جایگاه عفو و گذشت

نكته مهمی كه باید در موضوع عفو و گذشت مورد توجه قرار گیرد، این است كه بدانیم موضع و جایگاه عفو و گذشت كجاست؟ در چه مواردی و در برابر چه كسانی می‌توان عفو و گذشت داشت و در كجا نباید عفو كرد؟ آنچه از بیانات پیشوایان دین به دست می‌آید، این است كه عفو و گذشت در مسائل شخصی، امری پسندیده است؛ اما در خصوص مسائل و حقوق عمومی و الهی، این امر مورد نكوهش واقع شده است. به دیگر سخن، ما می‌توانیم در مسائلی كه به خودمان برمی گردد، گذشت كنیم؛ اما در حقوق الهی و یا حق الناس، چنین اجازه‌ای نداریم. كسی را كه به حقوق جامعه تعدّی كرده، نمی‌توان مورد بخشش قرار داد، مگر اینكه عفو او به نحوی به سود جامعه باشد. 

یكی از عنایات خداوند متعال به رسول گرامی‌اش صلی الله علیه و آله این بود كه قلب مبارك حضرت نسبت به مردم رئوف و مهربان بود؛ به طوری كه حضرتش از درد و رنج مردم در فشار و ناراحتی بود: «لقد جاءكم رسول من انفسكم عزیز علیه ما عنتم حریص علیكم بالمؤمنین رءوف رحیم‌» ؛ (1) «قطعا، برای شما پیامبری از خودتان آمد كه بر او دشوار است شما در رنج بیفتید، به [هدایت] شما حریص، و نسبت به مؤمنان، دلسوز و مهربان است.‌» 

 

اسلام دینی است اجتماعی كه افراد بشر را به اجتماعی زیستن فرا می‌خواند. این امر در برنامه‌ها و معارف آن به خوبی آشكار است. یكی از دستورات مهم اسلام درباره كیفیت و چگونگی عیادت از مریض یا افرادی است كه به هر نحو سلامتی خود را از دست داده اند؛ چه افرادی كه كسالتی جزئی دارند و چه كسانی كه دچار معلولیت و مجروحیت و جانبازی هستند.

 

آنكه بیمار می‌شود چشم به راه است تا دوستان و بستگان از او دیدار كرده، احوال او را جویا شوند؛ چرا كه مریض از تفقد آنان خوشحال می‌شود. از نظر اسلام عیادت از بیمار جزء حقوقی است كه برادران و خواهران دینی موظف اند نسبت به همدیگر مراعات كنند. 

د