مواضع اعراب تقدیری
اعراب تقدیری /صرف ساده / مبحث معرب و مبنی /ص319
تعریف اعراب تقدیری :
اعرابی است که وجود دارد اما در لفظ ظاهر نمی گردد
(برخلاف اعراب ظاهری که هم وجود دارد و هم در لفظ ظاهر میشود و بر خلاف اعراب محلی که اعتبارش بخاطر محل اسم مبنی است نه خود اسم مبنی - در واقع اعراب مال محل است نه مال خود اسم)
مواضع اعراب تقدیری : اعراب در اسما زیر تقدیری می باشد
یک ) اسما منقوص - در دوحالت رفع و جر
مثل (الخلق العالی سلاح ٌ لصاحبه فتمسَّک بالخلق العالی )
اما در حالت نصب فتحه ظاهر می گردد مثل ( انَّ الخلقَ العالیَ سلاح لصاحبه )
دو) اسما مقصور - در همه حالات ( رفع ونصب و جر)
مثل : انَّ الهدی هدی الله علی الهدی
سه) اسما مضاف به یا متکلم - در همه حالات ( رفع ونصب و جر)
مثل : هذا کتابی - رایت کتابی - انتفعت بکتابی
چهار) اسما معرب به حرکات در حال وقف بر انها - در همه حالات ( رفع ونصب و جر)
مثال : قال الاستاذ / رایت الاستاذ/ انتفعت بدرس الاستاذ
نکته : چنانچه حرف آخر کلمه که بران وقف می شود مفتوح و منون باشد درهنگام وقف تنوین نصب تبدیل به الف می شود
مثال : نصرت محمدا
پنچ ) اسما سته - در همه موارد ( رفع ونصب و جر)
حروف اعرابی (واو-یا-الف) در اسما سته هنگام التقای ساکنین در نطق و تلفظ مقدر می شوند اما در کتابت نوشته می شوند
مثال: قال ابوالحسن - رایت ابا الحسن - قلت لابی الحسن
شش) اسما مثنی - الف در مثنی که علامت اعراب و نایب ضمه است درهنگانم التقا ساکنین در نطق وتلفظ حذف شده اما در کتابت نوشته می شود
مثال : یوما العید حرام صومهما
هفت ) جمع مذکر سالم -
* اگر جمع مذکر سالم اضافه به یا متکلم گردد در هنگام اضافه واو تبدیل به یا و در یا متکلم ادغام میشود و در نتیجه واو مقدر میشود
* واو ویا در جمع مذکر سالم هنگام التقا ساکنین در کتابت ظاهر اما در نطق و تلفظ مقدر میشوند
مثال : عاملوا الخیر عاملی الخیر
نکته : شرط مقدر بودن اعراب در مورد اخیر این است که قبل از واو و یا فتحه نباشد والا واو و یا در تلفظ ظاهر شده و به حرکت مناسب با خودشان متحرک می شوند
مثال: مُصطَفَوُ القوم - مصطَفَیِ القوم
