بپردازیم. از دیگر نکاتی که رهبر معظم انقلاب اسلامی در این حیطه خاطر نشان ساختند این است که جهاد اقتصادی امری خاص یک گروه خاص و یا بخش مخصوصی از جامعه نیست. یعنی این گونه نیست که مخاطب جهاد اقتصادی که رهبر معظم انقلاب اسلامی مطرح فرموده اند صرفا مسوولان اقتصادی و یا اشخاصی باشند که درعرصه های اقتصادی کلان یا خاصی فعالیت میکنند. همه مردم و همه کسانی که در عرصه های مختلف مشغول هستند مخاطب این پیام و شعار هستند.

سال ۱۳۹۰ به لطف خدای متعال و با امید به الطاف خفیه و جلیه حضرت حق با شعار جهاد ااقتصادی آغاز گردیده است. در همین راستا در اولین سفر پس از سفر مشهد مقدس در ابتدای سال نو مقام معظم رهبری به بازدید از بخش های صنعتی و نفتی کشور در عسلویه در استان بوشهر پرداختند.

در این سفر که به یکی از مهمترین مناطق صنعت نفت کشورمان صورت گرفته است، رهبر معظم انقلاب اسلامی به بیان برخی مطالب بسیار مهم در مورد شعار سال و وضعیت کنونی کشور پرداختند که در ادامه به صورت خلاصه به برخی از این نکات مهم خواهیم پرداخت:

رشد و تعالی فکری و عملی ملت ایران

جمهوری اسلامی ایران در تاریخ پر افتخار سه دهه گذشته خویش به خوبی توانسته است زمینه حرکت های کلان و جهادی را در عرصه های مختلف آماده سازد و کشور را در حیطه های مختلف برای دست یابی به موفقیت های گوناگون مهیا نماید. در حال حاضر پس از بیش از سه ده تلاش و مبارزه جمهوری اسلامی ایران در شرایطی قرار گرفته است که سرمایه لازم و نیروی انسانی مورد نیاز برای حرکت به سمت آرمانهای کلان اسلامی را داراست. از این روست که دهه چهارم انقلاب اسلامی دهه پیشرفت و عدالت نامگذاری شده است. رهبر معظم انقلاب اسلامی در جمع فعالان و متخصصان نفتی کشور و نیز گروه هایی از مردم همدان خاطر نشان ساختند که اکنون نشانه های رشد و تعالی فکری و عملی در ملت ایران فراهم آمده است و از این رو اکنون زمان مجاهدت در عرصه های گوناگونی است که در میان این عرصه ها امسال به عنوان سال جهاد اقتصادی نام گذاری شده است به تعبیر معظم له: “خوشبختانه در همه‌ى گوشه و کنار کشور و در هر بخشى و به نحوى نشانه‌هاى رشد و تعالى فکرى و عملىِ ملت عزیزمان آشکار است. در یک دوره‌اى، مستکبران متجاوز و سلطه‌طلب که اهمیت این منطقه از عالم را درک کرده بودند، تصمیم داشتند این حوزه‌ى ثروتمند خلیج فارس را به طور کامل قبضه کنند و در اختیار بگیرند. همان استعمارگرانى که شبه‌قاره‌ى هندوستان را به آن روز درآوردند و با حضور خودشان آن ضربه‌هاى جبران‌ناپذیر را به آن مردم زدند، و در شمال آفریقا به نحو دیگر و در شرق آسیا به نحو دیگر، حاضر نبودند از این منطقه دل بکنند و طمع ببُرند. ”

در فراز دیگری از سخنانشان رهبر معظم انقلاب اسلامی خاطر نشان ساختند که فضای عمومی کشور به واسطه همین مقدمه سازی مهم در سالهای گذشته و تلاش های صورت گرفته در سالهای اخیر فضای کار و مجاهدت است: “خوشبختانه فضاى عمومى کشور، فضاى کار است؛ فضاى تلاش است؛ فضاى همدلى است؛ این به برکت مجاهدتهائى است که قبلاً انجام گرفته است. امروز جمعى از خانواده‌هاى شهداى این منطقه هم در این جمع حضور دارند. حتماً باید بدانیم که آنچه امروز ما موفقیت به دست مى‌آوریم، به برکت مجاهدت شهیدان و خون شهیدان و ایثار شهیدان است؛ شهیدان، جانبازان، ایثارگران. بعضى به میدان جنگ رفتند، جانهاى خودشان را هم عرضه کردند، اجر ایثار فى‌سبیل‌اللَّه را بردند؛ اگرچه خداى متعال جانهاى اینها را بحمداللَّه حفظ کرده است و اینها در خدمت انقلاب و در خدمت کشور قرار دارند. این ایثارگرى‌ها و این مجاهدتهاست که امروز ملت ما را به این عزت و به این توانائى رسانده است و به او فرصت داده است که بتواند این کارهاى بزرگ را انجام دهد. ”

چنان که رهبر معظم انقلاب اسلامی خاطر نشان ساختند همه این دستاوردها و موفقیت ها مرهون خدمات و فداکاری های گذشته خصوصا خانواده های شهدا و ایثارگران و جانبازانی است که با ایثار در راه خود کشور را از گردنه های صعب العبور رد کرده و به عزت و توانایی رسانده اند.

جمهوری اسلامی در برابر همه اهداف استکبار

نکته مهم دیگر این است که دوران مجاهدات و تلاش به گذشته محدود نمی شود. هر چند در زمانهای مختلف مجاهدت و تلاش شکل متفاوتی به خود می گیرد اما باید توجه داشت که امروز هم هنوز دشمنان ملت ایران در پی ایجاد مشکلات و معضلات برای ملت هستند و حتی در خیال خام خود تصور بر اندازی نظام جمهوری اسلامی ایران و بر هم زدن دوره عزت ملت را دارند. این در حالی است که چنین خیال خامی هرگز به نتیجه نخواهد رسید چرا که ملت ایران به امید خدا و لطف لایزال الهی مستظهر است و در حمایت از جمهوری اسلامی ایران از هیچ مجاهدتی فروگذار نمی کند و جمهوری اسلامی نیز چنان که امام راحل عظیم الشان ملت ایران فرموده بودند در برابر همه دنیای استکبار ایستاده است. به تعبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی “امروز هم یک دوران دیگرى است. سلطه‌گران و متجاوزان بین‌المللى به نحو دیگرى در فکر این هستند که به هر نقطه‌اى از نقاط عالم که میتوانند، دست بیندازند و منافع نامشروع خودشان را تأمین کنند، ولو به قیمت نابود کردن هویت و عزت ملتها؛ همان طور که مشاهده می‌کنید در گوشه و کنار دنیا و بخصوص در این منطقه، در این سالها دارند انجام می‌دهند. آنچه در ایران اتفاق افتاده است، درست نقطه‌ى مقابل هدفها و اطماع استکبار جهانى است. در اینجا نظامى متکى به مردم، متکى به دلها، به ایمانها، به عاطفه‌ها شکل گرفته است؛ با اهداف اسلامى، با اهداف قرآنى، با اهداف “و للَّه العزّة و لرسوله و للمؤمنین “، با این اعتقاد و باورى که هیچ‌گونه فشار و تحمیلى نمی‌تواند آن را متزلزل کند؛ یک نظامِ این‌چنینى؛ نظام اسلامى. خود این ایستادگى، خود این مقاومت در مقابل طمع‌ورزى بیگانگان، مراکز قدرت جهانى را به خشم مى‌آورد. سى سال است اینها دارند خشم خودشان را به نحوى ابراز می‌کنند، اما با اراده‌ى ملت ایران – که متکى به اراده‌ى پروردگار متعال است و با اطمینان به وعده‌ى الهى است – دشمنان ناکام مانده‌اند و ملت ایران روزبه‌روز عرصه‌هاى پیشرفت و تکامل و تعالى را پیموده است. ”

معنای جهاد اقتصادی

یکی از نکات مهم در آغاز هر سال با توجه به شعاری که در آن سال مطرح می شود این است که مفهوم صحیح شعار آن سال درک شود و برای آن مفهوم صحیح تلاش و برای اجرای آن کوشش گردد. همانطور که باقی ماندن در حد شعار و نپرداختن به عمل می تواند یک معضل و کوتاهی در برخورد با شعار سال باشد؛ درک نادرست شعار سال نیز می تواند باعث شود که تلاشها و کوشش های صورت گرفته جهت صحیح خود را پیدا نکند. به همین دلیل است که معمولا رهبر معظم انقلاب اسلامی در ابتدای سال و در اولین سخنرانی های خویش به تشریح مفهوم شعار سال می پردازند و البته از مسوولان و مخاطبان خویش می خواهند که برای این مفهوم صحیح تلاش و کوشش کنند و از تبلیغات و کارهای ظاهری کم اثر و گاه پرهزینه خودداری کنند. ایشان در سخنرانی اخیر خویش در بیان مفهوم صحیح شعار سال بیان داشتند: “من امسال را “سال جهاد اقتصادى ” اعلام کرده‌ام. این معنایش این است که ملت ایران در این برهه‌ى از زمان، جهادش به طور عمده در عرصه‌ى اقتصاد است… براى اقتصاد یک کشور، مهمترین بخشى که می‌تواند یک شکوفائى پایدار را به وجود بیاورد، تولید است؛ بخصوص آن بخش اقتصاد تولیدى‌اى که متکى است به دانش، متکى است به علم؛ اینجا این‌جور است؛ هم اقتصادى است، هم تولیدى است، هم علمى است؛ دانش‌بنیان است. این، شایسته‌ى ملت ایران است. اگر یک روز مردم این منطقه و مردم بخشهاى مختلف کشور در مقابل زورگوئى و پرروئى و زیاده‌طلبى دولتهاى غارتگر و متجاوز، آنجور باید مى‌ایستادند، امروز در مقابل آن قدرتها شکل ایستادگى پیچیده‌تر است، حساس‌تر است، متنوع‌تر است؛ احتیاج دارد به یک مجاهدت پیچیده و عمیق. خوشبختانه ملت ما با فرهنگ مجاهدت آشناست. ما از مجاهدت، بیگانه نیستیم. ملت ما در میدانهاى جهاد؛ هم جهاد نظامى، در دوران هشت سال دفاع مقدس؛ هم جهاد سیاسى، در طول این مدت؛ هم جهاد اقتصادى و علمى، یک ملت امتحان‌داده است. ما آشنا هستیم با جهاد. این جهادى که امروز باید انجام دهیم – جهاد اقتصادى – از جهادهائى که تا امروز ملت ایران انجام داده، مشکل‌تر نیست؛ اما باید بدانیم چه کار می‌خواهیم بکنیم. ”

منبع

http://www.nosh.ir/?p=86

جهاد اقتصادی به دلایل مختلف یک برنامه عملیاتی و مبتنی بر استراتژی های عملیاتی محسوب می گردد که البته این برنامه عملیاتی در صورت تکرار در سال های مختلف می تواند صبغه بلندمدت و استراتژیک نیز پیدا نماید.

جهاد اقتصادی از جهات مختلف باید مورد توجه قرار گیرد. جهاد اقتصادی از این جهت که مبتنی بر اصول دینی و اعتقادی است، از منظر فرهنگی قابل بحث است و از این جهت که حوزه اقتصادی به عنوان هدف و غایت آن در نظر گرفته شده، در حوزه مباحث اقتصادی مورد توجه اقتصاددانان و مدیران اقتصادی قرار می گیرد.

یکی از جهات بسیار مهم در جهاد اقتصادی، منظر و وجهه مدیریتی آن است. به نظر نگارنده و مبتنی بر اصول علمی دانش مدیریت، جهاد اقتصادی به دلایل مختلف یک برنامه عملیاتی و مبتنی بر استراتژی های عملیاتی محسوب می گردد که البته این برنامه عملیاتی در صورت تکرار در سال های مختلف می تواند صبغه بلندمدت و استراتژیک نیز پیدا نماید.

برنامه عملیاتی یا اصطلاحا «برنامه و بودجه سالیانه» مهم ترین ابزار مدیریتی محسوب می گردد و یکی از موضوعات کلیدی در حوزه مدیریت هم در مباحث تئوریک و علمی و هم در مباحث کاربردی و اجرایی است. دو دلیل اصلی برای جنبه عملیاتی بودن جهاد اقتصادی مبتنی بر اصول علم مدیریت به شرح زیر قابل ارایه می باشد.

وجود زمان بندی سالیانه:

یک دوره زمانی مشخص و معین (سال 1390) برای تحقق جهاد اقتصادی مشخص شده است. در ادبیات علمی مدیریت، برنامه های سالیانه جزو برنامه های عملیاتی طبقه بندی می شوند. از این منظر جهاد اقتصادی یک استراتژی عملیاتی است نه یک طرح بلندمدت که البته این برنامه عملیاتی می تواند برای سال های متمادی تکرار گردد. نقطه آغاز اجرای یک برنامه عملیاتی سالیانه دقیقا ساعتها و روزهای آغازین همان سال می باشد. از این رو جهاد اقتصادی در عمل می بایست از ابتدای سال 1390 آغاز شده باشد.

بنابراین تمامی سازمان ها و نهادهای مسئول در کشور و همه افرادی که در فعالیت های اقتصادی به طور مستقیم یا غیرمستقیم نقش دارند، لازم است به جای پرداختن به بحث های صرفا تئوریک و بیان ضرورت ها، با قید فوریت در برنامه های روزمره بازنگری نموده و مؤلفه هایی برای حرکت جهادی خود تعبیه نمایند. کاهش یا صرفه جویی در زمان اجرای برنامه و فعالیت های روزمره یکی از مهم ترین مؤلفه ها می باشد که در ادامه توضیح بیش تری در مورد آن ارایه می گردد.

نوآوری در اجرای طرح ها، صرفه جویی در هزینه ها، افزایش بهره وری، توجه به معیار ارزش افزوده اقتصادی (Economic Value Added) در ارزیابی عملکرد، بودجه بندی عملیاتی یا مبتنی بر عملکرد (Performance- based budgeting) و سایر ابزارها و تکنیک های مدیریتی نیز در تحقق جهاد اقتصادی می توانند حایز اهمیت باشند.

لزوم تغییر تاکتیک ها و تکنیک ها برای حرکت فراتر از حالت طبیعی و عادی:

آن چه که در صحبت های رهبری معظم انقلاب بر آن تأکید شده است، لزوم «حرکت جهشی و مجاهدانه» است. «... از مسئولان کشور، چه در دولت، چه در مجلس، چه در بخش های دیگری که مربوط به مسایل اقتصادی می شود و هم چنین از ملت عزیزمان انتظار دارم که در عرصه اقتصادی با حرکت جهاد گونه کار کنند، مجاهدت کنند. حرکت طبیعی کافی نیست؛ باید در این میدان، حرکت جهشی و مجاهدانه داشته باشیم...».

در این بخش از صحبت های ایشان، یکی دیگر از ویژگی های برنامه و استراتژی عملیاتی مورد تأکید قرار گرفته است. برنامه های عملیاتی (Action plans)، طرح های مشخصی هستند که برای پیاده سازی برنامه ها و استراتژی های بلندمدت طراحی شده اند و در یک چارچوب زمانی مشخص در طی یک سال محقق می گردند. در برنامه های عملیاتی، علاوه بر زمان بندی اجرا، ابزارها و تکنیک های مربوط نیز مشخص شده است.

اجرای برنامه های عملیاتی در چارچوب برنامه زمان بندی شده و با استفاده از ابزارها و تکنیک های موجود به طور قطع و یقین، «حرکت طبیعی» محسوب می شود. بنابراین مفهوم حرکت جهادگونه و جهشی، وقتی قابل تحقق می باشد که برنامه زمان بندی عادی موجود در برنامه های عملیاتی (بودجه سال 1390) مورد توجه جدی مسئولان و متولیان هر بخش از بودجه قرار گرفته و تلاش و مساعی مدیران به کاهش زمان معطوف گردد.

با عنایت به این که معمولا زمان بندی های موجود در برنامه ها متناسب با حرکت و فعالیت های عادی طراحی می شوند، لذا کاهش زمان در یک برنامه سالیانه، صرفا در قالب حرکت جهاد گونه امکان پذیر است. در برخی موارد کاهش زمان از راه نوآوری و به کارگیری تکنیک ها و ابزارهای نوین امکان پذیر است.

بخش علمی و نخبگان کشور نیز باید در این جهاد اقتصادی ایفای نقش نموده و دولت را در طراحی و به کارگیری ابزارهای جدید یاری نمایند. نقش مجلس شورای اسلامی نیز در این زمینه بسیار حیاتی است. در چارچوب «حرکت طبیعی» دولت صرفا باید در محدوده مشخص شده در برنامه و بودجه سال 1390 حرکت کند.

بنابراین امکان بروز نوآوری در بودجه های سالیانه به دلیل خاصیت انعطاف پذیر نبودن بودجه معمولا بسیار کم است. از این رو مجلس شورای اسلامی نیز باید با یک حرکت جهادی، (خارج از روال طبیعی و متداول)، زمینه تحقق این امر را فراهم آورد. مفهوم «Beyond Budgetig» یا اصطلاحا فراسوی بودجه بندی در ادبیات علمی مدیریت بیش از 15 سال است که رایج شده است.براساس این مفهوم، در صورت وجود 12 اصل در بودجه، می توان آن را از حالت ایستایی و غیرقابل انعطاف خارج نمود و به صورت یک برنامه عملیاتی پویا، منعطف و به عبارتی فراسوی بودجه بندی سوق داد.

به نظر نگارنده، توجه به این اصل در بودجه سال 1390 شرط بسیار ضروری و به عبارتی پیش نیازی اساسی برای تحقق «جهاد اقتصادی» محسوب می شود.

نویسنده:دکتر محمد جلیلی

منبع:http://www.kayhannews.ir/900131/6.htm

موسسه فرهنگي اطلاع رساني تبيان، وابسته به سازمان تبليغات اسلامي، در مقاله‌اي تحليلي، به واکاوي ديدگاه ولي امر مسلمين در نامگذاري سال نود به نام سال جهاد اقتصادي، با نام «براي چه جهاد اقتصادي؟» پرداخت.

به گزارش روابط عمومي سازمان تبليغات اسلامي، بخش سياست داخلي موسسه فرهنگي اطلاع رساني تبيان در مقاله اي تحليلي به واکاوي ديدگاه ولي امر مسلمين حضرت آيت الله العظمي خامنه اي (مدظله العالي) در نام گذاري سال 1390به نام «جهاد اقتصادي» پرداخت.

دکتر محمد مهدي تقوي در اين مقاله نوشته است: نزديک به 2 دهه است، حضرت آيت الله العظمي خامنه‌اي رهبر حکيم انقلاب اسلامي، در لحظات ابتدايي سال نو هجري خورشيدي، با سفارش و تاکيد بر انجام کارهايي مانند اصرار بر رعايت «انضباط اجتماعي»، «صرفه جويي»، «وجدان کاري» و... يا نام گذاري سال ها «سال امام خميني»؛ «امام علي عليه السلام»؛ «رفتارعلوي»؛ «پيامبراعظم صلوات الله‌عليه»؛ «همبستگي ملي ومشارکت عمومي»؛ «اصلاح الگوي مصرف»؛ «همت مضاعف کارمضاعف» و... ضمن توصيه به مردم و مسؤولان براي هدفمندکردن رويکردهايشان، به روند حرکتي رو به پيشرفت نظام مقدس اسلامي نيز جهت مي‌دهند.

وي افزود :جهاد اقتصادي يعني همه در کنار هم، اقتصاد مملکت را با تلاش، وجدان کاري، بهره وري، صرفه جويي، اصلاح الگوي مصرف، خودداري از هدردادن پول، انرژي و... بسازيم؛ چيزي که با تداوم همت مضاعف و کار مضاعف شدني است.

.

گفتني است از ديدگاه نويسنده «سال نخست اجراي قانون هدفمندي يارانه ها،طرحي مناسب براي تقابل باتحريم هاي زورگويان دنيا،استقلال طلبي،وجه الهي جهاد اقتصادي » از دلايل نام گذاري سال 90 توسط معظم له به نام سال جهاد اقتصادي است.

علاقه مندان مي توانند جهت بازخواني اين مقاله به نشاني tebyan.net مراجعه فرمايند.

برنامه هاي سال جهاد اقتصادي در گفتگوي قدس با معاون وزير بازرگاني بررسي شد؛
سال بهره وري، کاهش قيمت و افزايش رقابت

* سعيد کوشافر

سؤالات زيادي آماده کرده بوديم که به دليل کمبود وقت فرصت بيان آنها پيش نيامد، دکتر محمود دودانگه، مصاحبه شونده ما بود، از

سالها قبل با سمت هايي از مرکز پژوهشها گرفته تا مديريت در وزارت بازرگاني خدمت کرده و اکنون نيز در پست معاونت برنامه ريزي و امور اقتصادي مشغول است.با هماهنگي مديرکل روابط عمومي اين وزارتخانه گفتگويي با وي انجام داديم که در ادامه مي خوانيد.

* اولين پرسشمان از مصاحبه شونده را به ديدگاهش درباره جهاد اقتصادي و راهکارهاي تحقق آن اختصاص داديم، شما در اين زمينه چه سخني داريد؟
** دنياي روبه توسعه امروز با مسايل پيچيده اي روبروست که اگر مسايل مربوط به آن به درستي شناخته نشده باشد، منجر به ايجاد بحران در مسير توسعه و عوامل مؤثر آن مي شود، بنابراين بهتر است قبل از گرفتار شدن در مسير توسعه به لوازم مربوط به آن به خوبي پرداخته و پيش زمينه هاي آن فراهم شده و همچنين معيارها و شاخصهاي مؤثر در توسعه به درستي ديده شود.
براساس همين دلايل است که رهبر فرزانه انقلاب پيش نياز هاي لازم جهت تقويت روند توسعه اقتصادي، اجتماعي و سياسي ايران را در ابتداي هر سال گوشزد مي نمايند و امسال نيز از سوي ايشان، سال جهاد اقتصادي نامگذاري شده تا شاهد صرف نيروي بيشتر و عزم جدي تر جهت دستيابي به اهداف سند چشم انداز ايران در دهه چهارم انقلاب اسلامي باشيم.




همت بيشتر و کار مضاعف تر براي تحقق اهداف از پيش تعيين شده کشور در چارچوب طرح تحول اقتصادي مستتر است، بديهي است که تحقق کامل اهداف دولت بعد از همت و کار مضاعفي که در سال 1389 در راستاي هدفمندکردن يارانه ها انجام گرفت، امکانپذير نيست، مگر اينکه ديگر محور هاي طرح تحول اقتصادي شامل اصلاح نظام بانکي، گمرک، نظام مالياتي، بهره وري و... نيز عملياتي شوند، چرا که نمي توان هدفمندشدن يارانه ها را به صورت مجزا در داخل کشور پياده کرده و انتظار داشت که تمامي مشکلات اقتصاد از اين طريق حل شود.
مطمئناً بايد براي پيشبرد اهداف اقتصادي همه شاخصها، امکانات و ظرفيتهاي اقتصاد تقويت شوند، اما همان گونه که در فرمايشات رهبر فرزانه انقلاب به هنگام تحويل سال نو نيز مورد تأکيد قرار گرفت، يکي از مهم ترين محورهاي جهاد اقتصادي، مديريت و برنامه ريزي جهت استفاده بهينه از منابع داخلي در راستاي رونق اقتصادي به منظور خروج از روند حرکت طبيعي اقتصاد و ايجاد نوعي حرکت جهشي در اين زمينه است.
براساس مباني علم اقتصاد، توسعه، يکي از دستمايه هاي اصلي ايجاد حرکت جهشي در اقتصاد، تقويت زيرساختهاي اقتصادي و رشد بهره وري عوامل است، رشد بهره وري عوامل به عنوان يکي از محور هاي طرح تحول اقتصادي، به طور حتم حساس ترين اولويت کاري دولت در شرايط بعد از هدفمندشدن يارانه ها است، چرا که واقعي شدن قيمت حامل هاي انرژي در قالب طرح هدفمندشدن يارانه ها و افزايش هزينه تمام شده توليد، در صورت عدم ارتقاي بهره وري به افزايش قيمت تمام شده انجاميده و مي تواند مشکلاتي را در رقابت پذيري محصولات ايراني ايجاد کند.
در اقتصاد ايران، بررسي و قيمت بهره وري سرمايه و نيروي کار بيانگر تخصيص نابهينه منابع و استفاده نادرست از امکانات سرمايه اي موجود است، شاخص بهره وري کل عوامل، که بيانگر عملکرد کلي اقتصاد در زمينه استفاده بهينه از منابع است، در اکثر کشورها روندي صعودي داشته، اما اين رشد در ايران ناچيز است و نقش رشد بهره وري در تأمين رشد اقتصادي بالغ بر 1/8 درصد است و اقتصاد ايران از منابع در اختيار خود استفاده مطلوبي به عمل نمي آورد، که اين امر مبين اشکالات ساختاري در مديريت تخصيص منابع و استفاده بهينه از آنهاست.
* وزارت بازرگاني در همين راستا که اشاره کرديد، چه برنامه اي دارد؟
** مجموعه وزارت بازرگاني با در نظر گرفتن اهميت و جايگاه بهبود بهره وري عوامل توليد در اقتصاد ايران و با توجه به اين واقعيت که نظام توزيع کارآمد نقش بسزايي در بهبود بهره وري نظام توليدي کشور دارد، در سالهاي اخير با جهاد و کار مضاعف در روند اصلاح نظام توزيع، پروژه هاي متعددي را جهت رفع مشکلات نظام توزيع کشور از جمله بالابودن هزينه هاي شبکه توزيع کالا يا همان فاصله بهاي توليد کننده و بهاي مصرف کننده، نامطمئن و سازمان يافته نبودن بخش قابل توجهي از حمل و پخش کالا در شبکه توزيع، وجود انحصار در بازار برخي از کالاها و خدمات، عدم توسعه زيرساخت هاي فني و نهادي عملياتي کرده است.
با توجه به برنامه کلان پنج سال آينده و راهبرد هاي آن، در وزارت بازرگاني اهداف و اقدامات متعددي از سوي دستگاه متولي امر تجارت و بازرگاني کشور جهت کمک به رشد بهره وري عوامل توليد در نظر گرفته شده است که از جمله آنها مي توان به، تداوم نهضت کاهش قيمت تمام شده در زنجيره تأمين، توليد و توزيع و ارتقاي بهره وري و رقابت پذيري، همگاني کردن تجارت الکترونيک در سطح کشور، توسعه صادرات غير نفتي و حضور در بازارهاي جهاني، اجراي طرح آمايش تجاري و توسعه زيرساختهاي بازرگاني کشور اشاره کرد.
اهداف و اقدامات مذکور مبين اين واقعيت است که جهت گيري کلان وزارت بازرگاني در پنج سال آينده منجر به کاهش قيمت تمام شده، هزينه هاي اضافي توليد و درنهايت بهبود بهره وري در نظام اقتصادي ايران خواهد شد.
* صحبت از کاهش قيمت تمام شده با توجه به افزايش قيمت حاملهاي انرژي در نظر برخي فعالان توليد اندکي سنگين مي آيد، براي اين موضوع چه تدبيري انديشيده ايد؟
** در اين باره دو ديدگاه مطرح است، ديدگاه اول اينکه بنگاه هاي مختلف درجه تأثيرپذيري شان از قيمت حاملهاي انرژي يکسان نيست و بنگاههاي مختلف متناسب با فرآيند توليد، نوع توليد و تکنولوژي آنها درجه تأثيرپذيري شان متفاوت است و به نوعي قيمت تمام شده آنها مي تواند متأثر از قيمتهاي حاملهاي انرژي باشد.
ديدگاه دوم اين است که قيمت حاملهاي انرژي درصد بالايي از قيمت تمام شده کالا را شامل نمي شود و با توجه به پتانسيل و ظرفيت بنگاههاي کشور که براي ارتقاي بهره وري وجود دارد با اندکي تلاش مي توان درصد زيادي از بهره وري را در بنگاه ها ايجاد کرد که نه تنها هدفمندسازي يارانه ها تأثيري در قيمت تمام شده کالاها نخواهد داشت بلکه منجر به رقابت پذيري، نوآوري بيشتر و مديريت بهتر منابع خواهد شد.
اين در حالي است که در مدت زمان کوتاه چندماه اخير برخي از بنگاهها نشان داده اند با استفاده از تکنيکهايي مي توان هزينه ها را کاهش داد.
هر چند دولت در دوران گذار هدفمندسازي يارانه ها بنگاههاي اقتصادي را تنها نخواهد گذاشت و با بسته هاي حمايتي که براي بخشهاي مختلف طراحي کرده به بنگاههاي اقتصادي کمک خواهد کرد تا بتوانند از اين دوران گذار فرصتي ايجاد کند تا در دراز مدت بتواند بهره ورانه کار و مشکلات را برطرف کند.
* از نظر شما اولويت اقتصادي در اين سال بايد چه بخشي را هدف قرار دهد؟
** امسال که سال جهاد اقتصادي نامگذاري شده، اگر تلاشهاي دولت و مجلس به اين سمت جهت پيدا کند که بهبود فضاي کسب و کار مدنظر باشد تا فعالان اقتصادي بتوانند توليد و تجارت خود را انجام دهند، دستيابي به اهداف چشم انداز محقق خواهد شد.
همچنين چالشها و مشکلات در سطح خرد و کلان شناسايي شوند علاوه بر تحقق دستيابي به اهداف چشم انداز، قانوني که در سال گذشته اجراي آن شروع شده بود، مي تواند در سال جاري اهداف بزرگتري را در کشور محقق کند.
حتي اگر ما بخواهيم اهداف اصلي اين قانون که رقابت پذير شدن فضاي اقتصادي کشور است، محقق شود بايد شاخصهاي مدنظر فضاي کسب و کار کشور به دقت بررسي شوند تا در صورت وجود مشکلي، آن را برطرف کنيم که در نتيجه هم اشتغال و هم صادرات غيرنفتي کشور وضعيت بهتري پيدا کند.
* فکر مي کنيد در شرايط فعلي توليدات کشور توان رقابتي دارند، که مي خواهيم آنها را وادار به کاهش قيمت تمام شده يا رقابت با ساير کشورها کنيم؟
** با توجه به اينکه در فضاي اقتصاد يارانه اي و رانتي قبل از هدفمند سازي يارانه ها، ظرفيتهاي توليدي بدون توجه به مزيت رقابتي کشور شکل گرفته است، ملاحظه مي شود بخش عمده اي از محصولات توليدي کشور در بخش صنعت و کشاورزي فاقد توان رقابتي مطلوب در مواجهه با رقباي خارجي هستند و به همين دليل حضور پايدار در بازارهاي داخلي و خارجي با چالشهاي جدي مواجه است و امکان فعال شدن کامل ظرفيتهاي توليدي و تجاري کشور ميسر نشده و کشوري که مي تواند بازار 700 ميليون نفري منطقه را تأمين کند، بعضاً امکان تأمين بازار داخلي را نيز در رقابت با محصولات خارجي از دست داده است.
اتفاقاً در چنين شرايطي چاره اي جز ارتقاي بهره وري، استفاده از تکنيکهاي کاهش قيمت تمام شده و فراگيرکردن نهضت کاهش قيمت تمام شده در سطح خرد و کلان اقتصاد وجود ندارد.
از سوي ديگر براي بهره گيري مطلوب از پتانسيل هاي بالفعل و بالقوه کشور در زمينه توليد، توسعه زيرساختهاي تجاري اجتناب ناپذير است. چرا که بدون زيرساختهاي تجاري از قبيل مراکز لجستيک منطقه اي، پايانه هاي صادراتي، مراکز بسته بندي، نمايشگاه هاي بين المللي، مراکز ذخيره سازي، ظرفيتهاي حمل و نقل دريايي، هوايي، ريلي و زميني، بنادر، نهادهاي توزيع زنجيره اي و امثال اينها امکان توسعه و پويايي توليد وجود نخواهد داشت.
اتفاقي که در دهه هاي گذشته در کشور رخ داده و تعادل و توازن مناسب در توسعه زيرساختهاي توليدي و زيرساختهاي تجاري رعايت نشده به دليل همين نقطه ضعف بوده و به همين دليل برخي از کشورهاي منطقه نيز توانسته اند سهم قابل توجهي از تجارت و منطقه را در انحصار خود بگيرند.
* آيا اين توضيحات مقدمه اي براي ضرورت اجراي طرح آمايش تجاري کشور نيست؟
** بله، اين طرح با توجه به مزيتهاي استاني تدوين شده است و با اجراي کامل اين طرح، اميدواريم توانايي بالقوه ايران در تأمين بازار 700 ميليوني منطقه به فعليت برسد.
به عبارتي به منظور استفاده از ظرفيتهاي اقتصادي و تجاري کشور و تبديل شدن به قطب تجاري منطقه و دست يافتن به اهداف سند چشم انداز توسعه است، بايد ضمن توجه به ظرفيتها، امکانات و استعدادهاي استانهاي مختلف کشور و همچنين ملاحظه مزيتهاي رقابتي در بخش صنعت، کشاورزي و خدمات در هر يک از استانها، زيرساختهاي تجاري نيز توسعه يابد و آمايش تجاري کشور متناسب با جغرافياي اقتصادي شکل بگيرد.
بهره گيري از موقعيت ژئوپلتيک و ظرفيتهاي اقتصادي، توليدي و تجاري کشور مستلزم فراهم شدن زيرساختهاي مناسب است، اين زيرساختها مي تواند شامل زيرساختهاي توليدي و تجاري باشند که باعث رشد توليد و تجارت کشور از يک طرف و تبديل شدن به قدرت برتر اقتصادي در منطقه و جهان از طرف ديگر باشد.
* در روزهاي پاياني سال گذشته خبر از مرحله دوم اصلاح نظام توزيع از سال 90 داديد، اين مرحله چه ويژگيهايي دارد؟
** براي فاز نخست بسته اصلاح نظام توزيع 10 پروژه در وزارت بازرگاني تعريف شد که عمدتاً در راستاي بهبود ساختارهاي نظام توزيع بود.
بخش قابل ملاحظه اي از اين 10 پروژه تاکنون نهايي شده است، و تعداد زيادي از اين 10 پروژه مورد بهره برداري قرار گرفته است.
البته نمي توان انتظار داشت که با اتمام فاز اول تمامي اهداف و برنامه هاي اين بسته محقق شود، اما در سال جديد مرحله دوم بسته اصلاح نظام توزيع شروع شده است تا براساس آن فاصله بين توليدکننده و مصرف کننده به حداقل برسد، نظام توزيع به سيستمي کارآمد و منسجم تبديل شده، کانالهاي توزيع بهبود يافته و تعامل ميان توليدکننده و بازارهاي داخلي و خارجي کاهش يابد.
نظام توزيع بايد به طور مستمر متناسب با فضاي نوين داخلي و خارجي اصلاح شده و با توجه به شرايط جديد، به روز شود. در واقع تحول در نظام توزيع يک رويکرد و سياست مستمر است که همواره دنبال خواهد شد تا از پتانسيلهاي کشور در اين حوزه استفاده بهينه صورت گرفته با رشد توليد و توسعه صادرات غيرنفتي به اهداف اقتصادي خود دست يابيم.

منبع

http://www.qudsdaily.com/archive/1390/html/1/1390-01-29/page33.html

روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله خود نوشت:

 

*بدون تردید "جهاد اقتصادی" برای کشور ما امری واجب و مفید است. از جمله مزایای داخلی "جهاد اقتصادی" و مهمترین آن، نهادینه شدن فرهنگ اقتصادی زیستن است که برای هر ملتی، چه به صورت جمعی و چه به صورت خانوادگی، اهمیت زیادی دارد. *از جمله لوازم "جهاد اقتصادی" پیشگام شدن مسئولان برای کاهش هزینه‌های دولتی در زمینه‌های مختلف از مصارف غیرضروری انرژی تا هزینه‌های بی خاصیت و احیاناً مضر برگزاری سمینارها و سفرها و اقدامات دیگر است. آمارها نشان می‌دهند دستگاه‌های رسمی کشور با بیشترین هزینه‌ها درصدر فهرستی قرار می‌گیرند که باید برای جهاد اقتصادی تلاش کنند.

*یکی دیگر از لوازم "جهاد اقتصادی" دادن اطلاعات صحیح به مردم و پرهیز از شعارهای بی پشتوانه و احیاناً نادرست است. اینکه به مردم گفته می‌شود تا یکسال دیگر بی کاری ریشه کن می‌شود، تا دو سال دیگر همه‌ی مردم ایران خانه‌دار می‌شوند و در سال جدید قیمت‌ها نه تنها افزایش نمی‌یابند بلکه کاهش خواهند یافت، علاوه بر اینکه به حل مشکلات اقتصادی کمک نمی‌کند بلکه مانعی بر سر راه مشارکت جدی مردم در "جهاد اقتصادی" خواهد شد. زنده‌ترین مورد، افزایش قیمت انواع کالاهای مصرفی، که با زندگی روزمره مردم سروکار دارند، در روزهای آغازین سال جدید است. ریشه کن شدن بی‌کاری و خانه‌دار شدن همه مردم ظرف یکی دو سال نیز از شعارهائی است که مردم بر عدم امکان تحقق آن واقفند و شنیدن این قبیل وعده‌ها موجب می‌شود مردم سایر سخنان و شعارها و وعده‌ها را نیز غیر واقعی تلقی نمایند.

)استفاده از مدیران با تجربه و پرهیز از برچسب زدن‌های باندی و گروهی به آنان نیز از جمله لوازم موفقیت "جهاد اقتصادی) است. این موضوع مهم را با بهره گیری از اندوخته‌های تجربی و سرمایه‌های انسانی ارزشمندی که داریم ولی منزوی هستند می‌توان عملی ساخت.

*مبارزه با مفاسد اقتصادی نیز از لوازم مهم موفقیت در "جهاد اقتصادی"‌است. این، سهم مشترک قوه مجریه و قوه قضائیه است که ضمن همکاری قانونی با همدیگر می‌توانند آنرا محقق نمایند.

*اطلاع رسانی دقیق و بدون ملاحظات سیاسی و تبعیض درباره حوادث جهان و منطقه هر چند در ظاهر ربطی به اقتصاد ندارد لکن این واقعیت را نمی‌توان انکار کرد که اقتصاد هیچ کشوری نمی‌تواند از تأثیرپذیری و تأثیرگذاری بر اقتصاد سایر کشورها به ویژه کشورهای منطقه خود مصون باشد. به همین دلیل، آحاد مردم باید در جریان رویدادهای خارج از کشور باشند تا بتوانند این تأثیرها را با حداقل عوارض آن پشت سر بگذارند.

منبع :

http://www.khabaronline.ir/news-140248.aspx

نامگذاری سال 1390 از جانب مقام عظمای ولایت بعنوان سال جهاد اقتصادی بیان گر عزم جدی ایشان در طراحی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و عدالت است!
اکنون 3 سال است که عناوین اقتصادی از جمله "اصلاح الگوی مصرف" و "همت مضاعف،کار مضاعف"و حال "جهاد اقتصادی" از سوی ایشان نامگذاری شده است که خود اهمیت و وزن اصلاحات اقتصادی را از دید معظم له نشان می دهد.اینکه رهبر معظم انقلاب پیشرفت اقتصادی، فناوری و عمرانی کشور را با مسئله مقدسی بنام "جهاد" مطرح نمودند که بیانگر این است که ایشان ابعاد دنیوی را با ابعاد مقدس اسلام در هم آمیخته و همگون می بینند. بنظر ایشان اکنون نظام مقتدر جمهوری اسلامی ایران به سطحی خوب از اقتدار رسیده است ولی مشکلاتی نیز همچنان دارد که اکثرا حول محور اقتصاد میچرخند و نیازمند عزم ملی و جهادی در جهت مرتفع نمودن این مشکلات است!
در باب اهمیت نامگذاری سال 1390 همین نکته بس که این سال پایان یک دهه و آغاز دهه ی دیگری است و باید به نحوی آغاز گرددکه بمعنای حقیقی کلمه ، مظهر پیشرفت و مظهر استقرار عدالت در کشورمان باشد. جای تردید نیست که پیشرفت اقتصاد و در نتیجه آن پیشرفت سایر علوم و فناوری، خود می تواند پشتوانه ای محکم برای امنیت ملی و دفاعی کشور باشد! لذا شروع دهه ی 90 با نامی جهادی می تواند نویدگر شروع دهه بزرگ در رسیدن ایران اسلامی به جایگاه اول منطقه باشد!

نکته ای که اینجا حائز اهمیت است و مقام معظم رهبری خود نیز بر آن تاکید داشتند این است که نامگذاری هر سال نباید به اسبابی برای تبلیغات روز افزون و شعار سازی مضاعف تبدیل گردد. چرا که این نوع برخورد می تواند بر ضد این حرکت باشد و از اثرگذاری آن بکاهد. لذا اندیشیدن و عمل کردن به عمق این مسئله باید مد نظر قرار گیرد. شاید ساده اندیشی باشد که جهاد اقتصادی را در پیشرفت اقتصادی و رشد متغیرهای کمی در اقتصاد ببینیم. گرچه فی نفسه این نوع رشد نیز خود جای تقدیر دارد. اما جهاد اقتصادی می بایست بر اساس مفاهیم اقتصاد اسلامی تفسیر گردد.
برای مثال از معضلات اقتصاد فعلی ما خلأ محور اصلی اقتصاد اسلامی یعنی عدم شاخص سازی مکارم اخلاق و معنویت و فقط توجه نمودن به حرکت آمار ها و داده های اقتصادی و بسط آنان است.مثلا در ستانده های اجرای نهاد زکات، صرفا آثار توزیعی و عدالتی آن دیده می شود و آثار مهمتر آن که همان رضایت خدا و رسول اوست در هیچ شاخصی نگنجیده است! حال آنکه در حرکت های مبتنی بر اقتصاد اسلامی می بایست علاوه بر محاسبه داده های کمی، رشد معنویت نیز که خود نوعی سرمایه گذاری است محاسبه گردد. در همین راستا، در سال جعاد اقتصادی یکی از استراتژی هایی که می بایست پیش و رو باشد عملی کردن اقتصاد اسلامی و شاخص سازی مکارم اخلاق و معنویت در اقتصاد است. لذا مردم عزیز نیز از مسئولان امر و اولیای امور کشور انتظار دارند که این جهت گیری را هوشمندانه دریابند.
در پایان نیز مخاطبین عزیز باید در نظر داشته باشند که امسال نیز نه تنها نباید شعار سال گذشته مبنی بر "همت مضاعف،کار مضاعف" نادیده گرفته شود بلکه باید برای سال "جهاد اقتصادی" که میدان وسیع تری برای همت مضاعف و کار و تلاش مضاعف میطلبد برنامه ریزی دقیق تری داشته باشیم

منبع

http://www.bushehrnews.com

ـ حجت‌الاسلام موسويان: واژه «جهاد» از واژه‌هاي اصيل اسلامي است و در روايات و فرهنگ اسلامي جايگاه ويژه‌اي دارد. به نظر مي‌رسد كه مقام معظم رهبري در انتخاب امسال به نام جهاد اقتصادي چند رويكرد ويژه‌اي داشته‌اند؛ نخستين رويكرد اين بود كه فعاليت اقتصادي به سمت آرمان ‌اقتصادي و مقدس سوق پيدا كند و به نوعي بين اقتصاد و اهداف متعالي اسلامي پيوند برقرار شود.

دومين رويكرد به كيفيت تلاش برمي‌گردد و زماني از واژه جهاد استفاده مي‌شود كه تلاش در نهايت جان‌فشاني صورت گرفته و انسان از تمام ظرفيت و تلاش استفاده كند و نكته سوم اين است كه زماني از واژه جهاد استفاده مي‌شود كه مانع بزرگي بر سر راه رسيدن اهداف باشد.

هدف مقام معظم رهبري با نامگذاري امسال به نام جهاد اقتصادي اين بود كه نشان دهد؛ دشمن در راستاي شكست انقلاب اسلامي در مسير رشد و اهداف اقتصادي كشور سنگ‌اندازي مي‌كند. و بايد در جهت مقابله با آن،‌ حركت‌هاي اقتصادي كشور جهاد‌گونه بوده تا در اين جهاد دشمن شناخته شود. ابزار‌ها و شيوه‌هاي به‎كار‌گيري براي رسيدن به اهداف اقتصادي كشور نيز بايد مقدس شمرده شود اگر به اين رويكرد‌ها توجه شود جهاد اقتصادي محقق مي‌شود.

* چه موانعي براي تحقق جهاد اقتصادي وجود دارد؟

ـ حجت‌الاسلام هادوي‌نيا: مفهوم جهاد در فرهنگ اسلامي به منزله تلاش و فرا كوشش حد معمول شمرده مي‌شود و مفهوم ديگري كه از جهاد فهم شده مبارزه‌طلبي است، مصداق بارز جهاد همين مبارزه‌طلبي محسوب مي‌شود. در قرآن كريم و فرهنگ اسلامي شيطان و نفس اماره به معناي دشمن معرفي مي‌شود كه به نوعي جهاد اكبر نيز است؛ بنابراين در مفهوم جهاد دو عنصر وجود دارد و مصاديق آن متفاوت است.

به طور معمول جهاد به منزله جنگيدن است؛ البته به اين صورت نيست بعضي از آيات قرآن به منزله جهاد اكبر و به نوعي جهاد اقتصادي نيز به كار رفته است و براي اينكه در زمان مختلف ترفند‌هاي دشمن براي عزت نگرفتن مسلمانان متفاوت است؛ بنابراين جهاد نيز تفاوت پيدا كرده و شكل‌هاي متفاوت پيدا مي‌كند.

در سه ـ چهار سده اخير، اقتصاد در جهان شكل محوري به خود گرفته است، كشور‌هاي استكباري سعي دارند با امتياز اقتصادي كه دارند بر ساير كشور‌ها استيلاي فرهنگي پيدا كنند و ما بايد با جهاد اقتصادي سعي كنيم خود را به سطح پيشرفت اقتصادي آن كشور‌ها برسانيم.

فرهنگ مشتمل بر ارزش‌ها و رسوم و اخلاقيات است و يكي از سرمنشاءهاي فرهنگ، مذهب است. بنابراين فرهنگ پشتوانه‌اي براي رفتار اختياري و اجتماعي آدمي است و اقتصاد‌دانان كلاسيك به رابطه فرهنگ و اقتصاد به دليل اينكه اقتصاد را داراي قوانين جهان‎شمول مي‌دانستند، باور نداشتند؛ اما مكاتب ديگر اقتصادي از جمله نهادگرايان به تاثير فرهنگ و اقتصاد باور داشتند و معتقد بودند كه فرهنگ‌هاي مختلف اقتصاد‌هاي مختلف دارد.

انديشمندان براي مفهوم فرهنگ تعاريف مختلفي كرده‌اند؛ اما مسلما در اين مسئله، بحث ارزش‌ها، رسوم و اخلاقيات وجود دارد و مي‌توان گفت كه يكي از منشاءهاي فرهنگ نيز مذهب است، بنابراين فرهنگ يك كشور، پشتوانه‌اي براي رفتارهاي اختياري اجتماعي انسان است و آن را شكل مي‌دهد.

ارتباط فرهنگ با اقتصاد به گونه‌اي است كه بعضي از انديشمندان معتقدند كه قوانين، جهان‌شمول است و به فرهنگ نيز كاري ندارد در حاليكه مكاتب ديگر با آن مخالفت كرده‌اند و بعضي از مكاتب ديگر معتقدند كه در واقع، فرهنگ است كه مي‌تواند اقتصاد يك كشور را شكل بدهد و در نتيجه با فرهنگ‌هاي مختلفي، اقتصادهاي مختلف را شكل دهد و توانسته‌اند آن را تئوريزه‌پردازي بكنند.

قم - خبرگزاری مهر: استاد حوزه علمیه قم بر تحقق الگوی جهاد اقتصادی تاکید کرد و گفت: لازمه تحقق جهاد اقتصادی مدیریت بهینه منابع است.

حجت الاسلام محسن غرویان در گفتگو با خبرنگار مهر در قم با اشاره به پیام نوروزی مقام معظم رهبری و نامگذاری سال 90 به عنوان سال جهاد اقتصادی از سوی ایشان، بیان داشت: نامگذاری امسال به عنوان سال جهاد اقتصادی از سوی مقام معظم رهبری، در حقیقت الهام گرفته از قرآن کریم است.

وی تصریح کرد: خداوند در قرآن کریم می‌فرماید؛ عزت از آن خدا، رسول خدا و مومنین است و جامعه اسلامی باید جامعه‌ای عزیر باشد و عزت اقتصادی از مظاهر این عزت و بزرگی است.

تاکید بر حرکت در جهت خودکفایی همه جانبه

غرویان با تاکید بر اینکه زیرساخت‌ها و بنیه اقتصادی یک جامعه اسلامی باید قوی باشد، خاطر نشان کرد: بخش صنعت و کشاورزی از مهم‌ترین زیرساخت‌های اقتصادی کشور است و با توجه به نامگذاری امسال مبنی بر سال جهاد اقتصادی، ما باید به این سمت حرکت کنیم که از نظر تکنولوژی، صنعت و کشاورزی به خودکفایی مطلق برسیم تا دست نیاز به سوی کشورهای دیگر دراز نکنیم و اصلا این شایسته کشور ایران نیست که نیازهای اولیه خود را از سایر کشور‌ها وارد کند.

عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه در ادامه با بیان اینکه مهم‌ترین رکن تحقق الگوی جهاد اقتصادی برنامه ریزی برای اقتصاد کشور است، اظهار داشت: ایران از لحاظ منابع بسیار غنی است و ما در عین واحد چهار فصل را در کشور خود داریم و محصولات کشاورزی در نقاط مختلف کشور در طول یک سال برداشت می‌شود.

استفاده بهینه از منابع مالی و ثروتی مورد توجه مسئولین قرار گیرد

وی افزود: همچنین زمین‌های بایر زیادی در ایران وجود دارد که نیازمند مدیریت است و امسال نیز که به نام سال جهاد اقتصادی نامگذاری شده است باید از زمینه‌های موجود در کشور از جمله آب‌های زیرزمینی و نزولات جوی با مدیریت و برنامه ریزی قوی به نحوه بهینه بهره برد، لذا مدیریت منابع طبیعی، مالی و ثروتی مهم‌ترین امری است باید از سوی مسئولین ذی ربط کشور مورد توجه قرار گیرد.

مسائل دنیوی باید مورد توجه جمهوری اسلامی باشد

غرویان در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت: جمهوری اسلامی نه فقط به مسائل آخرت، بلکه باید به امور دنیوی نیز توجه داشته باشد و اینکه دین فقط به امور آخرت انسان مربوط می‌شود یک دیدگاه سکولار است.

اقدام مقام معظم رهبری پاسخی به تفکر سکولار

وی تصریح کرد: مقام معظم رهبری در پاسخ به این تفکر سکولار امسال را به نام جهاد اقتصادی نامگذاری کرده است تا بیان نماید که مسائل دنیوی و اخروی در کنار هم مهم و ضروری هستند و در جامعه ایران رشد اقتصادی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.

جهاد اقتصادی در کنار انواع دیگر جهاد

استاد حوزه علمیه قم خاطر نشان کرد: در قرآن نیز به مسائل اقتصادی جامعه اسلامی گوشزد شده و‌‌ همان طور که جهاد در راه خداوند دارای پاداش است، در میان انواع جهاد، جهاد اقتصادی نیز در کنار مسائل اخروی دارای اهمیت می‌باشد.

مقام معظم رهبری ـ دام ظله ـ سنتی را پایه‌ریزی کردند، تحت عنوان نامگذاری سال. این سنت در واقع از این جهت که یک نوع هدف گذاری کلان برای مجموعه فعالیت‌ها می‌شود، سنت حسنه‌ای است؛ البته انتخاب یک عنوان برای سال به معنای غفلت از سایر جهات نیست. بعضی از طلبه‌ها بعد از پیام نوروزی ایشان به من مراجعه می‌کردند که چرا ایشان امسال را سال جهاد اقتصادی اسم گذاشتند. این همه مشکلات فرهنگی در کشور وجود دارد، چرا ایشان بر بحث اقتصاد تأکید کردند؟ توجه دارید که اگر یک شعار به عنوان شعار سال انتخاب می‌شود، معنایش این نیست که ایشان ابعاد فرهنگی، سیاسی و ... و اهمیت آنها را نادیده گرفته‌اند و فقط به یک بعد توجه کرده‌اند. نامی که انتخاب شده است به نظر ایشان با توجه به مجموعه اطلاعات و مشاوره‌هایی که صورت می‌گیرد، مهم ترین شعاری است که در آن سال می‌تواند مطرح باشد. برای انتخاب این نام اهم و مهم شده  است. مقصود ایشان این نیست که به بعد فرهنگی، سیاسی و اجتماعی توجه نشود. یک کلام، همیشه باید در متن و فضای خودش تفسیر شود. وقتی در متن و فضای اسلامی و  حکومت اسلامی صحبت از اقتصاد می‌شود، معنایش نادیده گرفتن سایر ابعاد زندگی نیست. جهاد همان طوری که خود ایشان هم توضیح دادند، یک مفهوم خاص است؛ یعنی تلاشی همراه با یک مجموعه‌ای از ارزش ها. صرف تلاش نیست، بلکه با یک مفهوم مقدس همراه است. جهاد در واقع تلاش گسترده و ویژه همراه با رعایت همه ضوابط است. اگر صحبت از جهاد اقتصادی است، مقصود این است که تلاشی در حوزه اقتصاد صورت بگیرد با رعایت همه ضوابط؛ چه در بعد فردی که مثلاً در تعاملات و فعالیت‌های اقتصادی، رفتارهای غیر شرعی صورت نگیرد و معیارها شرعی ملاحظه شود که مهم ترین آن‌ها حفظ اخلاص است. اگر قرار است کاری صورت بگیرد، برای خدا و با نیت خالص باشد نه به نفع شخص، گروه، جناح، یا برای ریا. با خودنمایی یا منیت  همراه نباشد. یکی از مهم ترین ارزش‌ها صداقت است و فضای اسلامی باید یک فضای صادقانه باشد که در آن اعتماد شکل بگیرد و همه افراد بتوانند به سخنان دیگری، رفتارهای دیگری اعتماد کنند و با عواملی که این اعتماد را از بین می‌برد یا این فضا را آلوده می‌کند برخورد شود و چه رعایت ضوابط در بعد کلان و اجتماعی که فعالیت ‌ها کلان اقتصادی در یک فضای اسلامی، باید همراه با رعایت معیارهای اسلامی باشد. این که امسال، مسئله اقتصاد مطرح شده است به خاطر مجموعه شرایطی است که کشور در آن قرار دارد، که یک وضعیت گذار است. گذر از یک اقتصاد به اقتصاد دیگری؛ از یک نوع روابط اقتصادی به روابط جدید اقتصادی. حذف یارانه‌ها هنوز به طور کامل اتفاق نیافتاده و به معنای واقعی کلمه آثار اقتصادی آن خودش را نشان نداده است. در سال 1390 این اتفاق خواهد افتاد. این آثار اگر با یک فعالیت مؤثر اقتصادی همراه نباشد، قطعاً آثار تخریبی شدیدی خواهد داشت و در مقابل اگر با یک فعالیت درست اقتصادی همراه باشد، زمینه شکوفایی و پویایی اقتصاد کشور فراهم خواهد شد. در این مرحله سخت گذار، خیلی از سوی مجموعه نظام و مسئولین سعی شده است که سختی آن به حداقل برسد و بسیاری از آثار منفی آن تا جایی که ممکن است کنترل شود، ولی بالاخره یک حادثه بزرگ اقتصادی دارد در کشور اتفاق می‌افتد که بخش گسترده‌ای از آثارش به معنای دقیق کلمه قابل کنترل نیست، بلکه ما فقط می‌توانیم به آن جهت دهیم، و  آن را تا حدی تعدیل کنیم، نمی‌توانیم از آن جلوگیری کنیم. یکی از آن آثار قطعاً افزایش قیمت‌ها خواهد بود که اگر با یک فعالیت سالم اقتصادی در یک فضای مورد اعتماد و آرام و با امنیت اقتصادی همراه شود، در مجموع باعث به وجود آمدن مشکل اقتصادی برای مردم نخواهد شد، بلکه باعث می‌شود ثروت عمومی ـ در اصطلاح اقتصاد ـ افزایش پیدا کند و در نتیجه رفاه عمومی توسعه پیدا کند. اما اگر این فعالیت اقتصادی صورت نگیرد و گره‌های اقتصادی که نیازمند یک فعالیت جدی و مشارکت عمومی است باز نشود، می‌تواند به جای توسعه رفاه عمومی و افزایش ثروت عمومی، باعث توسعه فقر شود و به صورت جدی فاصله بین فقیر و غنی را افزایش دهد که این با مفاهیم اقتصاد اسلامی ناسازگار است؛ چون یکی از شاخص‌های عدالت اقتصادی در اسلام کاهش فاصله بین فقیر و غنی است. این چیزی نیست که دولت به تنهایی یا حتی نظام به تنهایی بتواند انجام دهد، بلکه مشارکت عمومی مردم را نیاز دارد. در این مشارکت عمومی قطعاً روحانیت نقش اساسی می‌تواند داشته باشد. فرهنگ، محور و پایه مجموعه فعالیت‌های یک جامعه، از جمله فعالیت  اقتصادی است و این فرهنگ سازی باید از سوی نهادهای مختلف فرهنگی از جمله حوزه علمیه صورت بگیرد. اگر حوزه، اطلاعات خود را هم نسبت به اقتصاد اسلامی، هم نسبت به اقتصاد ایران و هم نسبت به اقتصاد بین الملل توسعه دهد و با اطلاع دقیق فعالیت کند، به اشکال مختلف می‌تواند برای این تحول اقتصادی زمینه ساز باشد؛ تحول بزرگی که سال هاست در کشور ما برای آن برنامه ریزی شده و بعد از گذشت سال‌ها این اتفاق رخ داده  است. این تحول، تحولی نیست که تصمیم به اجرای آن یک شبه و یک روزه  در نظام گرفته شده باشد، تحولی است که سال‌های سال، از دوره‌های ریاست جمهوری گذشته، شاید نزدیک به 20 سال قبل تا کنون، روی این موضوع دارد کار می‌شود. انشاء الله که مجموعه کشور ما و از جمله حوزه علمیه و ما طلبه‌ها بتوانیم در این فعالیت بزرگ و این حادثه بزرگ نقش مؤثری داشته باشیم.

درباره نقش دولت و بخش بازرگانی در تحقق اهداف سال جهاد اقتصادی، بسیاری بر این اندیشه هستند آیا بخش خصوصی کاملا جایگزین نقش دولت خواهد شد یا خیر؟ تجربیات داخلی و خارجی گذشته درباره نقش دولت حکایت از این دارد که بررسی نقش دولت در امر توسعه اقتصادی و بازرگانی، ظرافتها و دقایق خاص خود را دارد، درست است که توسعه اقتصادی دولت محور با شکست مواجه شده، ولی از جانب دیگر توسعه اقتصادی بدون دولت نیز با شکست مواجه خواهد شد و به یقین می توان گفت که  توسعه بدون وجود دولت کارا و موثر محال و ممتنع است.

برهمین اساس باید گفت  عامل تعیین کننده تحقق اهداف جهاد اقتصادی در بخش بازرگانی، کارآمد نمودن ارکان بازار است . وجود ارکان تجاری کارآمد شامل؛ نهادهای قوی برنامه ریز و سیاست گذار در بخش دولتی و هم در بخش خصوصی ، وجود زیر ساختارهای مناسب برای تولیدو تجارت، تامین کنندگان و توزیع کنندگان توانمند، مصرف کنندگانی آگاه به حقوق خود و دیگر ارکان کلیدی برای فراهم آوردن کالاها و خدماتی که به بازار اجازه رشد و شکوفائی دهد و کشور را به سوی توسعه و جهشی اقتصادی سوق دهد، حیاتی است.

دولت و وزارت بازرگانی در فرآیند جهاد اقتصادی نقش مرکزی دارد; با این حال نه به عنوان فراهم کننده مستقیم توسعه اقتصادی بلکه به عنوان یک شریک ،عامل تسریع و تسهیل کننده در روند جهش اقتصادی.

 با توجه به توضیحات فوق الذکر، می توان نقش های وزارت بازرگانی در سال جهاد اقتصادی را به نحوی که بتواند حاکمیت و حکمرانی تجاری را نیز باعث گردد به شرح زیر تقسیم بندی نمود:

وزارت بازرگانی بعنوان تسهیل کننده امور بازرگانی و تجارت: برنامه ریزی به گونه ای که شرایط برای توسعه مزیت های رقابتی و تقویت زیر ساختها ی سخت افزاری و نرم افزاری فراهم گردد.

وزارت بازرگانی بعنوان سیاست گذار و ناظر عالیه : طراحی و اجرای قوانین ، مقررات ، سیاست ها و قوائدی برای اعمال حاکمیت ونظارت عالیه و حکمرانی در عرصه بازرگانی کشور

 وزارت بازرگانی بعنوان هدایتگر و حامی: پیش بینی مکانیزم هایی برای هدایت وحمایت مادی و معنوی برنامه های بخش بازرگانی در کشور به نحوی که زمینه تحقق اهداف چشم انداز، برنامه پنجم و دیگر اسناد و سیاستهای بالادستی فراهم نماید.

نکته قابل ذکر درخصوص نقش های تعریف شده برای وزارت بازرگانی است که این وزارت خانه به تنهایی وبه خودی خودنمی تواند خلق مزیت کند، بلکه تنها می تواند به توسعه مزیت ها کمک کند، آن هم مزیت هایی که توسط بخش خصوصی و صاحبان کسب وکار خلق شده و ایجاد می گردد. لذا ضروری است برنامه ها و سیاستهای بخش خصوصی نیز به گونه ای ساماندهی شوند تا مهارتها و توانمندیهای لازم در آنها صورت گرفته و در سال جهاد اقتصادی زمینه توسعه مزیتهای رقابتی و جهش اقتصادی و تجاری بهتر از گذشته صورت گیرد.

منبع

http://shabanews.ir/News/No/11782

رکنار هم قرار دادن دو واژه که به ناظر و در یک نگاه سطحی بی ارتباط با یکدیگر تلقی می شود . جهاد با بار معنای مثبت و معنوی و اخروی و در کل یک کاری که به تلاش و جنگیدن در راه خدا و اقتصاد با بار معنای مادی ، سرمایه و زندگی اجتماعی و معشیتی مردم و...

اما این نگاه هوشمندانه و زیرکانه رهبری حکیم می باشد که این استعاره را با کنار یکدیگر قرار دادن واژه مقدس جهاد و دیگری اقتصاد که می شود جهاد اقتصادی را آفرینش و مطرح نمودن.

امروز کشتی انقلاب اسلامی باهدایت و فرماندهی ولی امر مسلمین جهان(مدظله العالی) و پیمودن از ایستگاههای جهاد سازندگی – جهاد علمی ، پژوهشی – به ایستگاه جهاد اقتصادی رسیده نشان از رهبری حکیمانه ایشان دارد.

ولی ما نیاز به جهادی فراگیر داشته-  با داشتن تمامی عرصه های جهاد سازندگی و جهاد علمی –در کنار جهاد اقتصادی باید در به آسیب شناسی و مانع شناسی این حرکت جهادگونه داشته باشیم. چه بسا چه بسیار وانع بزرگی بر سر راه جهاد اقتصادی قرار دارد؛ از جمله وضیعت نظام آموزش عمومی و عالی کشور ، قوانین و آیین نامه ها و ... و ما نیاز داریم تا بتوانیم رفع موانع بر خیزیم و خیزشی عظیم داشته باشیم.

ما باید دقیقاً رصد کنیم که تحولات جهانی در اثر چیست؟ و به چه مسیری سوق پیدا می کند؟ما باید افق اقتصادی دنیا رو با افق اقتصادی اسلام و خودمان مقایسه نموده و مسیر را برای عدالت اقتصادی آرمان شهر مهدوی زمینه سازی نمایم.

*نیاز به تغییر نگرش نسبت به اصلاح اقتصاد

اصولاً نگاه جامعه ما به اقتصاد، نگاه درستی نیست. در حال حاضر، موضوعاتی مانند "تولید " و "مولد بودن " در فرهنگ جامعه ما ارزش چندانی ندارد و این دیدگاه باید تغییر كند. می‌توان گفت جامعه ما در این راستا به یك "تغییر فرهنگی " نیاز دارد. نگرش ما به اقتصاد نباید منفعت طلبانه و سودجویانه باشد و حتی دیدگاه ما به اقتصاد باید فراتر از بحث "نفع جامعه " باشد.

" از یك دیدگاه می‌توان گفت؛ "وزارت اقتصاد و دارایی باید اسلامی‌ترین وزارتخانه باشد. " چون ما انسان‌ها كه اساساً برای عبودیت آفریده شده ایم، بیشترین وقت را برای معیشت و فعالیت اقتصادی صرف می‌كنیم، لذا در این "ظرفِ فعالیت اقتصادی " باید به بندگی بپردازیم. در واقع پروردگار عالم، اقتصاد را به گونه‌ای طراحی كرده است كه ظرفی باشد برای بندگی و تقرب انسان‌ها به خداوند.

"فعالیت اقتصادی "پُر " و هنرمندانه، می‌تواند ما را به پروردگار، نزدیك كند. به این مفهوم كه انسان هر كاری انجام می‌دهد، كار او آنقدر هنرمندانه و كامل باشد كه قابلیت عرضه در بازار را داشته باشد و خریده شود، هر چند آن كار به‌خاطر نفع مالی انجام نشده باشد.

*نقش آموزش و پرورش در جهاد اقتصادی

در حال حاضر نظام آموزشی ما برای این منظور مناسب نیست و برای اینكه فرهنگ جهاد اقتصادی در جامعه ما رواج پیدا كند و فرزندان ما اهل فعالیت اقتصادی بشوند، می‌توان گفت به یك آموزش و پرورش دیگری نیاز داریم. در واقع این نقیصه بزرگ در آموزش و پرورش ما باید برطرف شود.

امروزه در نقاط مختلف دنیا، در مقاطع تحصیلی گوناگون، اصول فعالیت اقتصادی را به دانش آموزان تعلیم می‌دهند. این كار به شیوه‌های جدید از جمله به‌صورت بازی و یا سرفصل‌های درسی طبق اهداف رفتاری خاص اقتصادی، به محصلین، آموزش داده می‌شود. به این ترتیب، با برنامه‌های مختلف آموزشی، كودكان خود را از لحاظ اقتصادی توانمند بار می‌آورند.

البته این مسأله محدود به آموزش و پرورش نمی‌شود بلكه والدین نیز می‌توانند در رفتارهای خود با فرزندانشان، به‌گونه‌ای عمل نمایند كه فرزندانشان اهل تولید و بهره‌وری، بار بیایند و در كسب ارزش افزوده، توانمند شوند.

*نقش کلیدی بهره وری از امکانات و منابع در جهاد اقتصادی

ما باید از امکانات و منابع شخصی و یا غیر شخصی خود استفاده صحیح داشته باشیم . استفاده بهینه از امکانات در جهاد اقتصادی یک رکن اساسی و مهم تلقی می شود که از ان به عنوان بهره وری یاد می شود. بعنی از کم ترین امکانات و منابع بیشترین استفاده را داشته یا با کمترین هزینه بیشترین برداشت را داشته باشیم.

*چگونه پول خرج کنیم یا چگونه پول کسب کنیم؟

چگونه پول خرج کنیم یا چگونه پول کسب کنیم - مسئله این است – ما چکونه پول خرج کردن را خیلی خوب فرا میگیریم ولی چگونه پول را بدست بیاوریم را کیج می زنیم. مثلا: اگر بگوین که این یک میلییون ما شما خرج کنید یه ساعت تمام می کنیم و بگوین یک میلییون تومان در عرضه یک ماه بدست آورید لنگ می زنیم. البته اگه آن مقدار چگونه مصرف کنیم .پول را هم درست مصرف کنیم یا در راه پاک کردن شیشه منزل یا ماشین.

منبع

http://1372728.blogfa.com/post-19.aspx

 امسال نیز رهبر انقلاب به رغم این سنت حسنه "جهاد اقتصادی" را محور حرکت خواص و عوام تعریف کردند. اینکه حکمت این انتخاب چیست، تحقیقا در مورد آن بحث شده اما موضوعی که دلیل بررسی تمامی ابعاد "جهاد اقتصادی" شد، بالابردن ضمانت تحقق "جهاد اقتصادی" است زیرا که تلاش برای بهبودی اوضاع اقتصادی بدون در نظر گرفتن تمام حوزه های عملیاتی آن امکان تحقق کامل ندارد.

بالغ بر 48 حوزه، میدان عملیاتی "جهاد اقتصادی" هستند. نکته ابتدایی اینکه مشخصا در این شعار، اقتصاد محض محور نیست بلکه در بعضی از حوزه ها، "جهاد در اقتصاد" و در بعضی "جهاد با اقتصاد" و در بعضی دیگر نیز "جهاد برای اقتصاد" معنی دارد که البته حوزه هایی وجود دارد که دو یا هر سه را شامل می شوند.
"جهاد اقتصادی" ترکیبی از دو مفهوم جهاد و اقتصاد است که در نهایت باید در هم ضرب شوند که در اینجا این سه مفهوم را به طور کاملا خلاصه و فقط به حد روشن شدن تمامی ابعاد عملیاتی آن، به آن می پردازیم.

جهاد
جهاد در لغت به معنی جهد و کوشش است که البته مفهومی خنثی می باشد و جهت مثبت و منفی آن را جنس حرکت فرد تلاشگر مشخص می کند اما نکته اینجاست که جهاد در احادیث به صورت اصطلاحی به کار رفته نه به معنی لغوی آن و جهاد اصطلاحی به معنی کوشش برای کسب رضایت خداوند در هر زمینه ای است.
از آنجایی که در مدل دوگانگی قرآن، مفهومی خاصی روبروی جهاد به کار نرفته و از اصلاحاتی مانند قاعدین، مخالفون و... استفاده شده، بیانگر این نکته است که مفهوم جهاد یک مفهوم ساده نیست و از ترکیب چند مفهوم دیگر تشکیل می شود که به ازای هر مرحله ای، مفهومی خاصی روبروی آن وجود دارد.
جهاد در اصطلاح که همان حکم خداوند است، تلاش مقدس است که در 2 مرحله انجام می گیرد که در افواه عمومی به اشتباه در نوع تعریف می شود. جهاد با معرفه نفس شروع می شود که "من عرفه نفسه فقد عرفه ربه" و در دومین قدم از مرحله اول باید تهذیب نفس را صورت داد که منشا تمام حرکتهای بعدی یک مومن خواهد بود.
عارفانِ عاشق، براى نفس هفت منزل برشمرده اند که باید براى رسیدن به مقصود، به درجه ى نهایى آن، که حالت مرضیّه بودن است رسید. معرفت به نفس اماره، لوامه، ناطقه، ملهمه، مطمئنه، راضیه و مرضیه می تواند مقدمات جهاد را در هر زمینه ای فراهم کند.
طبق فرمایش پیامبر(ص) که مبارزه با نفس را جهاد اکبر خواندند در مرحله اول از جهاد بعد از معرفه النفس بایستی به تهذیب و تزکیه نفس پرداخت که جهاد اکبر شرط لازم و مقدمه است برای جهاد اصغر. بعد از تهذیب نفس باید مومن که قدرت فرقان بالقوه در وی ایجاد شده است، فرقان صورت دهد که در قدم بعدی به نفع جبهه حق اقدام کند. خود مفهوم "فرقان" متشکل از 4 زیر مرحله تبیین معیارهای حق و باطل، تفکیک و انتخاب جبهه حق است اما بعد از صورت دادن فرقان نوبت به اقدام عملی می رسد که با توجه به احادیث آن را جهاد اصغر می نامند.

اما از آنجایی که اجرای جهاد به نحو احسن نیاز به بصیرت دارد و جهاد بی بصیرت هرگز به مرحله کمال نمی رسد، نقطه مشترکی با بصیرت دارد. بصیرت چرخه فرقان، اقدام و استقامت است که در دو مرحله فرقان و اقدام با مرحله دوم از جهاد یعنی جهاد اصغر مشترک است.
اما جهاد به گفته امیرالمومنین سه ابزار دارد:"جاهدو فی سبیل الله بایدیکم، فان لم تقدروا فجاهدو بالسنتکم، فان لم تقدرو فجاهدو بقلوبکم". در راه خدا با دستهای خود بجنگید، اگر نتوانستید با زبانهای خود و اگر باز هم نتوانستید با قلب های خود بجنگید.
از طرفی حضرت امیر برای جهاد 4 میدان را تعریف کرده اند :" الجِهادِ على أرْبَعِ شُعَبٍ : على الأمرِ بالمَعروفِ والنَّهیِ عنِ المُنکَرِ والصِّدْقِ فی المَواطِنِ وشَنَآنِ الفاسقِینَ " . امر به معروف ، نهى از منکر ، پایدارى در جبهه هاى جنگ و دشمنى با تبهکاران؛ که این 4 میدان را جهاد اصغر می دانند و کسب توفیق در جهاد اصغر بدون جهاد اکبر که مقدمه واجب الوجود جهاد اصغر یعنی تهذیب نفس است امکان پذیر نخواهد بود.
پس در نهایت جهاد در 12 حوزه قابل تعریف است :
بایستی جهاد با دست و زبان و قلب در هر 4 حوزه جهاد با توجه به محور تمرکز مثلا اقتصاد، تمام حالتهای آن تبیین و جداگانه بررسی شود و هر فرد یا سازمانی با توجه به حوزه مربوطه، استراتژی خاصی را برای تحقق آن طراحی کرد.

اقتصاد
اقتصاد در لغت به معنی میانه روی و در احادیث نیز میانه روی در امور مالی که تعادل در دخل و خرج تعبیر می شود نیز به کار رفته است که جهت مثبت مصرف کردن می باشد. حضرت علی می فرماید:" الاقتصاد ینمی القلیل" بدین معنی که تعادل در دخل و خرج مال اندک را زیاد می کند. حضرت علی(ع) غایت اقتصاد را هم "قناعت" (غایة الاقتصاد القناعة) اعلام کردند. از طرف دیگر، روبروی مفهوم اقتصاد(لغوی) "اسراف" (السرف مثواة و القصد مثراة) را تعریف کرده اند که اسراف مایه نابودی و میانه روی مایه توانگری است.
در تعریف اصطلاحی اقتصاد نیز در مدل غربی یعنی اکانومی این چنین نوشته اند که "مدیریت منابع محدود برای پاسخگویی به نیازهای نا محدود". پرسش بنیادین برای دانش اقتصاد در غرب، مسئله حداکثر شدن رضایت و مطلوبیت انسان‌هاست در حالی که در تعریف اسلامی، امام راحل بر گرفته از آیات و روایات بیع (که ظرفیتی بیشتر از اقتصاد را دارد) را روبروی اکانومی می دانند که در آن مدیریت نیاز انسان به جای مدیریت منابع مهمترین مسئله است.
در دیدگاه اسلامی و بر اساس حدیث معروف" من لا معاش له لامعادله" اقتصاد و برنامه ریزی برای معاش باید طوری باشد که معاد انسان را رقم بزند و کسب رضایت خداوند که همان نفس مرضیه است به عنوان غایت و نهایت مطلوب اقتصاد در نظر گرفته می شود.
در حال حاضر اقتصاد در دو سطح خرد و کلان و هر کدام در دو حوزه ملی و فرا ملی مورد مطالعه قرار می گیرد.
اقتصاد خرد شاخه‌ای از علم اقتصاد است که به مطالعه منحصر به فرد اقتصاد، تجزیه و تحلیل بازار رفتار مصرف کنندگان و خانوارها و بنگاه‌ها و به چگونگی رفتار انسان‌ها و انتخاب هایشان در سطح واحدهای خرد یا کوچک اقتصادی مانند یک فرد، یک بنگاه، یک صنعت یا بازار یک کالای خاص می‌پردازد. در اقتصاد خرد مفاهیمی چون پول، کالا، تولید، عرضه و تقاضا و... مورد مطالعه قرار می گیرد. اقتصاد لغوی به معنی میانه روی در امور مالی نیز جزئی از اقتصاد خرد محسوب می شود.
خانوارها و بنگاه هایی که تنها در محدوده مرزهای جغرافیایی فعالیت داشته، در حوزه اقتصاد خرد ملی و بنگاه هایی که علاوه بر داخل کشور، مراوده ای نیز با فراسوی مرزها دارند، در حوزه اقتصاد خرد فرا ملی تعریف می شوند.
در اقتصاد کلان نیز به بررسی رفتار عمومی بنگاه‌ها و کل نظام اقتصادی می‌پردازند. موضوع اقتصاد کلان رویه دولتها و روابط اقتصادی ملتهاست. در اقتصاد کلان مفاهیمی مانند تولید ناخالص ملی، رکود اقتصادی، رشد اقتصادی و... مورد بررسی قرار می گیرد.
اقتصاد کلان نیز در حوزه اقتصاد کلان ملی که تنها دامنه فعالیت آنها داخل کشور است و اقتصاد کلان فراملی با دامنه ای خارج از مرزهای جفرافیایی کشور است، تعریف می شود.

جهاد اقتصادی
حال با توجه به حوزه های مختلف عملیاتی جهاد و چهار حوزه اقتصاد(اصطلاحی) یعنی خرد ملی، خرد فراملی، کلان ملی و کلان فراملی، بایستی 12 حوزه جهاد را در 4 حوزه اقتصاد ضرب کرد تا بهتر بتوان تمامی ابعاد عملیاتی مفهوم "جهاد اقتصادی" را تبیین کرد.
جهاد با معرفه النفس شروع می شود و در آخرین مرحله از هفت نفس یعنی مرضیه، باید نهایت هر حرکتی من جمله اقتصاد را نیز رضایت خداوند قرار داد در حالی که در مدل غربی، رضایت بشر نهایت علم اقتصاد تعریف شده است.
در نهایت چنین حاصل می شود که "جهاد اقتصادی" 48 حوزه عملیاتی دارد که هر فرد یا سازمانی باید حوزه های مربوطه به خود را شناسایی و برنامه های عملیاتی برای تحقق جهاد اقتصادی در آن حوزه را مشخص کند.

برای هر فرد، گروه یا سازمانی، تنها "جهاد اقتصادی" در برخی از این حوزه ها میسر است که بایستی بعد از شناسایی حوزه مربوطه ، استراتژی متناسب با امکانات و اختیارات خود برای تحقق آن را طراحی کند.

به عنوان مثال حوزه های 8،7،6،5 و 20،19،18،17 و 32،31،30،29 و 41،44،43،42 مربوط است به صدا و سیما که باید نقش خود را در آنها بازتعریف کند تا بتواند وظیفه خود را در "جهاد اقتصادی" به خوبی انجام دهد.
برای تقریب به ذهن به توضیح مفهومی چند مورد بسنده می کنیم.
تذکر دوباره اینکه جهاد اقتصادی صرفا جهاد برای اقتصاد نیست. بلکه جهاد در اقتصاد یا جهاد با اقتصاد نیز به منزله جهاد اقتصادی محسوب می شود.
حوزه 3 یعنی جهاد با دست در میدان جنگ در اقتصاد خرد ملی که می توان از کمک کردن پیرزنی، تنها با فرستادن 2 تخم مرغ در حد بضاعت خود به جبهه برای رزمندگان در زمان دفاع مقدس نام برد.
حوزه 6 یعنی جهاد با زبان در نهی از منکر در اقتصاد خرد ملی می توان از تذکر به یکدیگر برای خاموش کردن لامپ ها و اسراف نکردن نام برد.
حوزه 20 یعنی جهاد با زبان در دشمنی با تبهکاران در اقتصاد خرد فراملی که می توان با تبلیغ برای تحریم کالاهای خارجی به قصد حمایت از تولید داخل این مرتبه از جهاد اقتصادی را انجام داد.
حوزه 30 یعنی جهاد با زبان در نهی از منکر در اقتصاد کلان ملی که می توان از فعالیت صدا و سیما برای ترویج فرهنگ مبارزه با شایعه سازی برای افزایش تورم کاذب نام برد.
حوزه 44 یعنی جهاد با زبان در دشمنی با تبهکاران در اقتصاد کلان فراملی است که دستگاه دیپلماسی بایستی در این حوزه فعال عمل کند و روند امور اقتصادی در جهان را با توجه به اولویت های همکاری با کشورهای دوست و دشمن را مدیریت کند.
امید است به کمک تک تک آحاد جامعه، شرکت های خصوصی و دولتی، وزارت خانه ها و سازمان های دولتی با مشخص کردن حیطه کاری و حوزه عملیاتی خود در جهاد اقتصادی و با برنامه ریزی سریع و دقیق، ثابت کنیم که لیاقت بهترین نعمت ها که به گفته امام صادق "رهبری شایسته" است را داریم. انشاالله

نامگذاری سال ۱۳۹۰ بیانگر عزم جدی رهبر انقلاب برای طراحی الگوی اسلامی ایرانی در دهه پیشرفت و عدالت است. اما همان طور که ایشان در سخنرانی روز اول فروردین در شهر مقدس مشهد اشاره کردند، نباید نامگذاری هر سال به اسبابی برای تبلیغات روزافزون و به کارگیری کلمات پرطمطراق و شعارسازی مضاعف تبدیل شود. چرا که این نوع برخورد می تواند بر ضد این حرکت تبدیل شود و از اثرگذاری آن بکاهد. از مسئولان امر و دستگاه های متولی انتظار می رود تا عمق معانی نهفته در این جهت گیری هوشمندانه را درک کنند و برای اجرایی کردن آن برنامه ریزی کنند و با طراحی شاخص های راهبردی و کمّی، امکان ارزیابی و نقد برنامه های اجرایی را فراهم سازند.سال ۱۳۹۰ با هوشمندی از سوی مقام معظم رهبری سال جهاد اقتصادی نامگذاری شده است، بر همین اساس باید توجه ویژه ای به واژه جهاد اقتصادی صورت گیرد تا بتوان در راه تحقق اهداف مدنظر رهبر فرزانه انقلاب اسلامی گام های جدی برداشت.

واکاوی جهاد اقتصادی نشانگر این امر است که واژه جهاد دارای چندین بعد است که به نظر می رسد باید تمامی این ابعاد مدنظر سیاستگذاران و برنامه ریزان کشور قرار گیرد، به این معنا که استفاده از واژه جهاد خود تکالیفی از بعد دینی بر عهده هر شهروند ایرانی قرار می دهد، ضمن اینکه بعد دیگر جهاد اقتصادی خود می تواند به موضوع وظیفه محوری هر ایرانی اشاره داشته باشد.در واقع نامگذاری این سال از سوی مقام معظم رهبری، مردمی بودن جهاد اقتصادی را یادآور شده است و بر همین اساس باید برای آحاد ملت، در حرکتهای اقتصادی کشور سهمی در نظر گرفته شود. نشانه توانمندی یک کشور رشد اقتصادی، افزایش درآمد سرانه، توان تولید، بهره وری و انباشت سرمایه و امثال آنها است و ما برای افزایش این توانمندی به یک حرکت جهشی و مجاهدت گونه نیاز داریم

چنان که ما باید عقب ماندگی های چند قرن اخیر کشور را بسیار سریع تر جبران کرده و این شکاف را پر کنیم.این شکاف در عرصه های امنیتی، سیاسی و در موارد متعددی در حوزه های علم و فناوری پر شده است،اما درعرصه های بهره مندی از منابع انسانی و طبیعی و به طور کلی منابع مولد نیز باید شکافها را پرکنیم.این کار نیازمند یک حرکت جهادی، مجاهدت و تلاش بی وقفه است و اینجاست که مقام معظم رهبری از استعاره جهاد استفاده کردند تا آن حرکت مجاهدت گونه را از تمام منابع کشور مطالبه کنند.این منابع از منابع مدیریتی و نهادهای سیاستگذار و تصمیم گیر کشور که باید جهادی عمل کرده و آرایش جهادی به خود بگیرند تا نیروهای صف و عملیاتی که مردم در تک تک عرصه های اقتصادی هستند را شامل می شود و ما باید با گرفتن آرایش جهادی شتاب بیشتری به اقتصاد کشور بیش از آنچه در۳۰ سال گذشته داشته ایم، بدهیم.

ما در شاخص های مختلف توسعه چه در خصوص رشد اقتصادی و چه دسترسی به شاخص های توسعه انسانی شتاب بسیار خوبی را در ۳۰ سال گذشته داشته ایم و در بسیاری از آنها مانند عرصه های پزشکی، علم و فناوری شتاب ما بسیار بالاتر از متوسط جهانی بوده است اما تشخیص مقام معظم رهبری این است که انقلاب اسلامی ایران به سطحی بالاتر از این نیازمند است تا حاشیه امنیت، بهروزی، موفقیت و دستیابی به آرمان های انقلاب را امن تر کرده، شتاب حرکت را بیشتر کنند و انقلاب اسلامی را از این گردنه نیز که در دهه چهارم انقلاب پیشرفت و عدالت نامیده شده گذر دهند.انتخاب نام دهه عدالت و پیشرفت نیز به نوعی یک شعار اقتصادی تلقی می شود و انتخاب نام جهاد اقتصادی در سال جاری نیز در همان راستا است.یکی از زیرساخت های مهم برای جهش اقتصادی اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها است.

اجرای این قانون سرآغاز خوبی برای طرح تحول اقتصادی به شمار می رود.اجرای موفق قانون هدفمندکردن یارانه ها نشان داد که شرط اصلی موفقیت در هر طرح اقتصادی، خیزش و همراهی مردم است؛ در واقع مردم در اجرای فاز اول قانون هدفمند کردن یارانه ها نشان دادند که با هر طرح اقتصادی که منجر به بهبود وضعیت اقتصادی عمومی شود و جهت گیری های عدالت خواهانه را نیز دنبال کند، همراهی خواهند کرد.با اجرای موفق قانون مذکور، اعتماد به نفس سیاستگذاران اقتصادی کشور دوچندان شده است و البته توافق جمعی که در کشور برای اجرای این قانون به وجود آمد، بی تاثیر نبوده است.رهبری معظم سالی را به عنوان جهاد اقتصادی نامگذاری کردند که دو، سه ماه پیش از شروع آن دولت هدفمندکردن یارانه ها را اجرا کرده و ملت آن را پذیرفته است.

البته نقاط ضعف و نقایصی در این رابطه وجود دارد که دولت باید آن را برطرف کند، اما در مجموع این کار پسندیده و عظیم زمینه را برای جهاد اقتصادی فراهم می کند.مطمئنا هدفمند کردن یارانه ها از اتلاف منابع جلوگیری می کند، پیش از این منابعی که تحت عنوان یارانه به مردم پرداخت می شد به هدر می رفت.اما امروز اینها سامان پیدا می کند و می توان آن را در جهت رشد و شکوفایی اقتصادی کشور به کار برد. بنابراین هدفمندی یارانه ها مقدمه ای برای جهش و شتابی است که قرار است در اقتصادمان اتفاق بیفتد و رهبری از آن به جهاد اقتصادی تعبیر کرده اند.

کشور ما با وجود عبور از تحریم ها، برداشتن گام های مثبتی در حوزه جهاد علمی از سوی دانشجویان و مجموعه دست اندرکاران در حوزه و دانشگاه و اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها، بایستی برای داشتن نقش پررنگ تر در منطقه با توجه به تحرکات اجتماعی منطقه، الگوی موفق اقتصادی ارائه دهد.در این صورت طبق بیانات رهبر معظم انقلاب، کشورهای دیگر به وضوح می بینند که جمهوری اسلامی نه تنها به آمریکا تکیه نکرده بلکه مقابل زورگویی ها ایستاده و توانسته به این الگو دست پیدا کند. مطمئنا جهاد امری فوق العاده چشمگیر، شتابنده و متمایز از تلاش است.

از همه مهم تر اینکه جهاد انگیزه ای الهی دارد و این انگیزه به ما جهت خواهد داد. در واقع در این صورت تولید کننده، کارگر و سایرعوامل کار را برای خدا انجام می دهند و به عنوان تکلیف الهی به کارشان نگاه می کنند.باید برای جهاد اقتصادی دو کار اساسی انجام داد.در وهله اول بایستی تکنولوژ ی های موجود در کشور در حوزه اقتصادی کارآمدتر و روزآمد شود.

از جمله آن بهینه شدن تکنولوژی ها در حوزه انرژی است، به طوری که در حال حاضر در کشور از تکنولوژی هایی استفاده می شود که تنها با هدر دادن انرژی کشور، قدرت اقتصادی را کاهش می دهد.مطمئنا با اصلاح تکنولوژی، قدرت اقتصادی نیز افزایش می یابد.دقت لازم در الگوی مصرف از دیگر لوازم جهاد اقتصادی است.در سال جدید مسئولان و مردم باید در الگوی مصرف دقت لازم را به کار برند چون هرچه تولید می کنیم و نفت را به عنوان منابع طبیعی می فروشیم، مصرف می کنیم که این نوع مصرف کردن در یک الگوی موفق قابل قبول نیست.طبق فرمایشات رهبر معظم انقلاب در سال های گذشته و سال جدید باید الگوهای برنامه ریزی و مدیریت مان دارای دو شاخصه کارآمدی و اسلامی باشد، بدان معنا که بازدهی و راندمان کارمان کمتر از کشورهای دیگر نباشد.

با اسلامی بودن الگوهای ما عدالت به وجود می آید.اینکه وارد دهه سوم پیشرفت و عدالت می شویم بدان معناست که باید بتوان این الگو را به جهانیان نشان داد؛ الگویی که کارآمد و تولید داخلی و نه مبتنی بر نظام های سرمایه داری و سوسیالیستی قدیم باشد.

مردم عزیز ما هم در این جهاد اقتصادی باید دولت را باور کنند و بپذیرند که دولت مایل است مجموعه مردم کشور از راه قانونی و شرعی ثروتمند شوند.مردم باید برای یک فعالیت چشمگیر آماده شوند و تولیدکنندگان و کارآفرینان هم هر ابتکاری که دارند نباید از مردم دریغ کنند. دولت هم از جان و دل از آنها حمایت کند.در واقع حمایت و هدایت دولت و نقش آفرینی مردم و سیاستگذاری مجلس باعث خواهد شد که این حرکت بسیار عظیم و مهم که جهاد اقتصادی است در کشور سامان پیدا کند تا بتوانیم گام های موثری را در راه رشد و بالندگی کشورمان برداریم.

تحقق جهاد اقتصادی و منتفع شدن کشور از برکات آن، مستقیما متوجه همدلی و همراهی تنگاتنگ مردم و مسئولین کشور می باشد و ان شاء الله مردم و مسئولان کشور با حماسه سازی و رقم زدن یک جهاد همه جانبه اقتصادی، در راستای فرمایشات و رهنمودهای راهبردی مقام عظمای ولایت، همچون گذشته برگ زرین دیگری بر تاریخ این مرز و بوم افزوده و ضمن خنثی سازی توطئه های دشمنان، روند پیشرفت اقتصادی کشور را در همه ابعاد، با سرعت بیشتر تداوم بخشیده و بدین ترتیب آهنگ پیشرفت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور را برای سالهای آینده، پرشتاب تر و سهل تر خواهند کرد.

عباس خسروانی - روزنامه رسالت ( www.resalat news.com )