شايد اين مسئله كمي اقراق‌آميز بيايد ولي با استفاده از سيستم اتوماسيون اداري بدون كاغذ شما در مصرف كاغذ صرفه‌جوئي بسياري انجام داده‌ايد كه خود اين باعث قطع كمتر درختان و از بين نرفتن محيط زيست مي‌شود. براى توليد هر تن كاغذ در كشور ۱۵ اصله درخت تنومند قطع مى شود. اين در حالى است كه به رغم روند روبه كاهش سطح جنگل هاى كشور همچنان مصرف كاغذ خصوصاً در تهران روبه افزايش است و اين كاغذها بعد از هر بار مصرف بدون اينكه مجدداً به چرخه توليد برگردند در زير خاك مى پوسند و به آلودگى هرچه بيشتر آب و خاك مى افزايند. نزديك به ۱۰ درصد معادل 7۵۰ تن از زباله هاى تهران را در روز كاغذ تشكيل مى دهد در حالى كه كمتر از ۱۰۰ تن آن بازيافت مى شود.  توليد روزانه 7۵۰ تن كاغذ زباله در تهران در حالي است كه نرخ هر كيلو كاغذ وارداتي دو دلار است و سالانه ۵۵۰ هزار تن كاغذ وارد كشور مي¬شود. در يك سال گذشته حدود ۱۵۰ هزار تن كاغذ در كشور توليد شده است و با اجراي طرح تفكيك كامل كاغذ در تهران ، هزينه واردات كاغذ در كشور ريالي خواهد شد. هم اكنون هزينه واردات كاغذ به كشور ۱/ ۱ ميليارد دلار است. سال گذشته قيمت هاى جهانى كاغذ از حدود ۵۳۰دلار درهرتن به ۸۲۰دلار در هرتن افزايش يافت. اين موجب شد اعتبارات و يارانه هاى مصوب براى واردات كاغذ جوابگوى تناژ مصوب نباشد از اين رو با اعتبارات مصوب حجم كمترى كاغذ واردشد كه اين كمبود به سال جارى منتقل و موجب افزايش قيمت شد.  روزانه حدود70۰ تن كاغذ باطله تنها در مركز دفن زباله كهريزك دفع مي شود كه اين مقدار كاغذ معادل دفن ۹۰۰ اصله درخت سبز و تنومند است. مواد اوليه تهيه كاغذ از درختان كمياب جنگل ها تامين مي شود به همين دليل بازيافت كاغذ و محصولات كاغذي نسبت به توليد كاغذ در ۴۸ درصد از انرژي و ۵۸ درصد از آب مصرفي در صنعت كاغذسازي صرفه جويي مي كند براي توليد هر تن كاغذ ۲ تن چوب و ۲۰۰ هزار ليتر آب مصرف مي شود كه اين ميزان با بازيافت مواد به نصف كاهش مي يابد. در كشورهاي توسعه يافته ۹۲ درصد مواد اوليه چندصد كارخانه كاغذسازي از كاغذهاي باطله تامين مي شود درحالي كه در ايران ۲ كارخانه توليد كاغذ ۹۸ درصد مواد مصرفي را از چوب جنگل ها تامين مي كنند. روزانه بيش از ۸ درصد از تركيبات زباله هاي شهري تهران را كاغذ و مقوا تشكيل مي دهد و بازيافت روزانه اين ميزان كاغذ باطله حدود۹۰۰ اصله درخت را از نابودي نجات مي دهد.  براي توليد هر تن خمير كاغذ سفيد از چوب ، 3 تن يا 6 متر مكعب چوب جنگلي يا حدود 7 تن باگاس نياز است كه در صورت عدم استفاده از 6/1 ميليون تن باگاس، بايد 370 هزار متر مكعب چوب مصرف شود كه اين مقدار چوب معادل رويش سالانه 457 هزار هكتار جنگل است.

 دراينجا يك نمونه از سوالات هر گروه آمده است:

1-براى توليد هر تن كاغذ در كشور ۱۵ اصله درخت تنومند قطع مى شود. اگرروزانه در تهران 100 تن كاغذ بازيافت شود از قطع شدن چند اصله درخت جلوگيري مي شود؟

2-اگر 90درصد از كاغذ مصرفي در تهران- به جاي حدود 8 درصدفعلي- بازيافت شود از قطع چند درخت تنومند جلوگيري ميشود؟

3-نزديك به ۱۰ درصد معادل ۷۵۰ تن از زباله هاى تهران را در روز كاغذ تشكيل مى دهد كل زباله تهران در يك روز چند تن است؟

4-نزديك به ۱۰ درصد معادل ۷۵۰ تن از زباله هاى تهران را در روز كاغذ تشكيل مى دهد در حالى كه كمتر از ۱۰۰ تن آن بازيافت مى شود.روزانه چند درصد از زباله هاي كاغذي تهران بازيافت مي شود؟

5-با توجه به افزايش قيمت هاى جهانى كاغذ از حدود ۵۳۰دلار درهرتن به ۸۲۰دلار در هرتن در سال گذشته اگر امسال 30 درصد كاغذ را از زباله هاي تهران صرفه جويي كنيم و به ازاي هر تن كاغذ بازيافت شده 50 در صد هزينه نهايي آن كاهش يابد با اين كارسالانه چند دلار صرفه جويي ارزي مي كنيم؟در حل اين مساله اگر به اطلاعات ديگري نياز داريد آن را ازمتن بالا استخراج كنيد.

در حين اين كار به طور غير مستقيم حساسيت دانش آموزان نسبت به صرفه جويي در مصرف كاغذ نيز افزايش مي يابد. بعد از مطالعه متن و طرح سوالات مي توانيد به عنوان يك فعاليت پيشنهادي از گروه ها بخواهيد راههايي كه براي صرفه جويي بيشتر و بازيافت مناسب كاغذ مي شناسند تا هفته بعد جمع آوری کنند و در 5 دقيقه به كلاس ارائه كنن

الف) اصلاح الگوی مصرف؛  

یكی از تحولات اساسی كه باید در الگوی مصرف فعلی در ایران به وجود آید، تغییر ذائقه مردم از كالاهای خارجی به سمت تولید داخل است. در وضع فعلی با وجودی كه در بسیاری از زمینه‌ها، تولید داخلی می‌تواند نیازهای جامعه را تامین كند، مصرف كنندگان ترجیح می‌دهند از كالاهای مشابه خارجی استفاده كنند كه این گرایش را می‌توان ناشی از باورهای فرهنگی شكل گرفته در طول سالیان متمادی و نیز كیفیت غیر استاندارد داخلی دانست

ب) كنترل مصرف و ریاضت اقتصادی؛

از سوی دیگر، وضعیت نابهنجار مصرفی جامعه طوری است كه تنها نمی‌توان آن را با فرمول‌های اخلاقی كنترل كرد، بلكه دولت با كنترل مصرف و ریاضت و قناعت و ... راه را برای رسیدن به اقتصادی سالم و شكوفا و پویا كردن بر پایه اصول اندیشه‌های اسلامی كرد .

تاكید اسلام بر انفاق

در دین امر انفاق و نیازمندان و پرداخت زكات و خمس و پذیرش هدایای دوستانه نیز تأكید شده كه تاریخ اسلام پر از اطعام‌ها و اكرام‌ها و پذیرایی‌هایی است كه دوستان مومن نسبت به یكدیگر انجام می‌دادند كه همگی ناشی از ارشادهای و راهنمایی‌های رهبران دینی بوده است

ج)تدوین مقررات در مورد مصرف؛

الگوی مصرف را نمی‌توان تنها با افزایش قیمت‌ها تغییر داد، بلكه روش‌های تبلیغاتی و آموزش و برانگیختن مردم به شیوه زندگی، امتیازهای مالیاتی پیش‌بینی شود یا مجازات‌هایی در مورد اسراف كنندگان اعمال شود ..

پیش تصفیه جهت دفع مواد زائد

زایداتی که باید دفع نهایی گردند و بصورت دفن بهداشتی دفع شوند نیز ممکن است نیاز به پیش تصفیه به منظور بی‌خطر کردن یا کم خطر کردن داشته باشند. بطور کلی زایداتی که ممکن است در نهایت جهت دفن بهداشتی در نظر گرفته شوند عبارتند از:

رسوبات کلاریفایرها    رزینهای تبادل یونی مستعمل

  لجنهای حاصل از تصفیه پسابهای شستشوهای شیمیایی بویلر و پیش گرمکنها    زایدات و  خاکستر محفظه احتراق و کوره از میان زایدات فوق رسوبات کلاریفایرها و لجنهای تصفیه پسابهای صنعتی معمولاً آبدار بوده که باید در نهایت پیش از دفن بهداشتی آبگیری شوند. (راهنمای روشهای آب‌گیری در پیوست یک ارائه شده است) بطور معمول از چهار دسته زایدات فوق تنها رسوبات کلاریفایرها را می‌توان از زایدات غیرخطرنـــاک  به شمار آورد و سه دسته آخر به طور معمول در دستـــه زایدات خطرناک قرار می‌گیرند. زایدات خطرناک را نمی‌توان در محلهای دفن زایدات شهری و زباله‌های شهری دفن نمود در حالیکه رسوبات کلاریفایرها یا سایر زایدات غیرخطرناک را می‌توان در محلهای دفن زباله‌های شهری با هماهنگی شهرداریهای مناطق نزدیک نیروگاه‌ها دفن نمود. نوع مکان یابی و ساختار و طراحی محلهای دفن برای زایدات خطرناک متفاوت بوده و بنابراین برای نیروگاه هزینه‌های بیشتری را در بر خواهد داشت. در مواردیکه شرایط جغرافیایی مناسب باشد و در نیروگاه زمین کافی وجود داشته باشد و همچنین حجم زایدات خطرناک تولید شده در سال کم باشد با رعایت ضوابط طراحی و نگهداری و پوشش دادن، می‌توان درون محوطه نیروگاه محلی جهت دفن بهداشتی این زایدات طراحی و اجرا نمود. در غیر اینصورت باید مکانی حتی الامکان در مناطق نزدیک نیروگاه برای این منظور به نحوی انتخاب و تملک کرد که با معیارهای مربوط سازگار باشد و زایدات خطرناک را برای دفن بهداشتی به آن محل منتقل کرد.برای تشخیص زایدات خطرناک از غیرخطرناک معیارهایی وجود دارد که در مورد زایدات نیروگاهی، آزمایش قابل استفاده، آزمایش TCLP است. معیارهای آن در پیوست شماره 1 ارائه شده است. با توجه به مجموعه مطالب فوق و برای کاهش هزینه‌های دفع زایدات خطرناک نیروگاه، به خصوص لجنهای تصفیه پساب صنعتی و خاکستر کوره می‌توان روشهایی را جهت تثبیت، جامدسازی و کم خطر کردن آنها اتخاذ نمود و سپس با تایید بوسیله آزمایش TCLP ، آنها را به عنوان زایدات غیرخطرناک در محلهای دفن زباله‌های شهری دفن کرد. آزمایش TCLP برای تعیین میزان نشت احتمالی آلاینده‌های خطرناک از جمله فلزات سنگین از زایدات در شرایط بحرانی طراحی شده است. برای این منظور یعنی تثبیت وجامدسازی لجنها و زایدات حاوی فلزات سنگین می‌توان زایدات را با ترکیبات شیمیایی مختلفی در نسبتهای متفاوت مخلوط و همگن نمود و ترکیب نهایی حاصل پس از فعل و انفعالات فیزیکی شیمیایی به صورت تثبیت شده و جامد شده خواهد بود که آنرا باید از نظر نشت فلزات سنگین با آزمایش TCLP یا آزمایشات مشابه، تست نمود در صورتیکه نشت فلزات کمتر از میزان معیارهای آزمایش TCLP باشد زایدات بطور مناسب بی‌خطر شده و قابل دفن خواهند بود. معمولترین و مناسب‌ترین ترکیبات و واکنشگرهای مورد استفاده جهت تثبیت و جامدسازی زایدات حاوی فلزات عبارتند از:

-          سیمان پرتلند

-          پوزولانها

-          آهک و یا ترکیب آهک و خاکستر فرار

-          انواع مختلف ترکیبات فسفاتها

درباره بازیافت زباله بیشتر بدانیم

بازیافت به معنی استفاده از مواد مصرف شده برای تولید و ساخت مجدد همان کالا یا کالای قابل استفاده دیگر است، مثل ساخت کاغذ تازه از کاغذهای باطله و غیر قابل استفاده   .

● بازیافت چیست؟

بازیافت به معنی استفاده از مواد مصرف شده برای تولید و ساخت مجدد همان کالا یا کالای قابل استفاده دیگر است، مثل ساخت کاغذ تازه از کاغذهای باطله و غیر قابل استفاده .  

● فوائد بازیافت چیست؟

بازیافت زباله‌ها سه فایده مهم برای محیط زیست دارد. ما به کمک بازیافت زباله در مصرف منابع طبیعی صرفه‌جویی کرده‌ایم زیرا به جای استفاده از مواد خام برای تولید محصولات نو، از مواد بازیافتی استفاده می‌کنیم . از دیگر فوائد بازیافت، صرفه‌جویی در مصرف انرژی است. البته برای بازیافت مواد زاید هم نیاز به مقداری انرژی است اما انرژی لازم برای بازیافت زباله خیلی کمتر از انرژی مورد نیاز برای تولید محصولات جدید از مواد خام است. برای مثال ساختن آلومینیوم از آلومینیوم بازیافت شده ۹۰ درصد انرژی کمتر از ساختن آن از سنگ معدن نیاز دارد. سومین فایده بازیافت نیاز به فضای کمتر برای دفن زباله‌هاست .  

  چه موادی را و چگونه می‌توان بازیافت کرد؟

در گام اول برای بازیافت زباله‌ها باید مواد قابل تجزیه مثل پسمانده‌های آشپزخانه و مواد غذایی را از سایر زباله‌ها جدا کرده و سعی شود فقط این مواد را در کیسه زباله ریخته و به رفتگر تحویل داد. این مواد را به نوعی کود به نام کمپوست تبدیل می‌کنند و برای اصلاح خاک و جبران مواد غذایی از دست رفته از آن استفاده می‌کنند . در مرحله بعد باید مواد قابل بازیافت را از زباله‌ها جدا کنیم. شیشه، کاغذ، پلاستیک و انواع فلزات از بهترین مواد برای بازیافت هستند .

● بازیافت

▪ بازیافت مواد، جلوگیری از اتلاف سرمایه‌های ملی .

▪ انرژی صرفه‌جویی شده حاصل از بازیافت یک قوطی آلومینیومی، یک تلویزیون را برای سه ساعت روشن نگه خواهد داشت

▪ آلومینیوم را می‌توان بارها ذوب کرد و به قوطی یا ظرف جدید تبدیل نمود .

▪ بازیـافت هر تـن کاغذ باطله، ماهانه از تخریب ۹۰ هـزار هکتار جنگل، مصرف ۱۲میلیون لیتر آب و ۱۲۰ هزار کیلووات برق می کاهد .

▪ به کمک بازیافت کاغذهای موجود در زباله‌ها، ماهیانه در‌آمدی بالغ بر۲۰ میلیارد ریال به دست خواهد آمد .

▪ بازیافت آلـومینیوم، آلودگیـهای زیست محیـطی ناشی از فرآیند تولید این فلز را ۹۵ درصد کاهش می‌دهد .

▪ برای تهیه شیشه از شیشه بازیافت شده ۵۰ درصد آلودگی آب و ۲۰درصد آلودگی‌ هوا را کاهش می‌دهد .

▪ بازیافت کاغذ، منابع اقتصادی، عدم وابستگی در جهت ورود خمیر کاغذ، کاهش آلودگی، جلوگیری از قطع درختان و کاهش تولید زباله را به دنبال خواهد داشت .

▪ انرژی لازم، برای تولید یک کیلوگرم لاستیک نو، سه برابر انرژی مورد نیاز برای تولید یک کیلوگرم لاستیک بازیافتی است .

▪ ورقه‌های آلومینیومی بشقاب پیتزا و شیرینی قابل بازیـافت‌اند، آنها را داخـل سطل زباله نیندازیم .

▪ به کمک بازیافت کاغذ، می‌توانیم از قطع شدن درختان زیادی جلوگیری کنیم .

▪ بازیافت هر تن کاغذ، می‌تواند زمینه اشتغال برای ۵ نفر را فراهم کند

▪ به کمک بازیافت، مساحت کمتری از بیابانها و مراتع کشور به زباله‌دانی تبدیل می‌شود .

▪ به کمک بازیافت کاغذ، میزان انرژی مورد نیاز به یک چهارم و آب مورد نیاز به یک صدم کاهش می‌یابد .

▪ اصلاح الگوی مصرف و بازیافت بهداشتی زباله، دو اصل مهم برای کاهش آلودگی محیط زیست .

▪ برای تهیه هر تن کاغذ از چوب ۴۴۰ هزار لیتر آب مصرف می‌شود در حالی که برای تهیه آن از کاغذ باطله، ۱۸۰۰ لیتر آب کافی است .

▪ تهیه کاغذ از کاغذهای بازیافتی، ۳۰ تا ۵۵ درصد انرژی کمتری نیاز دارد و ۹۵ درصد آلودگی کمتری ایجاد می‌کند .

▪ به کمک بازیافت ۲۵ درصد از کاغذهای موجود در زباله‌های شهری، می‌توان سالانه از قطع یک میلیون و هفتصد هزار درخت جلوگیری کرد .

▪ صرفه‌جویی در مصرف مواد اولیه و انرژی و نیز کاهش‌ ورود مواد آینده به محیط ‌زیست از فوائد بازیافت است .

▪ با کاهش مصرف منابع طبیعی و بازیافت زباله، عمر تنها زیستگاه بشر « زمین » را طولانی‌تر کنیم .

▪ کیسه‌های نایلونی و پلاستیکی تجزیه‌پذیر نیستند، از مصرف بی‌رویه آنهاخودداری‌کنیم .

▪ بازیافت فرصتی برای محیط زیست و منابع &#۶۱۴۷۲;&#۶۱۴۷۲;محدود آن .

▪ بازیافت گامی حیاتی برای حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست .

▪ بازیافت گامی سبز در جهت توسعه پایدار .

▪ مشکل کمبود کاغذ در کشورهای در حال توسعه بزرگترین

▪ مشکل برای ادامه تحصیل است. به کمک بازیافت،

▪ کشورمان را در حل این معضل یاری کنیم

۱ ) بازیافت کاغذ »

برای تهیه هر تن کاغذ نیاز به قطع ۱۷ اصله درخت است. بنابراین اگر هر شخص کاغذهای باطله‌اش را در طول یک سال جمع کند معادل ۵/۱ اصله درخت است و اگر همه ما ایرانیان این کار را انجام دهیم از قطع ۱۰۰ میلیون درخت در طول یک سال جلوگیری کرده‌ایم .

برای تهیه مصرف سالانه دستمال کاغذی هر خانواده ایرانی نیاز به قطع ۵/۱ اصله درخت می‌باشد .

استفاده از کاغذ بازیافت شده به جای تهیه آن از چوب درختان، موجب کاهش آلودگی هوا به میزان ۷۴ درصد، کاهش آلودگی آب به میزان ۳۵ درصد و کاهش مصرف آب به میزان ۵۸ درصد خواهد شد به همین دلیل ۵۰ درصد کاغذ تولید شده در کشورهای توسعه یافته از کاغذهای بازیافتی است .

بنابراین بازیافت کاغذ علاوه بر منافع اقتصادی، موجب عدم وابستگی در جهت ورود خمیر کاغذ، کاهش آلودگی، ممانعت از قطع درختان و کمک به سیستم جمع‌آوری و دفن زباله‌های تولیدی می‌شود. پس چه خوب است :

روزنامه‌ها و کاغذهای باطله و دفترچه‌های تمام شده بچه ها را هرگز دور نریزیم، آنها را از سایر زباله‌ها جدا کرده و به مأموران بازیافت تحویل دهیم. اشیایی مثل پاکتها و پوشه‌ها را دورنریزیم تا در مواقع لزوم از آنها استفاده کنیم

۲ ) بازیافت پلاستیکها

ـ پلاستیک‌ها از نفت که منبعی غیر قابل تجدیدند تهیه می‌شوند ولی به علت غیر قابل تجزیه بودن، از زباله‌های پایدار و آلوده کننده محیط زیست به شمار می‌آیند .

ـ کیسه‌های نایلونی و پلاستیک به طور متوسط ۵۰۰ تا ۷۰۰ سال در طبیعت باقی می‌مانند .

ـ ۳۰ درصد از پلاستیکهای تولید شده در بسته بندی به کار می‌روند. بنابراین با جلوگیری از بسته‌بندیهای زائد می‌توان به مقدار زیادی از حجم زباله‌ها کاست .

ـ استفاده از بسته‌بندیهای قابل بازگشت و یا ساکهای پارچه‌ای به هنگام خرید، از راههای مؤثر در جهت کاهش میزان ورود زباله‌ها به طبیعت است .

ـ به منظور کاهش حجم زباله‌ها می‌توان از کیسه‌های پلاستیک خشک و غیر آلوده چندین بار استفاده کرد و در پایان هم، از آنها برای جمع‌آوری زباله‌ها، استفاده نمود .

ـ به همراه داشتن لیوان شخصی به جای استفاده از لیوان یک بار مصرف و به کار بردن ظروف قابل شستشو به جای ظروف یک بار مصرف در مراسم و مهمانی‌ها، از دیگر راههای کاهش ورود زباله‌های پلاستیکی به محیط زیست است .

۳ ) بازیافت شیشه

ـ بطری شیشه‌ای که امروز دور انداخته می‌شود تا ۱۰۰۰ سال دیگر هم به صورت زباله در روی زمین قرار دارد .

ـ برای تولید شیشه باید مقدار زیادی شن و ماسه از زمین استخراج شود که این کار مستلزم صرف مقدار زیادی انرژی و آب است .

ـ انرژی لازم برای تولید هر کیلوگرم شیشه حدود ۴۲۰۰ کیلو کالری است .

ـ تهیه شیشه از شیشه بازیافت شده نسبت به تهیه آن از مواد اولیه، آلودگی آبها را به میزان ۵۰ درصد آلودگی آب و تا ۲۰ درصد آلودگی هوا را کاهش می‌دهد .

ـ ذوب هر تن شیشه منجر به صرفه‌جویی ۱۰۰ تن نفت می‌شود .

ـ جدا کردن انواع ظروف شیشه‌ای شکسته یا شیشه‌های مربا، سس و غیره در منزل جهت بازیافت آنها، گام بزرگی در جهت بازیافت شیشه‌هاست .

ـ به هنگام جمع‌آوری شیشه‌ها، بهتر است درپوش‌های پلاستیکی و فلزی بطریهای شیشه‌ای را جدا کرده و آنها را بر حسب رنگ تفکیک کرد .

● زباله‌های خطرناک :

بعضی از زباله‌های تولید شده در خانه‌ها از مواد بسیار خطرناک به شمار می‌آبندو مانند باطریهای مختلف، لامپهای مهتابی و جیوه ای، لوازم الکترونیکی و ... . این وسایل دارای مواد خطرناکی هستند که سلامت ما و محیط زیست را تهدید می‌کنند .

بنابراین :

ـ چه خوب است از لوازم خانگی یا اسباب‌بازیهای باطری‌دار را کمتر استفاده کنیم. ساعتهای اتوماتیک بهتر از ساعتهایی است که با باطری کار می‌کنند .

جیوه‌ای و مهتابی و یا لامپهای سوخته در محلی که احنمال شکستن آنها وجود دارد خودداری کنیم

مقابله شریعت با فقر، فساد و تبعیض

نیازهاى مادى بشر یکى از واقعیت هاى زندگى است و دین و رهبران دینى همواره بر   تأمین این نیازها از راه صحیح آن تأکید و انسان را به تلاش و کسب درآمد حلال تشویق   کرده اند. ولى با توجه به برخى روایات این شبهه در ذهن زنده مى شود که گویا اسلام فقر   را مى پسندد و از آن تجلیل مى کند. این مقاله در پى اثبات این مطلب است که فقر مورد   تشویق، فقرمادى نیست، بلکه فقرمعنوى دربرابر قدرت بى منتهاى الهى موردنظر مى باشد . اسلام فقر را زمینه ساز فساد مى داند و ایجاد فساد را از عمده ترین اهداف شیطان و   انسان هاى شیطان صفت مى شمارد. از این رو پیروان خود را به کسب درآمد از راه شرعى   تشویق نموده، راه هایى را براى مبارزه با فقر معرفى کرده است. نیز با فساد اقتصادى و   مالى چون رشوه، رانت خوارى و اختلاس به شدت به مبارزه برخاسته و رواج رفاه طلبى   و ثروت اندوزى را باعث فراموشى ارزش هاى دینى و انحطاط جامعه مى داند. اسلام   تبعیض را از هر نوع آن محکوم مى کند و آن را یکى از راه هاى گسترش فساد و فقر   مى شمارد که باید با آن مبارزه کرد

کلید واژه ها: فقر ـ فساد ـ تبعیض ـ اقتصاد

مقدمه

اقتصاد و دین، در معنا بخشیدن به زندگى مادّى و معنوى بشر و نیل او به مدارج عالى   کمالِ روحى، نقش تعیین کننده اى دارند و مى توان گفت، در این جهت مکمّل یکدیگرند. از   سویى زندگى فردى و اجتماعى انسانها، بدون اقتصاد شکوفا و رشد یافته، بسى تلخ،   دشوار و قرین نکبت و بدبختى است. اقتصاد بیمار، زمینه ساز نابودى ارزشهاى دینى و   استیلاى سایه سیاه فقر، فساد، فحشا، جرم و جنایت بر زندگى بشر است. چه بسا   انسانهایى که وامانده گرده نانى براى قطع نشدن رگ حیات خود هستند، نتوانند به تعالى   معنوى بیندیشند و از آرمانهاى انسانى و فضایل و مکارم اخلاقى، تصوّر و ترسیم روشن و   شایسته اى داشته باشند. از این رو است که رسول خدا(ص) تهیدستى را سخت تر از قتل،   و امیر مؤمنان على(ع)، مردن و زیر خاک رفتن را بهتر از نادارى دانسته اند . از سوى دیگر، رفاه روز افزون مادّى و تسلّط لجام گسیخته پول و سرمایه، اگر به   وسیله ایمان به خدا و پایبندى به فضایل اخلاقى و ارزشهاى معنوى مهار نشود، آنچنان   آدمى را در باتلاق خور و خواب و خشم و شهوت فرو مى برد که بکلّى همه کرامتهاى   روحى و استعدادهاى تکامل بخش خدادادى خویش را به فراموشى مى سپرد و به شکل   حیوانى ثروتمند و رفاه طلب مسخ مى شود؛ همان حقیقت روشنى که قرآن کریم در باره اش   مى فرماید

« اِنَّ الاِ نْسانَ لَیَطْغى أَنْ رَاهُ اسْتَغْنى به یقین انسان طغیان مى کند از این که خود را بى نیاز ببیند .

از میان رفتن توازن و تعادل منطقى در اقتصاد، کار را به افراط و تفریط مى کشاند. فقر،   حدِّ تفریط، و حاکمیّت بى قید و شرط سرمایه، حدّ افراط است. در این دو حدّ است که   اخلاق، فضیلت، علم و فرهنگ، تباه و قربانى مى شود. هم فقر اقتصادى مى تواند مانع   اساسى رشد فکرى و تعالى فرهنگى شود و هم تکاثر و مال اندوزى عامل فساد، سقوط   و انحطاط معنوى است. لزوم پرهیز از افراط و تفریط در این دو مقوله، مى طلبد که آدمى   تلاش سازنده اش در راه تحصیل ثروت مادى و بهبود زندگى دنیوى را، تحت حاکمیّت   بایدها و نبایدهاى دینى قراردهد و به دستورهاى غنى و متین قرآن کریم و پیشوایان   بزرگوار اسلام، در زمینه فعالیّتهاى اقتصادى گردن نهد، تا از آثار ناهنجار فساد آن در   امان ماند . مقاله حاضر مرورى دارد بر فقر و فساد و تبعیض ازدیدگاه اسلام و رابطه آن ها و   عوامل تأثیر گذار بر آنها. امید است این مختصر بتواند نمایى از بحث مهم و اساسى را براى   خوانندگان گرامى روشن نماید