جلوه معشوق

به طور كلي ارتباطات ما با سايرين، يا با بهره گيري از «ساز و كار الفاظ» و در قالب «توانمندي گفتاري» برقرار مي شود، يا بدون هيچ لفظي و تنها با «زبان رفتار» يا «زبان بدن» انجام مي گيرد. نام ارتباط اول را ؛ «ارتباطات لفظي» يا «زبان گفتار» و نام ارتباط دوم را ؛ «ارتباط غير لفظي» يا «زبان رفتار» يا «زبان بدن» مي نامند. البته نوع سومي از ارتباط هم موجود است كه به آن اشاره نشده و آن؛ «ارتباطات شهودي» يا «قلبي» است. گفتگو و دريافت وحي از خداوند تعالي توسط انبيا، گفتگوي خداوند با انسانها از طريق نماز، گفتگو با خداوند از طريق دعا و نجواي قلبي، و شهودهاي عارفان بالله و ... نيز از نوع سوم ارتباطات هستند. بنابراين مي توان ارتباطات انساني را به سه دسته تقسيم كرد؛

دسته اول؛ «ارتباطات گفتاري» با «زبان دهان»

دسته دوم: «ارتباطات رفتاري» با «زبان بدن»

دسته سوم : «ارتباطات قلبي» با «زبان قلب»

امروز دنياي انديشه درباره دو دسته اول يعني ارتباطات گفتار و ارتباطات رفتاري پژوهشهاي جامعي انجام داده است. اما سخن از ارتباطات قلبي و روحي كمتر به ميان آمده است.

انسانها چگونه با زبان قلب با يكديگر ارتباط برقرار مي كنند؟

 از حضرت رسول (ص) روايت شده كه فرمود :

الأَرْوَاحُ جُنُودٌ مُجَنَّدَةٌ ، مَا تَعَارَفَ مِنْهَا ائْتَلَفَ ، وَمَا تَنَاكَرَ مِنْهَا اخْتَلَفَ ارواح ...

(در عالم خود) به سپاهيانى سازمان يافته مى مانند ، آن دسته از آنها كه (در آن عالم) با يكديگر آشنا بوده (در اين جهان نيز) با هم انس و الفت دارند و آن دسته كه (در آن جهان) با يكديگر ناآشنا بودهاند (در اين عالم) مهر و محبتى با هم نشان ندهند .بحار:61/31

در توضيح و شرح اين روايت در كتاب «المقاصد الحسنه فيما اشتهر علي الالسنه» چند حكايت جالب از ارتباطات قلبي و روحي ذكر شده است.

زني از اهالي مكه اوقات به بطالت مي گذراند و كارش خندان و خواندن براي زنان  بود. در مدينه نيز زني همانند او بود. از اتفاق روزي اين دو زن با يكديگر برخورده كرده و در همان لحظه اول يكديگر را شناختند.سپس انان نزد يكي از زنان رسول خدا رفته و با او ديدار كردند . همسر رسول خدا از جريان آشنايي آنها تعجب كرده و آن را براي پيامبر اكرم نقل مي كند. حضرت اين روايت را ؛  الأَرْوَاحُ جُنُودٌ مُجَنَّدَةٌ ... مي خوانند.

همچنين در روايت ديگري به همين مضمون نقل شده كه زني در مكه زنان قريش را مي خنداند . وقتي به مدينه مهاجرت كرد اتفاقا در خانه زني مستقر شد كه او نيز اهل خندان زنان بود.اين خبر به پيامبر اكرم كه رسيد، فرمودند؛ الحمدلله ان الارواح ...

همچنين روايت ديگري در شرح روايت اروح جنود مجنده هستند نقل شده با اين مضمون كه ؛

اگر مومني به مجلسي كه 100 منافق و يك مومن در آن باشد وارد شود ، مستقيم كنار ان مومن قرار خواهد گرفت و بر عكس يعني اگر در مجلسي 100 مومن و يك منافق در ان باشد و يك منافق وارد جلسه شودنزد ان منافق خواهد نشست.

در كتاب امالي طوسي نقل است؛ امام علي (ع) هنگام شهادت فرزندان را نزد خود جمع كرده و اينچنين وصيت كردند؛

اي پسران من! با مردم به گونه اي آميزش و معاشرت داشته باشيد كه اگر از نظرشان دور شديد دل در هواي شما داشته باشند و اگر پنهان شديد بر شما بگريند، اي پسران من براستي كه دلها لشكرهايي هستند صف بسته كه با دوستي و مودت با يكديگر پيوسته و همراز مي شوند، و در بغض و دشمني هم همين گونه هستند، پس هر گاه مردي را (بي جهت) بدون آنكه خبري از جانب او به سوي شما سبقت گرفته باشد دوست داشتيد به او اميدوار شويد، و اگر مردي را (بي جهت) بدون آنكه بدي و شري از سوي او به شما رسيده باشد مبغوض و دشمن داريد از او دوري جسته و برحذر باشيد.

در بصائر الدرجات از امام صادق(ع) نقل است؛

مردي به اميرالمومنين گفت؛ اي علي دوستت دارم.

حضرت فرمودند دروغ مي گويي.

مرد گفت: يا علي ؛ چگونه از قلب من آگاه شدي؟

حضرت فرمودند: خداوند ارواح را قبل از خلقت ابدان آفريد و روح هاي محبين ما را به ما معرفي كرد. شما كجا بودي كه تو را نديدم ؟  

همچنين حضرت امير در پاسخ به فردي كه ادعاي دوستي حضرت را داشت فرمودند؛ روحم ، روحت را نمي شناسد.

همچنين اخبار و روايات حكايت از ارتباطات و اتصال روحي ميان شيعيان و اهل بيت دارد به گونه اي كه در اثر اين ارتباط روحي هر گاه آنان شادمان شوند شيعيان هم شادمان و هر گاه ناراحت شوند شيعيان هم ناراحت يم شوند. (صدوق در معاني الاخبار)

امام صادق عليه السلام نيز از پيوند و ارتباط روحي ميان انساها قبل از خلقت جسماني خبر مي دهد تا آنجا كه مي فرمايند؛ زماني كه قائم ما ظهور كند انسانهايي كه قبل از خلق ابدانشان با يكديگر پيوند و ارتباط برقرار كرده اند از يكديگر ارث مي برند.

با توجه به آنچه كه گفته آمد مي توان محور سوم ارتباطي يعني ارتباط از طريق قلب را بيشتر از اين مورد نقد و بررسي و پژوهش قرار داد.