پس از طرح تحول اقتصادی و هدفمند شدن یارانه ها، باید در قبال رسمی شدن حضور طبقات اقتصادی در جامعه تسلیم شد.    


   
   





   
   


   
پیامدهای اجتماعی هدفمند کردن یارانه ها چیست؟    
   


   
   

   
   

   

   
   

پس از طرح تحول اقتصادی و هدفمند شدن یارانه ها، باید در قبال رسمی شدن حضور طبقات اقتصادی در جامعه تسلیم شد. به عبارت دیگر شاید در آن شرایط، این حقیقت تلخ، امری طبیعی شود که عده ای فقیرند و به هیچ وجه نمی توانند از موقعیت خود خارج شوند و گروهی آن قدر ثروتمند که از دولت مستغنی هستند و هیچ چیز موقعیت آن ها را دگرگون نمی کند. خود آگاهی طبقاتی در ایران، پس از این پروژه، تحقق یافته و جامعه طبقاتی، اقتضائات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خود را به دنبال خواهد داشت. شاید طرح تحول اقتصادی آغاز رسمی زندگی طبقاتی ایرانیان باشد. برای رفع معضلات چنان جامعه ای، چه تدابیری اندیشیده شده است؟

طرح تحول اقتصادی، ضروری ترین اقدام اقتصادی تاریخ ایران است، کاری که ابعاد سیاسی و اجتماعی اش، کمتر از ابعاد اقتصادی آن نیست. البته ضرورت این کار همیشه احساس می شد؛ اما این دکتر احمدی نژاد بود که وظیفه سنگین و مأموریت خطیر اجرای آن را برعهده گرفت. پس وظیفه همه اجزاء تأثیرگذار جامعه است که از شجاعت او و دولتش، دفاع و حمایت کرده و برای برطرف ساختن مشکل تاریخی سیستم اقتصاد سوبسیدی، با او همراه شوند.

در کنار اهمیت بسیار زیاد حرکت دولت، توجه به ابعاد و حاشیه های اجتماعی این اقدام نیز ضروری است. لازم است دولت خدمت گذار با تدبیری برای مواجهه با بی نظمی و ناهنجاری های محتمل اجتماعی پس از اجرای طرح، از اثرات منفی این کار سترگ بکاهد. در این جا ضروری است که بخشی از ملاحظات اجتماعی طرح هدفمند کردن یارنه ها را با هم مرور کنیم:

۱) با پرداخت نقدی یارانه ها، مردم را بیش از هر زمان دیگر به دولت متکی خواهیم ساخت به گونه ای که می تواند، حیات خصوصی مردم را تا حد زیادی تحت الشعاع خود قرار داده و حتی مختل کند. این اختلال به انتظارات زیاد و روبه رشد مردم از دولت خواهد انجامید. یعنی جامعه در قبال خدمات همه جانبه قوه مجریه ( و بهتر بگوییم نظام)، باز هم متوقع خواهد بود. در این صورت ما با انتظارات فزاینده جامعه چه خواهیم کرد؟! آیا مردم در قبال افزایش قیمت ها، خواهان پول بیشتر نخواهند بود؟! برای کنترل این روحیه چه تدابیری اندیشده شده است؟!

۲) پس از طرح تحول اقتصادی و هدفمند شدن یارانه ها، باید در قبال رسمی شدن حضور طبقات اقتصادی در جامعه تسلیم شد. به عبارت دیگر شاید در آن شرایط، این حقیقت تلخ، امری طبیعی شود که عده ای فقیرند و به هیچ وجه نمی توانند از موقعیت خود خارج شوند و گروهی آن قدر ثروتمند که از دولت مستغنی هستند و هیچ چیز موقعیت آن ها را دگرگون نمی کند. خود آگاهی طبقاتی در ایران، پس از این پروژه، تحقق یافته و جامعه طبقاتی، اقتضائات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خود را به دنبال خواهد داشت. شاید طرح تحول اقتصادی آغاز رسمی زندگی طبقاتی ایرانیان باشد. برای رفع معضلات چنان جامعه ای، چه تدابیری اندیشیده شده است؟

۳) آیا فقرای جامعه از بین خواهند رفت؟! در سال ۱۳۸۸، شهرداری تهران فقط در منطقه ۱۷ و ۱۸ شهرداری، حدود ۲۱ میلیون تومان طلب نانوایی ها از مردم را پرداخت کرد تا نانواها هم چنان به مردم به صورت نسیه نان بدهند. یعنی ۲۱ میلیون تومان نان نسیه فروخته شده است که می توان نتیجه گرفت عده ای برای تأمین نان خود نیز محتاجند.در طرح تحول اقتصادی برای نجات این قشر از جامعه چه فکری شده است؟ برای دور نگهداشتن آن ها از ناهنجاری های اجتماعی چه می خواهیم بکنیم؟ در برابر افرادی که به واسطه فقر شدید، به بزه روی می آورند، وظیفه حکومت چیست؟ تصور کنید در صورتی که به واسطه حذف یارانه ها، قیمت کالاها و خدمات افزایش یابد و هزینه حمل و نقل عمومی درون شهری و برون شهری، چندین برابر شود؛ در چنین شرایطی هیچ بعید نیست کار، تحصیل، درمان و انجام پروسه های اداری بخشی از مردم مختل شود. چقدر ناراحت کننده خواهد بود اگر خانواده ای به دلیل نداشتن هزینه رفت وآمد، فرزند خود را از تحصیل در مدرسه ای خوب محروم کند! باید تدبیری اندیشید تا نخبگان کم بضاعت جامعه، امکان رشد و بروز استعداد خود را داشته باشند.

۴) با مرفهین جامعه چه می کنیم! خودمان خواسته ایم که مرفهین در طرح شرکت نکنند. گذشته از آن که بخشی از فقرا و اتباع کشورهای دیگر، نیز در طرح شرکت نکرده اند. حال در قبال این طبقه که داراست و از مزیت های آن هم بهره مند است، چه می کنیم؟ بخش قابل ملاحظه ای از این طبقه با آرمان ها و اندیشه های اساسی نظام، احساس همسویی ندارند و از این به بعد هم هیچ وابستگی نخواهند داشت. در قبال این وضعیت، آیا نظام آن ها را آن گونه که خود می خواهند به رسمیت خواهد شناخت؟ یا برای مقابله با عوارض اجتماعی و فرهنگی ظهور قشر ثروتمند در جامعه اسلامی، نظام چه تدبیر و فکری خواهد کرد؟

۵) مهاجرت از حاشیه به مرکز، شدت خواهدیافت. از روستاها به شهرهای کوچک، از شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ و در نهایت، مهاجرت به تهران. در این صورت هم وضعیت زندگی در تهران و شهرهای بزرگ با چالش های جدی روبه رو می شود، و هم اگر دقیق پیش بینی و برنامه ریزی صورت نگیرد، حیات روستایی و پیرامونی کشور شاید قطع شود. اگر برای این مسئله فکری شده است، باید به طور وسیع آن را اطلاع رسانی کرد، چرا که امواج التهاب ذهنی و روحی مردم، پیش از اعمال تدابیر دولت، حیات جمعی را مختل خواهد کرد.

۶) عده ای از جامعه شناسان بر این باورند که پیدایش پدیده هایی مانند زنان خیابانی، محصول سیاست های تعدیل اقتصادی دوران کارگزاران سازندگی است. پس از اجرای طرح تحول اقتصادی، در صورت بروز ناهنجاری های فرهنگی؛ برای بهتر شدن وضعیت چه خواهیم کرد؟ در شرایطی که در هر ساعت، چهارده زن در کشور بیوه می شوند، فشارهای اقتصادی و روانی طرح تحول با گروه های آسیب پذیر جامعه نظیر کهنسالان، زنان و کودکان چه خواهد کرد؟ همه گروه های در معرض خطر و به عنوان مثال، خانوارهای تک سرپرست، نیازمند مراقبت هایی بسیار پیچیده تر و عمیق تر هستند که لازم است مسئولین برای آن ها فکری کرده و ایده های خود را نیز از طریق رسانه ها به اطلاع مردم برسانند. یادمان باشد که جدی ترین عامل فحشاء همیشه فقر بوده است.

۷) سازمان متولی این فرآیند، وزارت رفاه و تأمین اجتماعی است. اختیارات و ساختار کنونی این وزارتخانه، چنان نیست که بتواند همه سنگینی این بار را بردوش بکشد. مدیریت طرح هدفمند کردن یارانه ها، نیازمند تمرکز نهاد های برنامه ریز، اجرایی، ارزیابی، بازرسی و اعمال مدیریت در حین بحران است؛ امروز نیازمند تقویت جایگاه مدیران طرح هدفمند کردن یارانه ها و این وزارتخانه به طور خاص هستیم.

۸) نقش رسانه ها و گروه های مرجع در اطلاع رسانی و آماده سازی اذهان مردم برای روی آوردن به قناعت، صبر، برنامه ریزی در کارها و تحمل سختی های طرح، بسیار مهم و تأثیرگذار است. صداوسیما و رسانه های مکتوب در آماده سازی مردم نقش حساسی دارند و می توانند در تلطیف فضای اجتماعی، به طور مؤثر عمل کنند. راه اندازی یک ستاد، جهت انجام فعالیت های فرهنگی و تبلیغی طرح تحول اقتصادی، از ضروری ترین اقدامات این جراحی بزرگ در تاریخ اقتصاد کشور است.

۹) جوامع هوشمند همیشه تلاش می کنند که بحران های اجتماعی و اقتصادی خود را به مسائل سیاسی بدل کنند و در چنین شرایطی فرهیختگان و احزاب سیاسی، متولی رفع معضلات می شوند. در سال ۸۸ یک بحران سیاسی، به معضلی اجتماعی بدل شد و هزینه های سنگینی را بر جامعه تحمیل کرد. برای پیش گیری از رخدادهای احتمالی در اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها، نیازمند بسیج همه دلسوزان نظام و کشور هستیم تا این بار، مسئله ای اقتصادی به بحرانی اجتماعی تبدیل نشود. راه اندازی نهاد های متولی خدمات اجتماعی و مؤسسات مشاوره ای و تأمین اجتماعی از نیازهای ضروری کشور است. در کنار این گونه مؤسسات؛ نهادهای انتظامی، امنیتی و قضایی نیز باید آماده مواجهه با ابعاد مختلف این اتفاق تاریخی باشند. شاید لازم باشد در شورای امنیت ملی یا وزارت کشور و با محوریت اجزای سیاسی و اقتصادی دولت، ستادی جهت تمشیت این گونه مسائل طرح ایجاد شود.
   
   

   
   



   
   
   


 

    پس از طرح تحول اقتصادی و هدفمند شدن یارانه ها، باید در قبال رسمی شدن حضور طبقات اقتصادی در جامعه تسلیم شد.    


   
   





   
   


   
پیامدهای اجتماعی هدفمند کردن یارانه ها چیست؟    
   


   
   

   
   

   

   
   

پس از طرح تحول اقتصادی و هدفمند شدن یارانه ها، باید در قبال رسمی شدن حضور طبقات اقتصادی در جامعه تسلیم شد. به عبارت دیگر شاید در آن شرایط، این حقیقت تلخ، امری طبیعی شود که عده ای فقیرند و به هیچ وجه نمی توانند از موقعیت خود خارج شوند و گروهی آن قدر ثروتمند که از دولت مستغنی هستند و هیچ چیز موقعیت آن ها را دگرگون نمی کند. خود آگاهی طبقاتی در ایران، پس از این پروژه، تحقق یافته و جامعه طبقاتی، اقتضائات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خود را به دنبال خواهد داشت. شاید طرح تحول اقتصادی آغاز رسمی زندگی طبقاتی ایرانیان باشد. برای رفع معضلات چنان جامعه ای، چه تدابیری اندیشیده شده است؟

طرح تحول اقتصادی، ضروری ترین اقدام اقتصادی تاریخ ایران است، کاری که ابعاد سیاسی و اجتماعی اش، کمتر از ابعاد اقتصادی آن نیست. البته ضرورت این کار همیشه احساس می شد؛ اما این دکتر احمدی نژاد بود که وظیفه سنگین و مأموریت خطیر اجرای آن را برعهده گرفت. پس وظیفه همه اجزاء تأثیرگذار جامعه است که از شجاعت او و دولتش، دفاع و حمایت کرده و برای برطرف ساختن مشکل تاریخی سیستم اقتصاد سوبسیدی، با او همراه شوند.

در کنار اهمیت بسیار زیاد حرکت دولت، توجه به ابعاد و حاشیه های اجتماعی این اقدام نیز ضروری است. لازم است دولت خدمت گذار با تدبیری برای مواجهه با بی نظمی و ناهنجاری های محتمل اجتماعی پس از اجرای طرح، از اثرات منفی این کار سترگ بکاهد. در این جا ضروری است که بخشی از ملاحظات اجتماعی طرح هدفمند کردن یارنه ها را با هم مرور کنیم:

۱) با پرداخت نقدی یارانه ها، مردم را بیش از هر زمان دیگر به دولت متکی خواهیم ساخت به گونه ای که می تواند، حیات خصوصی مردم را تا حد زیادی تحت الشعاع خود قرار داده و حتی مختل کند. این اختلال به انتظارات زیاد و روبه رشد مردم از دولت خواهد انجامید. یعنی جامعه در قبال خدمات همه جانبه قوه مجریه ( و بهتر بگوییم نظام)، باز هم متوقع خواهد بود. در این صورت ما با انتظارات فزاینده جامعه چه خواهیم کرد؟! آیا مردم در قبال افزایش قیمت ها، خواهان پول بیشتر نخواهند بود؟! برای کنترل این روحیه چه تدابیری اندیشده شده است؟!

۲) پس از طرح تحول اقتصادی و هدفمند شدن یارانه ها، باید در قبال رسمی شدن حضور طبقات اقتصادی در جامعه تسلیم شد. به عبارت دیگر شاید در آن شرایط، این حقیقت تلخ، امری طبیعی شود که عده ای فقیرند و به هیچ وجه نمی توانند از موقعیت خود خارج شوند و گروهی آن قدر ثروتمند که از دولت مستغنی هستند و هیچ چیز موقعیت آن ها را دگرگون نمی کند. خود آگاهی طبقاتی در ایران، پس از این پروژه، تحقق یافته و جامعه طبقاتی، اقتضائات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خود را به دنبال خواهد داشت. شاید طرح تحول اقتصادی آغاز رسمی زندگی طبقاتی ایرانیان باشد. برای رفع معضلات چنان جامعه ای، چه تدابیری اندیشیده شده است؟

۳) آیا فقرای جامعه از بین خواهند رفت؟! در سال ۱۳۸۸، شهرداری تهران فقط در منطقه ۱۷ و ۱۸ شهرداری، حدود ۲۱ میلیون تومان طلب نانوایی ها از مردم را پرداخت کرد تا نانواها هم چنان به مردم به صورت نسیه نان بدهند. یعنی ۲۱ میلیون تومان نان نسیه فروخته شده است که می توان نتیجه گرفت عده ای برای تأمین نان خود نیز محتاجند.در طرح تحول اقتصادی برای نجات این قشر از جامعه چه فکری شده است؟ برای دور نگهداشتن آن ها از ناهنجاری های اجتماعی چه می خواهیم بکنیم؟ در برابر افرادی که به واسطه فقر شدید، به بزه روی می آورند، وظیفه حکومت چیست؟ تصور کنید در صورتی که به واسطه حذف یارانه ها، قیمت کالاها و خدمات افزایش یابد و هزینه حمل و نقل عمومی درون شهری و برون شهری، چندین برابر شود؛ در چنین شرایطی هیچ بعید نیست کار، تحصیل، درمان و انجام پروسه های اداری بخشی از مردم مختل شود. چقدر ناراحت کننده خواهد بود اگر خانواده ای به دلیل نداشتن هزینه رفت وآمد، فرزند خود را از تحصیل در مدرسه ای خوب محروم کند! باید تدبیری اندیشید تا نخبگان کم بضاعت جامعه، امکان رشد و بروز استعداد خود را داشته باشند.

۴) با مرفهین جامعه چه می کنیم! خودمان خواسته ایم که مرفهین در طرح شرکت نکنند. گذشته از آن که بخشی از فقرا و اتباع کشورهای دیگر، نیز در طرح شرکت نکرده اند. حال در قبال این طبقه که داراست و از مزیت های آن هم بهره مند است، چه می کنیم؟ بخش قابل ملاحظه ای از این طبقه با آرمان ها و اندیشه های اساسی نظام، احساس همسویی ندارند و از این به بعد هم هیچ وابستگی نخواهند داشت. در قبال این وضعیت، آیا نظام آن ها را آن گونه که خود می خواهند به رسمیت خواهد شناخت؟ یا برای مقابله با عوارض اجتماعی و فرهنگی ظهور قشر ثروتمند در جامعه اسلامی، نظام چه تدبیر و فکری خواهد کرد؟

۵) مهاجرت از حاشیه به مرکز، شدت خواهدیافت. از روستاها به شهرهای کوچک، از شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ و در نهایت، مهاجرت به تهران. در این صورت هم وضعیت زندگی در تهران و شهرهای بزرگ با چالش های جدی روبه رو می شود، و هم اگر دقیق پیش بینی و برنامه ریزی صورت نگیرد، حیات روستایی و پیرامونی کشور شاید قطع شود. اگر برای این مسئله فکری شده است، باید به طور وسیع آن را اطلاع رسانی کرد، چرا که امواج التهاب ذهنی و روحی مردم، پیش از اعمال تدابیر دولت، حیات جمعی را مختل خواهد کرد.

۶) عده ای از جامعه شناسان بر این باورند که پیدایش پدیده هایی مانند زنان خیابانی، محصول سیاست های تعدیل اقتصادی دوران کارگزاران سازندگی است. پس از اجرای طرح تحول اقتصادی، در صورت بروز ناهنجاری های فرهنگی؛ برای بهتر شدن وضعیت چه خواهیم کرد؟ در شرایطی که در هر ساعت، چهارده زن در کشور بیوه می شوند، فشارهای اقتصادی و روانی طرح تحول با گروه های آسیب پذیر جامعه نظیر کهنسالان، زنان و کودکان چه خواهد کرد؟ همه گروه های در معرض خطر و به عنوان مثال، خانوارهای تک سرپرست، نیازمند مراقبت هایی بسیار پیچیده تر و عمیق تر هستند که لازم است مسئولین برای آن ها فکری کرده و ایده های خود را نیز از طریق رسانه ها به اطلاع مردم برسانند. یادمان باشد که جدی ترین عامل فحشاء همیشه فقر بوده است.

۷) سازمان متولی این فرآیند، وزارت رفاه و تأمین اجتماعی است. اختیارات و ساختار کنونی این وزارتخانه، چنان نیست که بتواند همه سنگینی این بار را بردوش بکشد. مدیریت طرح هدفمند کردن یارانه ها، نیازمند تمرکز نهاد های برنامه ریز، اجرایی، ارزیابی، بازرسی و اعمال مدیریت در حین بحران است؛ امروز نیازمند تقویت جایگاه مدیران طرح هدفمند کردن یارانه ها و این وزارتخانه به طور خاص هستیم.

۸) نقش رسانه ها و گروه های مرجع در اطلاع رسانی و آماده سازی اذهان مردم برای روی آوردن به قناعت، صبر، برنامه ریزی در کارها و تحمل سختی های طرح، بسیار مهم و تأثیرگذار است. صداوسیما و رسانه های مکتوب در آماده سازی مردم نقش حساسی دارند و می توانند در تلطیف فضای اجتماعی، به طور مؤثر عمل کنند. راه اندازی یک ستاد، جهت انجام فعالیت های فرهنگی و تبلیغی طرح تحول اقتصادی، از ضروری ترین اقدامات این جراحی بزرگ در تاریخ اقتصاد کشور است.

۹) جوامع هوشمند همیشه تلاش می کنند که بحران های اجتماعی و اقتصادی خود را به مسائل سیاسی بدل کنند و در چنین شرایطی فرهیختگان و احزاب سیاسی، متولی رفع معضلات می شوند. در سال ۸۸ یک بحران سیاسی، به معضلی اجتماعی بدل شد و هزینه های سنگینی را بر جامعه تحمیل کرد. برای پیش گیری از رخدادهای احتمالی در اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها، نیازمند بسیج همه دلسوزان نظام و کشور هستیم تا این بار، مسئله ای اقتصادی به بحرانی اجتماعی تبدیل نشود. راه اندازی نهاد های متولی خدمات اجتماعی و مؤسسات مشاوره ای و تأمین اجتماعی از نیازهای ضروری کشور است. در کنار این گونه مؤسسات؛ نهادهای انتظامی، امنیتی و قضایی نیز باید آماده مواجهه با ابعاد مختلف این اتفاق تاریخی باشند. شاید لازم باشد در شورای امنیت ملی یا وزارت کشور و با محوریت اجزای سیاسی و اقتصادی دولت، ستادی جهت تمشیت این گونه مسائل طرح ایجاد شود.