« پیام سال »

نگاهي به شهروندي ديني در سال همت مضاعف

« شهروندي» را بايد بنيادي‌ترين مفهوم جهان جديد دانست؛ زيرا بر پايه اين مفهوم و نمود عيني آن يعني «شهروند» است كه شاكله نظام اجتماعي، سياسي، فرهنگي و اقتصادي جهان مدرن سامان مي‌پذيرد .

گرچه اين مفهوم ريشه در تحولات جديد از عصر نوزايي به بعد در غرب دارد و مي‌توان گفت كه در ساير نقاط جهان مفهومي وارداتي است اما بسياري از پژوهشگران در كشورهاي اسلامي بر اين نظرند كه مدرن‌شدن، يك سير خطي، مشخص و ازپيش‌تعيين‌شده‌ ندارد و دليلي بر تكرار تجربه غرب در رسيدن به آن نيست. از اين رو راه‌حل چالش‌هاي موجود در راه مدرن‌شدن در جوامع اسلامي را بايد در بسترهاي فرهنگي و اجتماعي اين كشورها جست . بر اين پايه، برخي پژوهشگران و انديشمندان جهان اسلام درصدد برآمده‌اند تا از شهروندي تعريفي جديد ارائه دهند؛ تعريفي كه برآمده از رجوع به تاريخ پر فراز و نشيب فرهنگ و تمدن اسلامي در 1400سال است. از اين رو، اين پرسش همواره مطرح است كه آيا مي‌توان الگوي اسلامي شهروندي را ارائه داد؟

آيا مي‌توان از شهروندي اسلامي سخن گفت؟ بي‌ترديد پاسخ به اين پرسش و پرسش‌هاي مشابه نيازمند تلاش‌هاي فكري و پژوهش‌هاي دقيق تاريخي و متن‌شناسانه است. در نشستي كه دوشنبه اين هفته در پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي با عنوان «رويكرد ديني در مفهوم شهروندي» برگزار شد، دكتر فاطمه براتلو، با تأكيد بر اينكه تنها به طرح اوليه اين الگو پرداخته، از لزوم اهميت و مباني نظري اين مفهوم (شهروندي ديني ) سخن به ميان آورد. مطلب حاضر، چكيده‌اي از سخنان وي است كه از پي مي‌خوانيد .

واژه «شهروندي» ‌از جمله واژه‌هايي است كه از نگاه‌هاي گوناگون به آن پرداخته شده و اگر به اغراق نرويم، تقريباً از چالش‌هاي جدي جامعه جهاني امروز است؛ به‌ويژه در ايران كه مدرنيته سير طبيعي خود را نپيموده، مفهوم «شهروندي» هم جايگاه درخور خود را نيافته است. با اين حال ما در ايران معاصر مبتلا به برخي از آسيب‌ها در حوزه شهروندي هستيم. اگر به مطالعاتي كه اخيرا در اين حوزه (شهروندي) انجام شده رجوع كنيم به آسيب‌هايي مي‌رسيم كه باز اگر از ديدي پديدارشناختي آنها را به بررسي و تحليل بگذاريم، ريشه در معضلات فرهنگي دارند .

از جمله اين آسيب‌هاي مهم مي‌توان از فردگرايي منفي نام برد. فردگرايي(منفي ) جامعه را بين نفع جمعي و نفع فردي سردرگم مي‌سازد و با توسعه‌دادن به «منيت‌»ها، گفت‌وگوي اجتماعي را از ميان مي‌برد. خودمحوري، منفعت‌طلبي، بي‌اعتمادي به جامعه و نظام اجتماعي از پيامدهاي فردگرايي منفي است. فردگرايي منفي به‌عنوان يكي از اركان مدرنيته، امري وارداتي در ايران است. لازم به يادآوري است كه فردگرايي مثبت هم داريم كه زمينه‌ساز بروز خلاقيت در جامعه است .

با توجه به اين نكات و نيز با عنايت به اينكه بيش از 70درصد از جمعيت كشور (ما ) در شهرها زندگي مي‌كنند و نيز در سطح جهاني، هويت شهروندي هر روز پررنگ‌تر مي‌شود، لزوم پرداختن به مقوله «شهروندي» اهميت زيادي مي‌يابد .

« شهروندي» مفهومي متناقض است. در اين مفهوم هم تعلق را مي‌بينيم و هم استقلال را و از آنجا كه «شهروندي» داراي باري سياسي است، در يك متن تاريخي خاص قرار مي‌گيرد . در حوزه عمومي دولت‌ها مايل هستند كه شهروندان‌شان بخشي از وظايف را برعهده گيرند و به شهرونداني آگاه و فعال تبديل شوند و نياز به نظارت‌هاي ويژه نداشته باشند .
با اين حال، پرداختن به مقوله «شهروندي» ما را با يك پرسش بنيادين رويارو مي‌گرداند : آيا ادبيات ديني(اسلامي) ما مي‌تواند يك الگوي نظري براي اين بحث‌(شهروندي) ارائه دهد؟ پيش از اينكه وارد اين بحث شويم، لازم است نگاهي هرچند كوتاه به‌ تحول اين مفهوم(شهروندي) در دوره‌هاي تاريخي ايران بيندازيم :

1- در دوره 1200ساله ايران باستان كه با فرهنگي موازييكي از اقوام گوناگون مواجهيم، ساختار سياسي در توجيه نظام شاهنشاهي است. در اين عصر، نمي‌توان از شهروندي سراغ گرفت؛ زيرا مردم تابع فرمان شاهنشاه هستند .

2- دوران ورود اسلام تا مشروطه. در اين عصر خليفه و سلطان در برابر رعايا قرار دارند. با توجه به اينكه اسلام ديني است كه تنها بر بندگي خداوند تأكيد دارد و بر آزادزيستي و آزادانديشي مردم اصرار دارد، وقتي اين دوره را مرور مي‌كنيم، ‌جز در دوران زمامداري علي(ع) و خلفا، آثاري كه مبين شهروندي باشند، نمي‌يابيم. نتيجه اين است كه در ادبيات سياسي آن عصر، نه‌تنها شهروندي كه هيچ مفهومي كه مطابق با حق مردمي باشد، وجود ندارد .

3- دوران پس از مشروطه تا آغاز انقلاب اسلامي. در اين عصر 2 اتفاق مهم افتاد : الف- واژه‌هاي تازه‌اي وارد ادبيات سياسي ما شدند مثل پارلمان، مشروطيت و... . ب - برخي مفاهيم گذشته دچار بازتعريف يا تغيير شدند، مثلا مفهوم «ملت» كه تعبيري ديني داشت، در دوره مشروطه و پس از آن دچار چنان تغييري شد كه ديگر رنگ‌وبوي ديني نداشت .

4 – دوره انقلاب اسلامي. اين دوره را به عنوان دومين تغيير مهم ساختاري در كشور ( پس از مشروطه) مي‌شناسيم. در اين دوره به‌تدريج شمايي از مفهوم شهروندي وارد و تمهيداتي براي آن فراهم مي‌شود و فضاي اجرايي خود را نيز مي‌يابد .

در واقع ضمانت براي اجرايي‌شدن و اجرايي‌كردن مفهوم شهروندي در ايران پس از انقلاب اسلامي تدوين مي‌شود. اين آغاز يك نظام سياسي جديد در ايران است. البته در ساحت نظر، مفهوم شهروندي پس از انقلاب شكل مي‌گيرد اما اينكه در عمل تا چه اندازه قابليت اجرايي يافته، امر ديگري است. اما با توجه به تقسيم‌بندي شهروندي به ( شهروندي) سياسي، مدني و اجتماعي، در ايران معاصر شهروندي مدني و اجتماعي پررنگ‌تر بوده است .

امروزه نظريه‌هاي سياسي، اموري چون مسئوليت‌پذيري، ترقي‌طلبي، قانون‌محوري، وطن‌دوستي، نوع‌دوستي، تفكر انتقادي، انديشه‌ورزي، تحمل انديشه‌هاي مختلف، پرسشگري، شناخت حداقلي از محيط و تاريخ، پرهيز از زندگي روزمره، وفاداري به ملت، افزايش دانايي افراد، اعتقاد به ارزش‌هاي بنيادين جامعه، توانايي مشاركت با ديگران، گوش‌دادن سازنده به ديگران و... را از مؤلفه‌هاي اصلي شهروندي مي‌دانند .

گرچه الگوهاي نظري در حوزه‌شهروندي فراوان است اما من در اين طرح‌اوليه از الگوي شهروندي ديني (اسلامي)، به نظريه شهروندي هابرماس نظر داشته‌ام و كوشيده‌ام تا با نگاه به الگوي نظري وي در اين حوزه، طرح خود را سامان دهم. در انديشه هابرماس، نقش اجتماعي شهروندي در ارتباط با حوزه عمومي ترسيم شده است .

اين الگوي هابرماس، در واقع پاسخي است به چالش‌هاي ليبرال دمكراسي. هابرماس 3 عنصر را در راهبرد هنجاري شهروندي لحاظ كرده است: 1- اخلاق گفت‌وگويي 2- عقلانيت بيناذهني 3-‌كنش ارتباطي.لازم به يادآوري است كه در جامعه شهروندمدار تفكر انتقادي كه همان تفكر درباره تفكر است، از اهميت بسزايي برخوردار است. تفكر انتقادي ميل به تغيير امور دارد؛ با اين حال «تفكر مراقبه‌اي» امري است كه مي‌تواند بنياد شهروندي قرار گيرد .

در دل تفكر مراقبه‌اي، همدلي و توجه به همنوع نهفته است؛ امري كه در جامعه ما از آن غفلت شده و درست به همين دليل بايد به تفكر مراقبه‌اي بها داد. تفكر مراقبه‌اي مبتني بر خرد است و اين خرد از دين (اسلام) نشأت مي‌گيرد. خرد و عقلي كه خداوند مي‌فرمايند، اگر قرار باشد پاداش و كيفري باشد، به موجب آن (عقل) خواهد بود . پس، با وجود تفكر مراقبه‌اي از تفكر مي‌گذريم و به خرد مي‌رسيم .

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=109958

نگاشته شده توسط رحمان نجفي در چهارشنبه 15 اردیبهشت 1389 ساعت 10:34 PM | نظرات 0 | لينک مطلب

نگاه تکلیف مدارانه به کار و تلاش در اسلام

کار ، وسیله تقرب به خداوند

از نظر اسلام همه مسلمانان باید به کار و حرفه ای بپردازند. انسانی که کار نمی کند و تنها به عبادت و پرستش خداوند بسنده می کند، دعایش از سوی خداوند پذیرفته نیست. از امام صادق علیه السلام روایت است که آن حضرت از علی ابن العزیز پرسید: عمرابن مسلم چه کار می کند؟ گفت: فدایت شوم! کسب و کار را رها کرده به عبادت روی آورده است. فرمود: وای، مگر نمی داند دعای بدون کار و کوشش پذیرفته نمی شود.
اگر در جامعه ای بر اساس آموزه های دینی عمل شود و کار ارزش یابد و به عنوان مایه رستگاری و وسیله تقرب به پروردگار به آن نگریسته شود، فرهنگ کار تقویت خواهد شد و البته برآیند چنین اندیشه ای؛ ابتکار، خلاقیت و رشد و توشعه به معنای عام خواهد بود.

پیام ها :

1. اهمیت کار و کارگری در اسلام؛
2. نکوهش بی کاری.

کار، سیره انبیا و اولیای الهی

کار ، وسیله تقرب به خداوند

اسلام به کار و کارگر ارزش بسیار والایی داده است، به گونه ای که کار کردن را از بزرگ ترین عبادت ها و وسیله ای برای تقرب به پروردگار شمرده است. در اسلام کارگر، شهید زنده و کارگری شغل انبیاست و از راه کسب و کار می توان به بهشت برین رسید. قرآن مجید کارکردن را با ارزش می داند و می فرماید: «نیست برای انسان، مگر بازتاب عمل و واکنش کارش. سپس، به پاداش کامل تری خواهید رسید». (نجم: 40 و 41)
از سوی دیگر بی کاری و تن آسایی صفاتی هستند که در ادبیات دینی، با نفرت و نکوهش از آنها یاد شده است. در اسلام کار به عنوان یک دستور دینی واجب است. در روایتی از پیامبر گرامی اسلام9 آمده است: «تلاش در جهت کسب روزی حلال، بر هر زن و مرد مسلمان واجب است».
در حدیثی دیگر، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله کار را برترین عبادت دانسته است. ایشان کار را بهترین راه رسیدن به سعادت معرفی می کند و می فرماید: «نود درصد راه تقرب، به کار منتهی می شود».
از نظر اسلام همه مسلمانان باید به کار و حرفه ای بپردازند. انسانی که کار نمی کند و تنها به عبادت و پرستش خداوند بسنده می کند، دعایش از سوی خداوند پذیرفته نیست. از امام صادق علیه السلام روایت است که آن حضرت از علی ابن العزیز پرسید: عمرابن مسلم چه کار می کند؟ گفت: فدایت شوم! کسب و کار را رها کرده به عبادت روی آورده است. فرمود: وای، مگر نمی داند دعای بدون کار و کوشش پذیرفته نمی شود.
اگر در جامعه ای بر اساس آموزه های دینی عمل شود و کار ارزش یابد و به عنوان مایه رستگاری و وسیله تقرب به پروردگار به آن نگریسته شود، فرهنگ کار تقویت خواهد شد و البته برآیند چنین اندیشه ای؛ ابتکار، خلاقیت و رشد و
توشعه به معنای عام خواهد بود.

پیام ها :

1. اهمیت کار و کارگری در اسلام؛
2. نکوهش بی کاری.

کار، سیره انبیا و اولیای الهی

کار و تلاش، سیره تمام پیامبران آسمانی است. پیامبران پیش از بعثت، به کارهای سختی، همچون: شبانی، کشاورزی و... می پرداختند. شخصیت و زندگی آنان با کار همراه بود و با تمام وجود زحمت ها و تلاش های طاقت فرسای مردم ضعیف جامعه را درک می کردند. پیامبران و ائمه معصومین علیهم السلام حتی پس از رسیدن به مقام نبوت و جانشینی، همواره با کار و تلاش مأنوس بوده اند. مقام کارگری، از دیدگاه معصومین شأن والایی دارد. از نظر پیامبر گرامی اسلام، منزلت کارگران در ردیف انبیاست. ایشان فرموده است:
هر کس از دست رنج خویش مخارج زندگی خود را تأمین کند، روز قیامت در صف پیامبران قرار خواهد گرفت و از عنایاتی که پیامبران بهره مندند، بی نصیب نخواهد ماند.
داشتن درآمد بیشتر، از درآمد کمتر مطلوب تر است، زیرا با مازاد درآمد می توان به انجام کارهای نیک و پسندیده اقدام کرد. آدمی باید با کمک به هم نوعان روح دیگر خواهی را در خود تقویت و دست تهی دستان و افتادگان را بگیرد. بدین منظور، امام علی علیه السلام در گرمای سوزان عربستان، تعداد زیادی چاه و قنات احداث کرد. نخلستانی با هزاران درخت خرما آباد کرد و زمین های بسیاری را زیر کشت برد. بعضی از قنات ها و زمین های آبادی را که خود احداث و زیر کشت برده بود، وقف نیازمندان کرد.
همچنین آن امام دل سوز، از حاصل دست رنج خود افراد بسیاری را از اسارت و بندگی نجات داد و آزادی را به آنان بازگرداند.
بنابراین، با توجه به روش و سیره ائمه معصومین علیهم السلام ، کار و تلاش از صفات پسندیده و مایه رستگاری انسان و پیشرفت جوامع انسانی است.

پیام ها :

1. اهتمام به کار، در سیره و رفتار پیامبران و معصومین علیهم السلام ؛

2. ارج نهادن به شأن و منزلت کارگر در اسلام.

کار در دیدگاه آیات و روایات

در آیات و روایات بسیاری از کار به عنوان عمل صالح یاد شده و از مقام کارگر ستایش شده است و کارگران نیز به بهشت جاویدان بشارت داده شده اند. بنابر رهنمودهای دینی، مسلمانان باید در انجام کار نیک از همدیگر پیشی گیرند: «انّما تُفاضَلُ القوُم بِالاَعْمال؛ گروه ها از طریق کار نسبت به هم برتری می یابند.» این نگرش و رویکرد مقدس به کار، موجب می شود که برای آن مرزی تعیین نشود.
اوُصیکَ اَنْ لایَکُونَنَّ لِعَمَلِ الْخَیْرَ عِنْدَکَ غایَةً فِی الْکَثْرِة.
سفارش می کنم تو را که برای عمل خیر، در نزد تو محدودیتی نباشد.
نگاه قدسی و عبادی به کار، انگیزه کار کردن را در انسان تقویت می کند و مرتبه معنوی و اجتماعی او را بالا می برد. در همین ارتباط، در قرآن مجید می خوانیم:
«درجات و مقامات عالی، ویژه مؤمنانی است که تلاش های عملی مثبت و سازنده دارند». (طه:75)
در سخنی زیبا از امام صادق علیه السلام هم آمده است:
سه چیز از اسباب سعادت است. یکی از آنها این است که انسان برای بهبود زندگی و کسب و معیشت خود، صبحگاهان از خانه بیرون رود و شبانگاهان برگردد.

پیام ها :

1. تلاش برای انجام کار با تمام توان؛
2. دست یابی به درجات عالی در پرتو کار و تلاش.

نکوهش بی کاری در اسلام

امام علی علیه السلام در هشداری، بی کاری و تن پروری را نکوهش کرده و فرموده است: «با اراده سست، ضعف پیشگی، و گرایش به بی کاری، بعید است که انسان به سعادت برسد».
بی توجهی به کار و روی آوردن به تنبلی و بی کاری، در حوزه اقتصاد، روان شناسی و جامعه شناسی، به عنوان یک معضل و پدیده زیان بار معرفی شده است که اختلالات روانی، نابهنجاری های اجتماعی و بزهکاری از پی آمدهای آن است. ادامه یافتن این مشکل برای مدت طولانی، آسیب های روانی جبران ناپذیری را در سطح کلان به وجود می آورد؛ آسیب هایی که عزت و اعتماد و اتکای به نفس را از افراد بی کار می گیرد.
بی کاری، تنها ریشه اقتصادی ندارد، یعنی حتی با جریان فعالیت های اقتصادی نسبتا مطلوب در جامعه و وجود مشاغل کافی و متنوع برای افراد، عده ای از کار کردن سرباز می زنند. این نوع بی کاری، ریشه فرهنگی دارد. در این گونه مواقع باید با ایجاد فرهنگ کار و ارزش گذاری به همه نوع مشاغل و هدایت به سمت نگاه عبادی به کار، انگیزه ها را افزایش و تعداد بی کاران را کاهش داد.
سفارش به استفاده بهینه از وقت، به منظور نهادینه سازی فرهنگ کار بسیار مهم است. اتلاف وقت از بزرگ ترین گناهان به شمار می آید و برای رسیدن به رستگاری می باید از وقت محدود و عمر کوتاه، بیشترین بهره را برد. هدر دادن وقت در قالب خواب زیاد، رفت و آمدهای غیرضروری، زیاده گویی و غیره، از نظر اخلاقی پسندیده نیست. امام علی علیه السلام در نکوهش وقت گذرانی می فرماید: «بی کاری دائمی فساد آور است.» اسلام با نگاه تکلیفی به کار و نیز جهاد خواندن آن، انگیزه کار را در مؤمنان افزایش می دهد و از طریق مبارزه با بی کاری، تنبلی و تن آسایی به احیای فرهنگ کار اقدام می کند. آموزه های دینی، بی کاری و تنبلی را عامل انحراف و ناهنجاری عنوان می کند و تن آسایی و مصرف گرایی را از عوامل فقر و نداری می داند. پیامبر گرامی اسلام با افراد بی کار به سردی برخورد می کرد و آشکارا نارضایتی خود را نشان می داد. ایشان روزی مرد نیرومندی را دید، با تعجب پرسید: آیا حرفه ای دارد؟ گفتند: بی کار است. فرمود: او که کار نمی کند، ارزشی ندارد.
بی شک انسان بی کار افزون بر رنج خود، خانواده و اطرافیانش را هم از این نظر در فشار و سختی نگه می دارد و به آنها آسیب می رساند. در سخنی امام صادق علیه السلام می فرماید: «انسان توانمند اگر کار نکند، در خوش گذرانی و بطالت می افتد و سرانجام به خود و خویشاوندانش آسیب های جدی می رساند».
امام علی علیه السلام در گفتاری، بر این مهم این گونه اشاره می کند: «سهل انگاری و تنبلی، به از بین رفتن حقوق دیگران می انجامد».
انسان تن آسا نزد خداوند هم ارج و قربی ندارد، چنان که امام صادق علیه السلام فرد بی کار را محبوب خدا نمی شمارد و می فرماید: «خداوند از خواب زیاد و بی کاری پیوسته نفرت دارد». بی کاری افزون بر زیان های اقتصادی، آثار سوء روحی، روانی دارد و در برخی از روایت ها به آثار زیان بار روانی بی کاری اشاره شده است. نفس کار، شادابی و نشاط آور است و در مقابل، بی کاری عامل افسردگی وپژمردگی روان است. از امام علی علیه السلام نقل است: «کار کردن، بر توان و نیروی انسان می افزاید.» و «عدم فعالیت بدنی، انسان را سست و ضعیف می سازد و شادابی و نشاط را از او می گیرد».

پیام ها :

1. ایجاد فرهنگ کار و پیش گیری از اتلاف وقت؛

2. نکوهش بی کاری در اسلام؛

3. بی کاری، عاملی در جهت تضییع حقوق خانواده.

رابطه کار و عزت نفس

در ادبیات اسلامی، بخشی از عزت نفس، در گرو کار و تلاش است. کار کردن، موجب می شود انسان به کمک دیگران امید نبندد و دست تکدی و نیاز به سوی این و آن دراز نکند. انسان باید بکوشد با کار و حرفه ای مخارج زندگی خود و خانواده اش را تأمین کند و اسیر محبت و منت دیگران نشود. شایدبه همین سبب است که امام علی علیه السلام در وصیتی به فرزندش امام حسن علیه السلام فرموده است:
اگر می خواهی آزاد باشی و حریت داشته باشی، مانند بندگان و غلامان زحمت بکش و کار کن. امید و آرزوی خود را از مال جمیع انسان ها قطع کن، هرگز چشم طمع به مال و ثروت و اندوخته دیگران نداشته باش. اگر کار و کسبی به تو پیشنهاد شد، نگو این کار کسرشأن من است و درجه و مقام مرا در جامعه پایین می آورد. زیرا هیچ چیز به اندازه اینکه انسان از دیگران توقع و تقاضا داشته باشد و استمداد کند، او را پست، حقیر و خوار نمی کند. تو تا وقتی از دیگران بی نیاز باشی و چشم طمع به مال کسی ندوزی و از فردی هدیه نخواهی، از همه بلندقدرتر نیزخواهی بود.
بی نیازی از دیگران و عزت نفس، در ذات کار و کوشش است. امام صادق علیه السلام در به هم پیوستگی این دو اصل می فرماید:
ای بنده خدا، عزت خود را با کار کردن حفظ کن. [شخصی] پرسید: فدایت شوم، عزت من در چیست؟ حضرت فرمود: صبح گاهان برای کسب رفتن و اعتماد به خود داشتن، عزت توست.
بنابراین، انسان باید با کد یمین و عرق جبین، خود را از ذلت و زبونی رهایی بخشد و متکی به کار و فعالیت خود باشد و دست نیاز به سوی این و آن دراز نکند. پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در توصیه ای می فرماید:
هر که برای حفظ آبروی خود از ذلت سئوال و تکدی و همچنین برای اداره خانواده و کمک به همسایه در پی کسب حلال برود و کار کند، روز رستاخیز با چهره ای تابناک مانند ماه شب چهارده به پیشگاه خداوند حضور می یابد.

پیام ها :

1. عزت نفس، در گرو کار و تلاش؛
2. اتکا به کار و فعالیت و پرهیز از تکدی گری.

منبع: ماهنامه طوبی ، ش 3

نگاشته شده توسط رحمان نجفي در چهارشنبه 15 اردیبهشت 1389 ساعت 10:34 PM | نظرات 0 | لينک مطلب

همت مضاعف برای جلوگیری از فاجعه شهری

در هفته گذشته تأکید رئیس جمهور بر آمدن حتمی زلزله در شهر تهران، سبب شده تا خبر این حادثه غیر مترقبه در صدر اخبار رسانه‌‌ها قرار گیرد، این خبر نه شایعه بود که زبان به زبان نقل شده باشد و نه پیش‌بینی بود بلکه استدلال رئیس جمهور به منابعی از جنس پایه علمی بود.
آری شهر تهران، این کلانشهر که حدود 700 کیلومتر وسعت دارد، در معرض خطر زلزله قرار دارد؛ شهری که بافت آن در بیشتر مناطق به بافت فرسوده شهرت دارد.
هر چند ساخت و ساز و نوسازی در بسیاری از خیابان‌ها و کوچه‌های این شهر نمایان است اما خطر پذیری بافت‌ها در برابر زلزله هم چنان حرف اول را می‌زند.

سال‌هاست که مسؤولان دم از نوسازی و احیای بافت‌های فرسوده می‌زنند اما این کلانشهر چقدر زمان می‌خواهد تا در برابر حوادث غیر مترقبه کمترین آسیب را ببیند؟
تهران شهری است که برای زیستن ساخته نشده است و فقط می‌توان در آن زنده بود و زمان زنده بودن هم نمی‌شود برای آن تعریف کرد.
املاک شهری هر چند در حال نوسازی هستند اما باز هم بافت فرسوده به حساب می‌آیند چرا که هیچ کارشناسی نمی‌تواند تضمین دهد که سازه‌های جدید الاحداث در این کلان شهر بتواند در برابر قدرت زلزله دوام بیاورد.

تراکم و ازدحام فضاهای شهر، تمرکز در هسته مرکزی و جمعیتی سبب شده تا پیش‌بینی‌های اولیه از وقوع زلزله، آمار کشته‌ها را بر عدد یک میلیون و نیم نفر برآود کنند. زخمی‌ها و حوادث دیگر صددرصد آمار بالاتری را به خود اختصاص خواهد داد. فاجعه‌ای که حتی فکرش مو را بر تن انسان راست می‌کند. جمعیت 10 تا 12 میلیونی ساکن در این شهر، شب‌ها با چه اطمینانی سر بر بالش می‌گذارند؟
مشکلات، پیش‌بینی نشده است. این شهر تهدیدات حوادث را بیشتر می‌کند و نگرانی‌ها را نیز افزایش می‌دهد به گونه‌ای که اقدامات صورت گرفته تاکنون حتی جوابگوی درصدی از جمعیت حادثه دیده احتمالی هم نخواهد بود.
حال که زلزله پیش نیامده و خبر از حادثه‌ای نیست با کوچکترین تصادف یا حادثه‌ای شریان‌های این شهر چنان قفل می‌شود که ساعت‌ها باید در ترافیک به انتظار ماند. از شمال به جنوب و از شرق به غرب و بالعکس جابه‌جا شدن ساعت‌ها زمان می‌برد وای به روزی که حادثه‌ای پیش آید.
نبود برنامه‌ریزی صحیح شهری، مشکلات این شهر را دو چندان کرده است به گونه‌ای که دیگر حتی فضایی برای اسکان زخمی‌ها و فضایی برای ذخیره تدارک باقی نمانده است تعدادی سوله بحران به همت شهرداری ساخته شده است تا در زمان بحران عده‌ای بتوانند به کمک دیگران بروند.
نه آمادگی‌ها پاسخگوست و نه تجهیزات. پس به کدام اقدامات صورت گرفته از سوی مدیران شهری و در بحث کلان مدیران دولتی باید دل خوش کرد؟

هنوز تلخی زلزله بم و رودبار نقل زبان‌هاست. هر چند زلزله در یک شهر کوچک به وقوع پیوست اما عمق فاجعه به حدی بودکه سال‌هاست که با آن دست و پنجه نرم می‌کنیم. عکس‌ها و گزارش‌های آن از خاطر فراموش نمی‌شود. با این حال شهر تهران خفته بر دیوی است که هر لحظه بیدار خواهد شد و آن زمان دیگر دیر است که بتوان کاری کرد و بتوان مقصری را برای آن جست‌وجو نمود.
بافت‌های شهری را می‌سازیم ولی باز هم بافت فرسوده به حساب می‌آیند. هر چه برتن خیابان‌ها و کوچه‌ها می‌کنیم باز هم مشکلات پابرجاست. مشکلات پیش‌بینی شده این شهر تهدیدی است برای ساکنان این ابر شهر.
حال که در سال همت وکار مضاعف قرار گرفته‌ایم، بهتر است با همت والا به این موضوع مهم اهتمام ویژه‌ای کنیم که هر لحظه غفلت جز پشیمانی چیزی در برنخواهد داشت و کار امروز را به فردا نگذاریم که فردا همچون امروز است.

پايگاه خبري جوان

نگاشته شده توسط رحمان نجفي در چهارشنبه 15 اردیبهشت 1389 ساعت 10:33 PM | نظرات 0 | لينک مطلب

حکایت و ضرب المثل ها

• همت آن است كه هيچ حادثه و عارضه‌اي، مانع آن نگردد. (ابن عطا )

• مرد بلند همت تا پايه بلند به دست نياورد از پاي طلب ننشيند. (كليله و دمنه)

• رهرو آن نيست كه گه تند و گهي خسته رود... رهرو آنست كه آهسته و پيوسته رود.(سعدي)

• اگر در اولين قدم، موفقيت نصيب ما مي‌شد ، سعي و عمل ديگر معني نداشت (موريس مترلينگ)

• اين كه چقدر زمان داري مهم نيست چگونه مي‌گذراني مهم است.

• به توانائي خود ايمان داشتن نيمي از كاميابي است. (روسو)

• كار و كوشش ما را از سه عيب دور مي‌دارد، افسردگي، دزدي و نيازمندي. (ولتر)

• سر چشمه همه فسادها بيكاري است، شيطان براي دست‌هاي بيكار ، كار تهيه مي‌كند).پاسكال)

• بدبختي انسان از جهل نيست از تنبلي است. (ديل كارنگي)

• کار ، بهترين تسکين دهنده ، افکار پريشان و غم است .

• بهترين پاداش کار نيک، رضايتي است که در قلب خود احساس مي کنيم.

• اگر شيفته كارت نباشي، روانت بيمار مي‌شود و در نهايت پيكرت از پاي در خواهد آمد.

نگاشته شده توسط رحمان نجفي در سه شنبه 14 اردیبهشت 1389 ساعت 10:35 PM | نظرات 0 | لينک مطلب

دیدگاه بزرگان

• آدمی ساخته افکار خویش است، فردا همانی می شود که امروز می‌اندیشیده است. فرانسیس بیکن

   • ساده ترین راه نابودی یک نام تجاری، عرضه انواع و اقسام کالاها و خدمات با آن نام تجاری است. آل رایز

   • من دریافته ام که ایده های بزرگ هنگامی به ذهن راه می یابند که مصمم به داشتن چنین ایده هایی باشیم. چارلز چاپلین

   • در هر کاری که انجام می‌دهید قانون طلایی شماره یک مدیریت را بکار بندید: دیگران را به روشی مدیریت کنید که دوست دارید شما را به آن روش مدیریت کنند. برایان تریسی

   • وقتی موانع بروز می‌کنند، شما مسیر حرکت خود را برای رسیدن به هدف تغییر می‌دهید؛ شما تصمیمتان را برای رسیدن به هدف تغییر نمی‌دهید. زیگ زیگر

   • وارد عمل شدن بدون برنامه ریزی علت همه شکست‌هاست. آلکس مکنزی

   • آینده به روی افراد و سازمان هایی بسته خواهد بود که یارای گریز از جاذبه گذشته را ندارند. مایکل پورتر

   • مدیریت ممکن است در برج های مؤسسات مدیریت تدریس شود اما روی کف‌های خاکی مغازه‌ها و کارخانجات آموخته می‌شود. ر.س شوکلا

• عمر را غنیمت بشمار

نگاشته شده توسط رحمان نجفي در سه شنبه 14 اردیبهشت 1389 ساعت 10:35 PM | نظرات 0 | لينک مطلب

بررسي مشكلات تحقيق در رشته‌هاي علوم‌انساني از ديدگاه اساتيد دانشكده‌هاي علوم انساني دانشگاه اصفهان

پژوهشهای علمی همت مضاعف و کار مضاعف

كوشش براي يافتن حقيقت يكي از نيازهاي فطري انسان است . انسانها درجريان زندگي و نيز جوامع انساني در مسير حركت و تكامل خود با مشكلاتي مواجه ميشوند و سئوالات و ابهامات متعددي در اذهان آنها بوجود مي‌آيد. تمايل طبيعي انسان براي يافتن پاسخ مناسب به اين سئوالات ، او را به پي‌جويي و فعاليت بيشتر واميدارد تاعطش روح جستجوگر خويش را با آگاهي و دانش بيشتر سيراب كند، پس تحقيق پيوسته با پديدآمدن مشكل و با طرح سئوال يا سئوالاتي شروع ميشود. اساسي‌ترين و مهمترين گام در برخورد با مشكل، شناخت دقيق جنبه‌هاي مختلف مشكل است وقتي از تحقيق سخن مي‌گوييم ابتدا بايد روشن كنيم كه تحقيق يعني چه ؟ و چه نوع فعاليتي را تحقيق گويند ؟ تحقيق را ميتوان فعاليتي منظم، طرحريزي شده و هدفدار دانست كه محقق، جهت يافتن پاسخ سئوالي رد يا تاييد فرضيه‌اي، درك و شناخت علل پديده‌اي و يا كشف حقيقتي بكار برد. از آنجا كه پيچيدگي ابعاد مختلف زندگي بشر و پديده‌هاي اجتماعي روزبروز افزايش مي‌يابد، برخورد مناسب با پديده‌ها و يافتن راه‌حل‌هاي مناسب براي مسائل و معضلات ، فعاليت گسترده علمي ومنظمي را طلب ميكند، ارائه طرح‌هاي بنيادي و برنامه‌ريزي‌هاي اصولي، در جهت رفع موانع و مشكلات اجتماعي اقتصادي، سياسي و فرهنگي و ... وقتي صحيح، مفيد و راهگشا خواهد بود كه شناخت كلي و دقيق از اين پديده‌ها و مسائل حاصل شود و اين شناخت بدون تحقيق با روش‌هاي علمي و منظمي ميسر نيست و بايد گفت كه تنها برنامه‌ريزي مبتني بر تحقيقات علمي است كه ميتواند ثمر دهد و گره از مشكلات بگشايد و جوامع بشري را به سوي ترقي و تعالي سوق دهد. بنابراين ميتوان ادعاكردكه مراكز تحقيقاتي در هركشوري مراكز استقلال آن كشور بشمار ميرود. دراين ميان فرايند تحقيق خود نيزدرابعاد مختلف داراي مشكلات عديده‌اي ميباشداين مشكلات در مراكز تحقيقي مثل دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي و در رشته‌هاي مختلف علمي بطور كلي و رشته‌هاي علوم‌انساني بطور ويژه قابل لمس است و مورد تاييد بسياري از دست‌اندركاران مسائل تحقيقي، محققان و دانشجويان ميباشد. بديهي است براي شناسايي دقيق اين مشكلات و ارائه راه‌حلهاي مربوط به حل آنها، استفاده از تحقيق و روش علمي ضروري است به عبارت ديگر براي شناسايي و حل مشكلات تحقيق بايد از تحقيق كمك گرفت . تحقيق حاضر از جمله تحقيقاتي است كه مسئله تحقيق را در آينه تحقيق مينگرد. اين تحقيق با عنوان بررسي مشكلات تحقيق در رشته‌هاي علوم‌انساني از ديدگاه اساتيد دانشكده‌هاي علوم‌انساني دانشگاه اصفهان درسال‌هاي 1369 و 1370 به اجرا درآمد كه درآن عوامل پيچيدگي انساني، فراهم نبودن امنيت شغلي و رفاه اقتصادي كافي، كمبود بودجه تحقيق و نارسايي در تخصيص آن در تحقيقات انساني، فقدان مراكز تحقيقاتي فعال، پايين بودن جايگاه تحقيقات انساني، فشار و تراكم برنامه‌هاي درسي، فراهم نبودن ابزار و امكانات تحقيقي و عدم هماهنگي سازمان‌هاي تحقيقاتي (دانشگاه‌ها) بعنوان مشكلات اساسي تحقيقات انساني مورد تاييد اساتيد قرارگرفت كه موجبات كم‌توجهي آنها را به تحقيقات انساني فراهم مي‌آورد.

نويسنده:عباس صادقي؛ به راهنمايي: احمد احمدي. عباس

پايان نامه (كارشناسي ارشد) -- دانشگاه اصفهان، اصفهان، 1370

نگاشته شده توسط رحمان نجفي در سه شنبه 14 اردیبهشت 1389 ساعت 10:35 PM | نظرات 0 | لينک مطلب

ارزيابي سطح بهره‌وري نيروي انساني، علل افت و ارائه راه‌حل ها جهت افزايش آن


پژوهشهای علمی همت مضاعف و کار مضاعف
در قرن حاضر بهره‌وري جاي خود را از يك نسبت ساده خروجي به ورودي به يك ديدگاه فكري و اجتماعي داده است و محور اصلي آنرا بهره‌وري نيروي انساني تشكيل ميدهد. امروزه صنعت ما نياز به بررسي جدي اين عنصر ناشناخته بنام نيروي انساني دارد. مبناي تحقيق نظريه نيازها بدو شكل اوليه (مادي) و ثانويه (غيرمادي) مي‌باشد. در ادامه ميزان بهره‌وري نيروي انساني از سال 1327 تا سال 1372 اندازه‌گيري شده و با برخي از كشورهاي آسيائي و اروپائي مقايسه شده است . همچنين مطالعات موردي در هشت واحد صنعتي متعلق به سازمان صنايع ملي، سازمان صنايع بنياد و سازمان گسترش براساس روش دلفي و پرسشنامه‌هاي عمومي و تخصصي نشان ميدهد كه مهمترين علت افت بهره‌وري نيروي انساني در بخش صنعت در راستاي نيازهاي مادي، عدم توازن درآمد و هزينه و در راستاي نيازهاي غيرمادي ”ضدارزش تبعيض ” در بين كاركنان مي‌باشد. ساير علل عبارتند از: عدم امنيت شغلي، ناهماهنگي رشته تحصيلي و شغل، نارضايتي از سرپرست ، بي‌كفايتي مدير، وجود بي‌نظمي در قسمت ، ناهماهنگي استعدادهاي فردي و شغل . راه‌حل‌هاي افزايش بهره‌وري نيروي انساني براساس تحقيقات بعمل آمده عبارتند از: ايجاد طرحهاي انگيزشي كاركنان، ايجاد نظام مشاركت ، حركت در ماوراي بودجه و سهيم كردن پرسنل در سود مازاد، واگذاري بخشي از امور اجرائي به كاركنان در قالب تعاوني در راستاي نيازهاي اوليه و احياي نظام ارزشي اسلام در راستاي نيازهاي ثانويه.

نويسنده:محمد حسيني‌لواساني؛ به راهنمايي: عليمحمد كيمياگري

پايان نامه (كارشناسي‌ارشد) -- دانشگاه صنعتي اميركبير، 1373

نگاشته شده توسط رحمان نجفي در سه شنبه 14 اردیبهشت 1389 ساعت 10:35 PM | نظرات 0 | لينک مطلب

فرهنگ كار و راهكارهاي ارتقاي آن

فرهنگ كار و راهكارهاي ارتقاي آن پژوهشهای علمی همت مضاعف و کار مضاعف

چکيده: فرهنگ كار براساس ديدگاه‌هاي مختلفي مورد بررسي قرار گرفته است. آنچه به فرهنگ كار مشروعيت مي‌بخشد نظم‌پذيري جمعي، كار دلسوزانه و باورهاي عملي به ارزش كار يدي، فكري و سازگار شدن با شرايط، قواعد و رفتارهاي صنعتي و توليدي است. هدف از اين پژوهش بررسي فرهنگ كار و ارائه راهكارهايي براي ارتقاي آن بوده است. نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه فرهنگ كاري بالا با بهره‌وري و عملكرد شغلي بهتر رابطه دارد و كساني كه از فرهنگ كاري بالايي برخوردارند عملكرد شغلي آنان نيز بهتر است. واژگان كليدي: فرهنگ، كار، فرهنگ كار، انگيزه كار، ويژگي‌هاي كار، ارتقاي فرهنگ كار مقدمه: فرهنگ كار به عنوان شيوه زندگي نقش بنيادي وزير بنايي در ارتقاي سطح پويايي جوامع دارد. در مقايسه با مفاهيمي همچون فرهنگ سازماني، فرهنگ عمومي و نظاير آن، مفهوم فرهنگ كار كمتر تعريف شده است. فراهم آوردن امكان تصميم‌گيري براساس عقل و درايت در تمام مراحل زندگي به ويژه از دوران كودكي از جمله بنيان‌هاي اصلي و تأثيرگذار در ايجاد و تقويت فرهنگ كار محسوب مي‌شود. بررسي‌هاي كارشناسان مسايل اجتماعي ايران نشان مي‌دهد كه فرهنگ كار در ايران در مقايسه با جوامع پيشرفته در سطح پائين‌تري قرار دارد. اين در حالي است كه در جهان پيشرفته با وقوف بيشتر به نقش استراتژيك نيروي انساني و نگر‌ش‌هاي آن به كار و توليد مفهوم فرهنگ كار از اهميت فزاينده‌اي برخوردار شده است. زماني كه فرهنگ كار نهادينه گردد كار به عنوان يك ارزش تلقي شده و همه افراد جامعه در سطوح مختلف كار كردن را مسير توسعه موزون جامعه دانسته و از طريق درست كار كردن به توسعه اقتصادي كمك مي‌نمايند. مفهوم فرهنگ فرهنگ از دو جزء «فر» و «هنگ» تشكيل يافته است. فر به معناي جلو و بالا آمده است و هنگ در زبان فارسي از ريشه اوستايي «تنگ» و به معناي كشيدن و وزن مي‌باشد. فرهنگ فارسي معين فرهنگ را به معناي علم، دانش و تدبير آورده است. در فرهنگ بزرگ سخن فرهنگ چنين تعريف شده است: «پديده كلي پيچيده‌اي از آداب، رسوم، انديشه، هنر و شيوه زندگي كه در طي تجربه تاريخي اقوام شكل مي‌گيرد و قابل انتقال به نسل‌هاي بعدي است». فرهنگ لغات و بستر فرهنگ را به عنوان مجموعه‌اي از رفتارهاي پيچيده انساني كه شامل افكار، روش زندگي، گفتار، اعمال و آثار هنري كه بر توانايي انسان براي بكارگيري و انتقال دانش به نسل ديگر اطلاق مي‌شود تعريف مي‌كند. فرهنگ به عنوان يك اصطلاح فني در نوشته‌هاي انسان‌شناسان در اواسط قرن نوزدهم وارد شده است. هنگاميكه فرهنگ يك گروه يا جامعه شكل گرفت و به تدريج بهبود يافت افراد آن حوزه فرهنگي، كيفيت تمايلات، ذهنيات و رفتارهاي خود را با آن منطبق ساخته و به گونه‌اي رفتار خواهند كرد كه هنجارها و ارزش‌هاي فرهنگي شكسته نشده و فردي غيرعادي شناخته نشوند. با توجه مطالب فوق مي‌توان گفت: فرهنگ مجموعه‌اي از باورها، انديشه‌ها و تراوشات فكري بشر در طول تاريخ است كه زمينه‌ساز و تداوم بخش رشد و تعالي انسان و شكل‌گيري هويتي خاص براي او بوده است. فرهنگ مجموعه‌اي تبادل‌پذير و به اشتراك گذاشتن از مجموعه داشته‌ها و پيشينه‌هاي جوامع انساني است كه به عنوان سرمايه‌اي قابل انتقال از نسلي به نسل ديگر قابل بررسي است و در عين حال يكي از رايج‌ترين، پيچيده‌ترين و پرابهام‌ترين مفاهيم است.

نويسنده:

http://www.jobportal.ir/S1/Default.aspx?ID=9_3_562_1_590